NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT

| NEDERLANDSCH INDIË.

NATUURKUNDIG TIJDSCHRIFT

VOOR

NEDERLANDSCH INDIE.

UITGEGEVEN DOOR DE

NATUURKUNDIGE VEREENIGING

IN

NEDERLANDSCH INDIË.

DEEL VEN.

NIEUWE SERIE,

DEEL EW. ke LISRARY

NEW York BOT ANIGAL, vARBE BATAVIA,

LANGE & Co,

1854.

FEB 24 103f

LIZRARY MEU YORE EUT ANICAK

Gans.

IN HOU DB VAN HET

ZEVENDE DEEL (VIERDE DEEL DER NIEUWE SERIE).

Geografie, Hydrografie, Geologie, Geognosie, Oryktognosie, Meteorologie, Inorganische Chemie.

Bladz.

Waarnemingen gedaan te Manado, ter bepaling van de geografische lengte dier plaats, door S. H. Dr Laner en G. A. Dr LANGE. 261

Iets over de geometrische opname van Frankrijk, voorgelezen in de vierde algemeene vergadering der Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indië, gehouden den 16" Februarij 1854, door G. A. De LANGE - . . . . 2 . . + 136 Overzigt van de hydrografische verrigtingen in den Indischen Ar- chipel, gedurende de laatste jaren. Uittreksel uit het verslag van de werkzaamheden der kommissie tot verbetering der Indi-

sche zeekaarten gedurende het jaar 1853 . : E 1 Aardbevingen in den Indischen Archipel . . . 331, 485 Tets over de groote uitbarsting van den Kloed 16 Mei 1848, door

J. HAGEMAN . 5 Ù 3 : 5 = : . 486 Aardlagen, gevonden bij de boring eener artesische put te Makassar,

door A. Van per Hart. 485 Bijdragen tot de geologische en mineralogische kennis van Neder-

landsch Indië, door de ingenieurs van Mijnwezen in Neder-

landsch Indië , . ° . . . 5 ' ° Per)

VIL Voorloopig onderzoek naar kolen in de landschappen Sa-

Kmbouw, Djonkong en Boenoet, in de residentie Westeraf= 379

deeling van Borneo, door R. EveRwWIJN a . eit.

VvE INHOUD.

6 Bladz.

VIII. Onderzoekingen naar steenkool in de afdeeling Maros of noorderdistrikten van het gouvernement Celebes en onder- hoorigtkeden, door S. SCHREUDER _» 8 je el ‚ 388

IX. Verslag van een onderzoek naar de aangelegenheden der,

goudgroeven in het landschap Landak, door R. EverwiJjN. 396 Verrigtingen der ingenieurs van het mijnwezen in Nederlandsch In-

dië . 3 « 5 5 - - 332, 487

Beklimming van den vulkaan Kloed in September 1854, door T. ARRIËNs . . 5 : e 5 5 . e . „ 458

Over een nieuw uit zee opgerezen eiland in de nabijheid der Keij- eilanden . . . . . . . . . . Ra DIE:

Hoogte van den berg Tjermei volgens barometerwaarnemingen van S. H. Dr Laner en G. A. Dre Lance - - 5 AE

Over eene solfatara nabij Tjitrap in het noorden der residentie Ban- ten, door C. A. BENSEN « e : ú z 5 £ . 286

Over Sumatrasche zwavel, door F. W. H. Kvirers e - 60

Scheikundig onderzoek van zand van Manado, door J.J. Arruper. 489

Warme bronnen in de kleine baai Banjoewedan, eene inham der St. Nikolaas baai aan de noordkust van het eiland Bali, door R. FE. De Srngrr 5 = 5 : 5 ° = … 335

Scheikundig onderzoek van het mineraalwater, voorkomende in de solfatara van den Goenoeng Waijang, door P. J. Marer … 150

Scheikundig onderzoek van het mineraalwater uit de solfatara van Tjitrap in Noerd Banten, door 9. J. ALTHEER © e . 347

Scheikundig onderzoek van putwater, voorkomende op een erf ge- Jegen aan de westzijde van het Koningsplein te Batavia, door P. J. Marer 5 5 - . 2 F . - > « AGH

Botanie, Kultuurgewassen, Agrikultuurchemie, Phytochemie.

Bijdrage tot de kennis der Chrysobalaneae van Nederlandsch Oost- Indië, door P. W. Korrnars . = 7: 5 ® e 208

Tweede katalogus der in den Botanischen tuin van het groot milí- tair hospitaal te Weltevreden aangekweekt wordende planten,

opgemaakt door G, J. Fier 8 . ° ° e ár BARD

INHOUD: VL Bladz. Iets over eene verkleuring van water in de Chinesche zee 8 rl Getah pertja van Borneo , , . . e s . . 343 Gomelastiek van Borneo en Java . 8 E 5 e . 946 Over Java-thee, door A. CHarIN, vertaald en met aanmerkingen voorzien, door A. J. D. SreeNsrraA Toussaisr 5 . . 289 Verslag van de uitkomsten der kultuur van Suikerriet uit het ooste- lijk gedeelte van Java, hoofdzakelijk geschied in den proeftuin te Genteng, in het jaar 1852-1858, door P. F, H. Fromrperc. 168 Verslag over de westindische Kassave, gevolgd door een scheikun- dig onderzoek van drie Kassave-soorten, door D. W. Rosr vaN TONNINGEN . . BAER . . 5 5 5 sik Onderzoek van het hout van Saprosma arboreum, door P. G. Wiers 222 Nog iets over vergaarbakken van regenwater op Java ten behoeve der kultures, door A. J. D. STEENsSTA ToussAINT . „00 we Zoölogie, Zoöchemie. Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van de Kokos-ei- landen, door P. BrereKeEr A > : 5 n 4 eetl Overzigt der ichthyologische fauna van Sumatra, met beschrijving van eenige nieuwe soorten, door P. BLEEKER . 5 . ari EE Iets over visschen levende in zeesterren en over eene nieuwe soort van Oxybeles, door P. BLEEKER E 6 5 , 6 nl 6 2 Visschen van de Natoena-eilanden, door P. BLEBKER 8 5 arti Vijfde Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Celebes, door P. BLrEKER É 8 e B 2 6 5 5 PA Ichthyologische waarnemingen, gedaan op verschillende reizen in de residentie Banten, door P. BreeKEnR . 7 é 5 : … 309 Over eenige nieuwe visschen van de Kokoseilanden, door P, BreekenR 353 Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Batjan, door P. BLEEKER . . 8 2 5 - - - E 5 Men 50 . . - . - « . . . Specierum piseium javanensium nôvarum vel minus cognitarum diag- noses adumbratae, auct. P. BrreKen … 5 5 e . ae 410 Zesde Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Celebes, door P. BreeKeEr 5 6 Á 5 9 É 5 5 „ 449

VIII INHOUD.

Dactylopterus cheirophthalmus eene soort van de Banda-eilanden, door P. Brerken e . . . . . . . 494

Nog iets over Visschen levende in Echinodermen, door P. Breggen. 495

Index specierum piscium malayo-moluccensium in volumine VII’ Diarii Societatis Scientiarum Indo-Batavae degcriptarum, ad- jectis locis habitationis d . . - . e 498

Diagnosen van nieuwe Mollusken van den Indischen Archipel . 164

Over den oorsprong der eetbare vogelnestjes, door J. J. ArtHEER . 490

Stof, kracht, leven en geest, een bijdrage tot de ontwikkelings- theorie, door J. A. KRAJENBRINK . 5 5 5 e . 401

Vergaderingen der Natuurkundige Vereeniging in Nederlandsch Indië.

Bestuursvergaderingen, gehouden den 17" Julij, 2° Augustus, 17" Augustus, 30* Augustus, 27° September, 5’ Oktober, 21" Ok- tober, 1" November, 12° November, 2" December en 18° De- cember 1854 . 109, 117, 123, 129, 213, 218, 327, 466, 471, 477, 480

Gewone vergadering, gehouden den 19" Julij 1854 . B 113

Personaliën = : > 8 : : . . . 166, 346, 497

ONE eZ 1 GT

VAN DE

HYDROGRAFISCHE VERRIGTINGEN

IN DEN INDISCHEN ARCHIPEL, GEDURENDE DE LAATSTE JAREN.

(UITTREKSEL UIT HET VERSLAG VAN DE WERKZAAMHEDEN DER KOMMISSIE TOT VERBETERING DER INDISCHE ZEEKAARTEN _ GEDURENDE HET JAAR 1853) (1).

=d

Leert ons de geschiedenis dat de voormalige Oost-Indische Kompagnie zich bijzonder aan de hydrografie gelegen liet lig- gen, nademaal op haren last vele opnemingen werden tot stand gebragt, en zij te Batavia een’ Baas kaartenmaker en hare Bxa- minateurs van zeekaarten had, die zich onledig hielden met kaarten zamenstellen, waarmede zij de schepen moesten voorzien enz;— toen de koloniën na eene Fransche en Engelsche heerschap- pij weder in handen der vroegere bezitters overgingen, deed. zich het gemis aan goede zeekaarten op nieuw spoedig gevoe- len, en was het Indisch Gouvernement ernstig bedacht op het

(1) De Kommissie tot verbetering der Indische zeekaarten is thans zamengesteld als volgt: president, de vice-admiraal E. G. Van per Praar; leden, de kapi- tein ter zee A. BAroN Corror p'Escuruw, en de luitenant ter zee 1ste klasse P. BARON MeLvILL VAN CAKNBEE (laatstgenoemde tevens sekretaris der Kommis- sie); buitengewoon lid, de geografische ingenieur S. H. De LANGE.

VIL Ì

9 end

middel, dat het best in deze behoefte der zeevaart zou kunnen voorzien.

Het gevolg dezer overwegingen was, dat „de gouverneur ge- neraal Van peR CarerreN den 13den Oktober 1821 een besluit uitvaardigde, waarin o: a: de volgende zeer doelmatige bepalin- gen aangetroffen worden:

Dat ten alle tijde een oorlogsvaartuig, met uitsluiting van alle andere diensten, belast zal worden met het doen van hy- drografische opnemingen.

Dat eene kommissie, onder de benaming van Kommissie tot verbetering der Indische zeekaarten, wordt ingesteld, die de kaarten, welke de vruchten van de evenbedoelde opnemingen zijn, zullen examineren en aan het Gouvernement inleveren, ten einde na goedkeuring te worden gegraveerd en uitgegeven.

Dat door genoemde kommissie tevens ook alle waarnemingen van de officieren der marine en van partikuliere zeelieden zul- len verzameld worden om daarvan het meeste nut te trekken voor het doel harer instelling; tot welk einde haar een zeeof- ficier als amanuensis werd toegevoegd. 4

Dat de kommandant der zeemagt bevelen zal geven, dat bij elke gelegenheid op de schepen en vaartuigen nuttige waarne- mingen worden gedaan en deze aan de kommissie voornoemd mgezonden.

Bij sGouvernements besluit van 14 Junij 1825 werd wij- ders met de Kommissie vereenigd een Depot van zeekaarten, boeken en instrumenten.

Gedurende de eerste twee jaren na het besluit van 1821 zijn werkelijk twee vaartuigen bepaaldelijk tot hydrografische op- nemingen gebezigd geworden; namelijk de koloniale korvet Cou- rier, onder bevel van den luitenant ter zee der le klasse J, Srorze, en de brik Jacoba Elisabeth, gekommandeerd door den luitenant ter zee der le klasse F. A. Fokkr.

Uit. de opnemingen, waarmede deze officieren belast wer- den, blijkt, dat de Kommissie toenmaals, evenals thans nog, het meeste belang stelde in eene opname der vaarwaters, door welke de groote vaart der schepen van meest alle natiën

hd

zn

plaats heeft. De luitenant ter zee Wokkr verrigtte in 1922

‚(Mei tot November) en 1823 (April tot Augustus) eene

opname van Straat Sapoedi, met de baai van Sumanap en de noordkust van het eiland Madura, en daarna, eveneens in 1823, eene opname der eilanden Karimata en Soeroctoe; terwijl de luitenant ter zee Srorzr in laatstgemeld jaar eene opname tot stand bragt van de westkust van het eiland Biton (Bli- tong) met het aangrenzende vaarwater.

Hoewel verre van volmaakt, zijn de verrigtingen van Srorzr en Fokke echter van veel nut geweest. Het weinig bekende, doch druk bezochte vaarwater langs den oosthoek van Madura werd daardoor meer bekend en een geheel nieuw vaarwater bij Biliton, naar den opnemer Straat Stolze genoemd, gevonden, hetwelk in menig geval boven de Straten van Macclesfield en Clement de voorkeur verdient.

Betreurenswaardig is het, dat, ma deze aanvankelijk niet slecht geslaagde pogingen, op den ingeslagen weg niet is voort- gegaan. Wat daarvan dan ook de oorzaak moge geweest zijn (achteruitgang en weinige veerkracht bij de koloniale marine gedurende de laatste jaren van haar bestaan, bezuiniging tijdens het bestuur van den kommissaris generaal Du Bus, als ander- zins), zeker is het, dat de goede voornemens, in het besluit van 1821 aangekondigd, niet uitgevoerd werden. Hen vaartuig werd gedurende verscheidene jaren niet meer bepaaldelijk tot, opne- mingen bestemd ende werkzaamheden der Kommissie, door dien stilstand, het voorname doel, bij de instelling beoogd, verliezende, waren zoo onbelangrijk, dat het Gouvernement besloot haar te ontbinden; hetgeen geschiedde bij besluit van 2 April 1834, waarbij tevens bepaald werd, dat de werkzaamheden der Kom- missie provisioneel opgedragen zouden zijn aan den havenmees- ter te Batavia en den luitenant ter zee amanuensis en teekenaar bij de Kommissie,

Hier dient echter gewag gemaakt te worden van de reizen

naar Nieuw-Guinea, in 1826, van de koloniale brik Dourga,

onder bevel van den luitenant ter zee der le klasse D.H. Korrr, en in 1828, van Z. M. korvet Triton en schoener Iris, onder

ed en

bevel van den kapitein hutenant ter zee SteENBoOM, welke beide eenige belangrijke berigten betreffende de hydrografie van het weinig bekende Nieuw-Guinea opleverden, zoomede van de hy- drografische opnemingen van de zeegaten van ‘Tjilatjap en Se- gara anakan en der Patjitan-baai, met veel ijver en naauw- keurigheid door den toenmaligen luitenant ter zee den heer P. J.B. De Perez in de jaren 1880 en 1831 tot stand gebragt. Toen de koloniale marine bij de koninklijke nederlandsche marine was ingelijfd, openbaarde zich gelukkig weder een nieuw leven voor de hydrografie, hetwelk ten gevolge had, dat op voorstel van den schout bij nacht B. Lucas, kommandant van ZL. M. zeemagt in Oost-Indië en inspekteur der marine, bij ’s Gouvernements besluit van den 5den November 1838, de Kom- missie tot verbetering der Indische zeekaarten op den voet van het besluit van 1821 hersteld werd. Sedert dit tijdstip heeft de hydrografie zich in het alge- meen op eene zeer merkwaardige wijze ontwikkeld en de resul- taten zouden gewis nog meer beteekenende zijn geweest, indien de hoofdbepaling van het besluit, dat ten allen tijde een vaar- tuig met uitsluiting van alle andere diensten met hydrografi- sche opnemingen belast zoude worden, opgevolgd ware geworden. Dit is echter slechts van tijd tot tijd het geval geweest. * Onder de opnemingen met voldoenden graad van naauwkeu- righeid, welke ten gevolge van speciale opdragten sedert 1837 plaats vonden, noemen wij de volgende: le De trigonometrische opname van de Wijnkoops-en Zandbaai- jen met aangrenzende kust, door 4. M. korvet Castor en schoener Krokodil, onder bevel van den kapitein luitenant ter zee F. H. Aupr, in het jaar 1837.

ge De trigonometrische opname van de Westkust van Suma- tra, van Padang tot Taboejong, door den hydrografi- schen ingenieur HL. L. Osrmorr, in 1839.

3e De trigonometrische opname der baat van Segoro-Wedi, door Z. M. schoener Krokodil, onder bevel van den lui- tenant ter zee le klasse B. G. Kscren, in 1839.

te De trigonometrische opname van het zeegat van Tjilatjap

ge

ge

ge

0

11e

12e

de Td

door den luitenant ter zee 2° klasse J. A. G. Rrerverp, in 18389..

De trigonometrische opname van het Rif van Sedari en de kust van daar tot den hoek van Krawang door 4. M, schoener Krokodil, onder bevel van den luitenant ter zee 1° klasse B. G. Escurer, in 1859 tot 1840.

De trigonometrische opname der Reede van Batavia, met de vaarwaters naar dezelve, door 4. M. schoener Kroko- dil en stoomschip Hecla, onder bevel van de luitenants ter zee B. G. Escrrr, J. A.C. Escrauzien, B. H. Sra- RING en EH. H. Boom, in 1840.

De trigonometrische opname van een gedeelte der Noord- kust van Java en Straat Sunda, van Tanjong Kaik tot den vierden hoek bij Anjer, door 4. M. stoomschip He- cla, schoener Krokodil en stoomschip Etna, onder bevel van de luitenants ter zee B. H. Srarina, J. A. G. Rrer- VELD en J. Grorur., in 184041.

De opname van de Westkust van Java en Straat Sunda, door 4. M. schoener Krokodil, onder bevel van den lui- tenant ter zee le klasse J. A. G. Rrerverp, in 1841. De trigonometrische opname der Vaarwaters van Soerabaja, door den luitenant ter zee M. H. Jansen, in de jaren 1843, 1846 en 1847.

De trigonometrische opname van Makassar tot Parre-Parre, begonnen door den luitenant ter zee J. Van Goam, vol- eindigd door den luitenant ter zee IL. A- Mopperaan, met Z. M. schoener Aruba, in de jaren 1848—1850. De trigonometrische opname van Zwaantjes-droogte, Bok- ken-eiland, Gili Radja, de reede van Boender en Tjan- die enz. in Straat Madura, door 4. M. schoener Circe on- der bevel van den luitenant ter zee 1° klasse J. M. J. Brurr De va Rrviène, in de jaren 1847 en 1848. De trigonometrische opnamen van de reeden van Bezoeki en Panaroekan, met de kust daaromstreeks in Straat Ma- dura, door 4. M. schoener Anadijomene, onder bevel van den luitenant ter zee 2e klasse P. fourexmoorp, in het

jaar 1849.

er ad

13e De trigonometrische opname van de reede van Banjoewan- gi, door den luitenant ter zee G. W. PF. Moern, in het jaar 1852.

14° De trigonometrische opname van de Karang Sedoelang en hoek van Indramajoe door Z. M. schoenerbrik Padang, onder bevel van den luitenant ter zee 1° klasse H. A. Meiser, in 1852.

15° De trigonometrische opname van de Schildpaddenbaai op Java’s zuidkust, door den kapitein der gemie A. M. H. Van Deverrer en den luitenant ter zee der 1° klasse A. R. BrLOMMENDAL, in 1853.

De kaarten en gidsen op het hydrografisch bureau alhier te zamengesteld, met bepaald doel om te worden uitgegeven, zijn gedurende hetzelfde tijdvak geweest:

Kaart van de eilanden beoosten Java, door den adelborst, le klasse C. W. M. van pe Verpe, in het jaar 1839.

Kaart van het eiland Java, met omliggende eilanden en vaar- waters, door den luitenant ter zee P. Meruviun VAN CARNBEE, in 1842.

Zeemansgids voor den vaarwaters rondom het eiland Java, door denzelfden, in 1848.

Kaart van de vaarwaters van Riouw, Singapore en langga, door denzelfden, in 1848.

Kaart van het zuidelijk gedeelte der Chinesche zee, door denzelfden, in 1S44.

Kaart van de Straten Banka, Macclesfield, Clement en Stolze, door den luitenant ter zee H. D. A. Surrs, in 1846.

Kaart van de eilanden en vaarwaters beoosten Java, door den- zelfden, in 1847.

Zeemansgids voor de straten Banka en Gasper, door denzelf- den, in 1847.

Zeemansgids voor de eilanden en vaarwaters beooster Java, door denzelfden, in 1848.

Kaart van Straat Makasser, door denzelfden, in 1851.

Kaart van de Javasche zee, door de luitenants ter zee Sars en Merviun VAN CannBen, 18521854.

Ln Ge

_ Kaart van. Straten Madura, Bali en Sapoedi (blad V der kaart van Java) door Mrrviuu vAN CARNBEE, in 1853.

Kaart van de Oostkust van Celebes door de luitenants ter zee Sxirsen Mruviur van CARNBEE, 1858 —1854 (in bewerking).

Hierbij is gevoegd een staat aantoonende de kaarten en gid- sen, op voorstel der Kommissie uitgegeven sedert het jaar 1840, zoowel te Batavia als in Nederland.

Het getal der tegenwoordig bij het Depot aanwezige, van elkander verschillende, kaarten (niet medegerekend die in de atlassen en tijdschriften) bedraagt: en kaarten 815; ge- teekende 717; totaal 1032.

Op 1 Januarij 1844 bedroegen deze getallen: gedrukte 124; geteekende 333; totaal 457; zoodat in 10 jaren de hoeveelheid meer dan verdubbeld is.

Van de 1032 aanwezige kaarten hebben 827 betrekking tot de nederlandsche bezittingen in dezen archipel, 205 tot vaar- waters buiten dien arehipel gelegen.

Van de 827 kaarten betrekkelijk Nederlandsch Indië zijn 706 van nederlandschen, 121 van vreemden oorsprong.

Van de 706 nederlandsche kaarten is ongeveer 1/19 ge- deelte het gevolg van trigonometrische, zeer juiste opnamen, terwijl van de vorige opnamen ongeveer het 1/4 gedeelte tame- lijk veel vertrouwen verdienen en de anderen meer als schet- sen moeten aangemerkt worden.

Voor het jaar 1840 was het getal opnemingen gering, ter- wijl sederk genoemd tijdstip omstreeks 25 opnemingen jaar- lijks plaats gehad hebben. |

Het getal der op voorstel der Kommissie witgegevene kaarten en gidsen sedert 1840, bedraagt: in Nederland 87, te Batavia 21; totaal 58.

De aan Z. M. schepen als anderzins gratis verstrekte kaar- ten en beschrijvingen bedroegen in 1842, 4 stuks; in 1853, 169 stuks; totaal in 12 jaren 776 stuks.

De verkochte kaarten en beschrijvingen eveneens in 1842, 59 stuks; in 1848, 544 stuks; in 1853, 814 stuks; totaal ia 12 jaren 5101 stuks.

kg Se

De gratis verstrekte en verkochte kaarten en beschrijvingen

te zamen: in 1840, 59 stuks; in 1847, 228 stuks; in 1858,

988 stuks; totaal sedert 1840, 6049 stuks.

De geldswaarde der gratis verstrekte en verkochte kaarten en beschrijvingen, berekend over tijdvakken van vier jaren, bedroeg, van 1838 tot 1842 f 824; van 1842 tot 1846 f 3063; van 1846 tot 1850 ,f 13,557; en van 1850 tot 1854 f 20151.

Onder de kaarten en beschrijvingen aan welke het grootste debiet te beurt viel, gerangschikt naar de datums der uit- gave, noemen wij:

Kaart der reede van Batavia, EscHrER enz. . . 937 stuks

Kaart der Gaspar straten, Osrmorr. .… …. . - 188

Kaart van Straat Riouw, VAN DER PLAAT . …. 194 w

Kaart van T. Kaik tot Anjer, SrTARING enz.…. 211 wm

Kaart van straat Sunda, RIETVELD. … ae

Zeemansgids voor Java, MerviLL vaN CARNBEE. 75

Kaart van Java,door denzelfden (aantal bladen). . 1329,

Kaart van Riouw, door denzelfden. . . …. . . 214 w Kaart der Moluksche eilanden, Grroorm. …« . 122 w Kaart van straat Banka en Gaspar, Surrs. . . 308 wm

Kaart der eilanden beoosten Java, door denzelfden. 898 w Gids voor Straat Banka en Gaspar, door denzelfden. 222 Gids voor de eilanden beO. Java, door denzelfden. 258 w Kaart van het z. w. gedeelte Celebes, Scmnöper. 245 Kaart van de vaarwaters van Soerabaja, JANSEN. 126 w Kaart van de ankerplaatsen beoosten Java, Surrs. 210 Kaart van Straat Makassar, door denzelfden. . … 184 w Hierbij is het noodig aan te teekenen, dat de bovenstaande getallen niet het totale debiet der kaarten enz. aangeeft, aange- zien ook velen derzelve in Nederland verstrekt en verkocht worden, en van sommigen het debiet in Nederland waarschijn- lijk grooter is geweest dan in Indië- De oorlogschepen b. v. worden in den regel in Nederland van vrij komplete stellen der oostindische kaarten voorzien en de nederlandsche koopvaarders schaffen zich in ’talgemeen voor hun vertrek uit het vaderland, de kaarten, althans (lie op Java betrekking hebben, aan.

tee ef Sen

Het debiet in Indië geschiedt hoofdzakelijk aan de kustvaart en aan schepen van vreemde natien; wijders aan Z. M. oorlog- schepen en de nederlandsche koopvaarders, bij geval de aan

boord zijnde kaarten versleten zijn of eene nieuwe uitgave van

eenige kaart is verschenen, en eindelijk aan de laatstgenoemden, indien zij van Batavia naar oorden in den Archipel buiten Java gelegen bestemd worden, en dus de kaarten van Java niet vol- doende zijn.

Eene aandachtige beschouwing van de verkregene resultaten gedurende het laatste twaalftal jaren, in verband gebragt met eene voldoende kennis van de innerlijke waarde dier resultaten, van het personeel en de middelen waarmede zij bereikt zijn, zoomede met de andere diensten, welke in deze gewesten van de oorlogschepen gevergd worden, leidt tot de volgende gevolg- trekkingen :

Ten eerste: Dat door de officieren van Z. M. zeemagt eene bijzondere welwillendheid en veel ijver is aan den dag gelegd tot bevordering der hydrografie van den Indischen archipel.

De talrijke opnemingen (zooals boven is aangemerkt gemid- deld 25 jaarlijks) door hen verrigt, bewijzen zulks, en wanneer men daarbij de drukke militaire diensten van het eskader in aanmerking neemt, zoomede het afmattende van het klimaat bij een verblijf aan boord, dan moeten de verkregene resultaten geacht worden veel beter te zijn dan men billijker wijze zou hebben mogen verwachten.

Pen tweede: Dat op het hydrografisch bureau der Kom- missie met oordeel en ijver is gewerkt om doelmatige en zoo naauwkeurig mogelijke kaarten en zeemansgidsen zamen te stellen en in het licht te geven. Dit blijkt overtuigend door het groote debiet dat. juist aan die werken ten deel viel, hetwelk verre weg dat van andere kaarten en beschrijvingen overtrof, en wit de omstandigheid, dat verscheidene van die kaarten en gidsen op last van de britsche en fransche gouvernementen in de engelsche en fransche talen zijn overgezet, zooals b. v. met de kaarten van Java, Riouw, Straat Banka, Eilanden beoosten Java, en de Gidsen van Java, Straat Banka en de Eilanden be- oosten Java heeft plaats gehad.

B ,

Kd opta

Ten derde: Dat verreweg de beste opnemingen het gevolg zijn geweest van speciale opdragten, hetzij dat een of meer vaartuigen gedurende langeren of korteren tijd, met uitsluiting van andere diensten, bepaaldelijk tot eene opname bestemd wer- den, zooals, voor 1838, bij de opnamen onder direktie van de lui- tenants ter zee SroLze en Fokke,en sedert 1858, bij die van de reede van Batavia, de kust van daar tot Anjer westwaarts en Se- dari oostwaarts, een gedeelte van Straat Sunda, de Wijnkoops- Zand- en Segoro-wed1-baaijen aan Java's zuiderstrand, de vaarwaters van Straat Madura, Soerabaja, en benoorden Makas- ser, dan wel, dat ten gevolge van de gunstige hgging der kust of de beperktheid der opname. zeewaarts, de opname met ge- wone sloepen en inlandsche vaartuigen kon geschieden, zooals te Tjilatjap, Segara anakan, Patjitan, Banjoewangi, de kust bij Padang (hoewel wat deze laatste betreft Osrtmorr de hulp der oorlogbodems veelmalen niet heeft kunnen ontberen).

Ten vierde: Dat de opnemingen op eenigzins groote schaal en met voldoenden graad van naauwkeurigheid, welke zonder speciale opdragt of gelijktijdig met andere diensten hebben plaats gehad, te danken zijn aan gunstige omstandigheden, die niet als regel kunnen dienen, en dat die opnemingen uit den aard der zaak zich bepalen tot de gedeelten in de onmiddellijke na- bijheid van het station der schepen gelegen.

Onder die opnemingen rangschikken wij de volgende :

De ‘baai van Amboina, door den luitenant ter zee H. A. Merser, in het jaar 1840.

Straat Riouw, door den kapitein-luitenant ter zee, thans vice-admiraal, B. G. Van per Praat en het etat major van Z. M. korvet Nehalennia, in 1840.

De Reede van Makassaren aangrenzende kust, door den lui- tenant ter zee le klasse J. Scrröper, en het etat major van Z. M. brik Postillon, im 1841.

De Noordoosthoek van Java tot Banjoewangi, door den luite- nant ter zee J. A. G. Rrerverp, met Z. M. schoener Kroko- dil, mm 1842.

De kust bezuiden Padang tot Indrapoer, door den luitenant ter

EEE

zee J. M. De Joxem en andere officieren van Z. M. fregat Ce- res, in 1845.

De reede van Samarang, in 1848, door den luitenant ter zee E. H. Boom, en in 1852 door den luitenant ter zee G. F. Dr Brurn Kors, achtereenvolgens kommaadanten van het dienst- doende wachtschip te Samarang.

De vaarwaters van Tappanoli tot Sinkel met aangrenzende eilanden, door het oorlogsvaartuig om de noord van Padang gestationneerd, van 1848 tot 1850, onder bevel van: den lui- tenant ter zee J. Van Maurik, en voleindigd in 1858, door den luitenant ter zee J. H. Bervarrrs.

De kust ten zuiden van Banjoewangi, door den luitenant ter zee J. Van Maurik, met Z. M. schoener Argo, in 1851.

De reede van Padang met aangrenzende eilanden, door de officieren van Z. M. fregat Prins Hendrik der Nederlanden, on- der bevel van den kapitein ter zee C. F. Sravaxrssn pe Brauw, in 1852.

De kust van Sambas tot Mampawa, door de luitenants ter zee A. R. BrommenpaL en G. W. F. Moerr, in 1852.

Zooals men ontwaart, waren deze opnemingen steeds in de na- bijheid van het station der schepen, als te Amboina, Riouw, Makas- sar, Banjoewangi, Samarang, Padang, Sambas. De omstandigheid medebrengende, dat het schip zich geruimen tijd op of bij het station konde ophouden, deed de opnamen bij de hand nemen en voltooijen. Waren echter, in tegenstelling van dien, reizen en onophoudelijke kruistogten naar andere plaatsen noodig geweest, zooals veelal plaats vindt, dan zoude zoodanige opname onmid- dellijk gestaakt zijn geworden.

Pen vijfde: Dat de overige opnemingen, niet in bovenver- melde kategoriën vallende, zich hoofdzakelijk bepalen tot de an- kerplaatsen en baaijen van kleine uitgestrektheid, van tijd tot tijd door Z. M. schepen bezocht geworden, en welke in korten tijd opgenomen konden worden, zoomede van kusten en eilan- den, welke in het voorbij zeilen, zonder veel oponthoud te veroorzaken, in kaart werden gebragt.

De verdiensten van sommige dier werken erkennende, zijn de

PEAT HE

meesten echter niet meer dan schetsen te noemen, die alleen bij gebrek aan betere bronnen worden aangewend om de kaarten te verbeteren en aan te vullen.

Het valt spoedig in het oog, dat de kusten en vaarwaters op verderen afstand van de stations der schepen gelegen, in % al- gemeen, nog niet voldoende opgenomen zijn, maar de diensten der schepen zijn dan ook in den regel te druk, dat zij zich met zoodanig doel voor langen tijd van die stations zouden kunnen verwijderen. Ter naauwernood laat de beperktheid van het ge- tal oorlogsbodems toe, dat vele plaatsen van tijd tot tijd en dan . slechts kortstondig bezocht worden. Hoe zouden dan de sche- pen zich kunnen bezig houden met uitgestrekte kusten en groote vaarwaters goed op te nemen, waartoe natuurlijk tijd, en veel tijd vereischt wordt? Van de oost- en noordkusten van Celebes, de zuidkust van Borneo, de vaarwaters van Straat Karimata, Ban- ka, Gaspar, het midden der Java- en het zuidelijk gedeelte der Chi- nesche zee, zal men nimmer behoorlijke kaarten verkrijgen, ten- zij vaartuigen bepaaldelijk worden afzezonden om ze op te nemen.

Na dit kort geschiedkundig overzigt van de laatste jaren, zij het volgende gezegd over de werkzaamheden der Kommissie, gedurende het afgeloopen jaar 1858.

De veranderingen in het personeel der Kommissie plaats ge- had, zijn de aftreding als lid, van den kapitein ter zee J. N. Orisve en de benoeming in diens plaats van den kapitein ter zee A. Baron Corror p'Escuris, kommanderende Z. M. kor- vet Boreas ter reede van Batavia.

Wijders overleed op den Ssten Februarij 1853, de sekretaris der Kommissie, tevens administrateur van het Depot van zee- kaarten, H. D. A. Smrrs en werd in deze betrekkingen opge- volgd door den luitenant ter zee der le klasse P. Baron Mer- VILL VAN CARNBÉE.

Het verlies van den luitenant ter zee Surrs wordt algemeen en door de Kommissie in het bijzonder diep betreurd. Sedert 1845 bij het hydrozrafisch bureau werkzaam, woekerde hij steeds met onafgebroken’ en nimmer verflaauwden ijver ter be- vordering van de aan hem opgedragene belangen. De door hem

KENG ee

zamengestelde kaarten, enz. zijn bekend en staan bovendien in dit rapport aangeteekend. Zijn naam zal immer een eervolle plaats blijven behouden in de geschiedenis der hydrografie van den Indischen archipel.

Zijn vervanger, de luitenant ter zee P. Mruvrir. vAN CARN- Bfr, reeds vroeger van 1840 tot Januarij 1845 bij het hy- drografisch bureau werkzaam geweest zijnde, en sedert 1850 lid der Kommissie, is met de hydrografie van Indië goed be- kend, hetgeen van veel belang te achten is bij eenen zoo druk- ken en veelomvattenden werkkring.

De inrigting van den tijdbal te Batavia heeft voortdurend aan het doel beantwoord. Ten gevolge van een’ ligten schok van aardbeving, op den 10den Oktober 1853, heeft in de tijdaanwijzing van de beide astronomische klokken eene verandering plaats gevon- den, doch gelukkig zonder eenen nadeeligen invloed op haren verderen gang uit te oefenen.

Op ‘voorstel van den kommandant der zeemagt, zal een nieuwe toestel worden opgerigt, waardoor op eene eenvoudige en weinig kostbare wijze de tijdbal eene allezins doelmatige inrigting zal erlangen.

Eene nieuwe en zeer stelselmatige organisatie voor de beba- kening van de vaarwaters in de nabijheid van Batavia werd in 1858 beraamd.

Alle drie maanden werden rapporten over de werkzaamhe- den van het buitengewoon lid der Kommissie, den geografi- schen ingenieur S. H. De Tuner, bij het Gouvernement inge- diend. Talrijke sterrekundige waarnemingen, door genoemden ambtenaar verrigt, zullen de onzekerheid, welke omtrent eene zoo belangrijke zaak, als de lengte van de hoofdplaats van Ne- derlandsch Indië, bestaat, opheffen. In December 1853 heeft het Gouvernement bepaald, dat de voorname punten bij de groote topo- grafische opname der residentie Cheribon door de geografische ingenieurs bepaald zullen worden, vooral opdat de te vervaar- digen kaart van dat gewest die naauwkeurigheid en zekerheid erlange, welke bij zulk een werk eerste vereischten zijn.

Door de verrigtingen van de geografische ingenieurs in het

ti NE

Cheribonsche en op eenige tusschen gelegen punten, zal tevens de hoofdplaats Batavia en het 28 mijlen van daar gelegen

Cheribon op eene geodesische wijze met elkander verbonden zijn ,

en daar de trigonometrisch-hydrografische opname van 1841

westwaarts tot bij Anjer reikt, verkrijgt men alzoo „een goed verband over een belangrijk gedeelte van Java, 40 of 50 mij- len uitgebreid, hetgeen voor de he van even veel nut is als voor de topografie.

Door den luitenant ter zee den heer P. MrrviLr vAN CARNBÉE is te zamengesteld eene kaart bevattende de vaarwaters van de Stra- ten Madura, Bali en Sapoedi. Het is een geheel omgewerkt en op nieuw gekonstrueerd oostelijkste blad der kaart van Java, waar- van de eerste uitgave in het jaar 1845 het licht zag.

Onder de bronnen waarvan gebruik is gemaakt om de kaart zamen te stellen komen in aanmerking:

De opname -van de zeegaten van Soerabaja, door den luitenant ter zee M. H. Jansen, 1843—1847.

Idem, van den luitenant ter zee P. Toit van Be- zoeki, Panaroekan, enz. met aangrenzende kusten, in 1849.

Idem, van het Bokkeneiland, de Zwaantjes-droogte, de reede van Boender en Tjandi, de zuid- en westkust van Gili Radja, enz. door den luitenant ter zee J. M. J. BrurEL DE LA Rrvière, in 1847 en 1848.

Idem, van de riffen in de nabijheid der eilanden Gili Radja en Gili Lawak, door den luitenant ter zee en adelborst en le. klasse Erp TaArMAN Kip en Ensume, in 1847.

Idem, van de reede van Banjoewangi, in 1851, door door den luit. ter zee G. F. De Bruin Kors, en in 1852, door den luit. ter zee G. W. F. Moern.

Idem, van de kust bezuiden Banjoewangi, door den luite- nant ter zee J. VAN Maurik, in 1851.

Idem, van de Pampangbaai, door het état-major van Z. M, stoomschip Vesuvius, in 1848, en eene merkwaardige en zoo het schijnt vrij naauwkeurige, in het archief van het departement der genie ontdekte kaart van de zeekust van Java van Pocloe Sempoe tot beoosten Noesa Baroeng. Zij werd opgenomen in

td A

1807, door den luitenant ter zee Kortrzrus, geassisteerd door vier kadets van de marine-school te Samarang.

Deze kaart is naar Nederland gezonden, om te worden uit- gegeven.

De kaart der Java-zee, waarvan de zamenstelling werd aan- gevangen door den luitenant ter zee Smrrs en welke voleindigd is door den luitenant ter zee Muuvrur, VAN CARNBÉE, is mede bijna gereed om in het licht te worden gegeven. De uitgave daarvan kan in Imdië plaats vinden.

Gedurende het jaar 1853 werden op steen gegraveerd de kaar- ten van Tjilatjap, opgenomen in 1848, door den luitenant ter zee J. Groun, en van Straat Makassar (tweede editie), door den luitenant ter zee H. D. A. Surrs. De eerste werd gegraveerd door de beide ter lithografie van de Kommissie werkzame weezen van het Parapattan gesticht, ende tweede, door den heer C. A. Ogenver, en gedrukt op de nieuwe lithografische pers.

Staat aantoonende de kaarten en zeemansgidsen op voorstel der Kommissie tot verbetering der Indische zeekaarten uit-

gegeven sedert het jaar 1840.

A. Kaarten en Gidsen uitgegeven te Amsterdam bij de Wede.

Hursr vAN KEULEN.

SRE [ES TITEL OF BENAMING DER KAARTEN del E U At S ozf se ee o EN GIDSEN. 888 SS [S 5 EN DRE = = = De Westkust van Sumatra van Padang tot TOT door H. L. OsrHorr. .…. . . { 1839 f 1841 Reede van Batavia met de natens naar dezelve , door B. G. Escrer, J. A. C. Escranzier B. H. Sra- RING, enz. 8 1840 „ Eilanden bedobben Java, door C. W. M. VAN DE Vere. 1839 f 1842 De Gasparstraten , door H. L. Osruorr. .… . . . | 1840 | 1843 | 1848 Straat Riouw, door B. G. VAN DER PLAAT. . … 1840 ”

Gedeelte van de noordkust van Java en straat Sunda van Tanjong Kaik tot den vierden hoek bij Anjer. door B. H. Srarine, J. A. G. RierveLD, J. GROLL, enz. | 1841 „ 1844

N. W. gedeelte van Banka, door J. ScrrÖpEr. . … | 1824 f 1844 Gedeelte der z. w. kust van Banka, door Jonkes. … {| 1839 ” Baai van Amboina, door H. A. Meier. lee 1840 ea Baai van Wahaai, doof W. H. Derruorr Ty ASSENS. 1839 7

Straat Sunda en westkust van Java, door J. A. G. RrerveLD en H. Boom. RENS Java met omliggende eilanden en vaarwaters, door P. : BARON MELVILL VAN CARNBEE. - … «| 1842 | 1845 | 1849 Eilanden ten z. o. van Saleijer, door P. F. Uuwenseek. | 1843 „ Vaarwater van Makasser tot Parre Ae door F. A. A. Greoorig. EE 7 & Vaarwater van Tappanoli tot Sinkel, door J.C. G. Viewee. bosten 5 Vaarwaters tusschen Sumatra en “Borneo, je gedeelte , bevattende de vaarwaters van Riouw, Singapore en Ling- ga, door P. BARON MELVILL VAN CARNEÉE. 7 Vaarwaters tusschen 2e gedeelte, bevattende het zui- delijk gedeelte der Chincsche zee, door denzelfden. . .! 1844 | 1846

1841 ”

1843 » 1847

TITEL OF BENAMING DER KAARTEN RE EN GIDSEN.

nr

Li Jaartal van op- name of za- menstelling.

_ Vaarwaters tusschen 83° gedeelte, bevattende de straten: EL Bek in. Maececlesfield, Clement en Stolze, dorstis DAAn

SMITS. . 5 1846 _Moluksche eilanden en vaarwaters. door ve EGORIJ. … … et: 1845 geni, door P. A. J. Brons vaN TresLone KRINS … ”

__ Zeegat van Tiilatjap, door P.J. B. De Perzz, her. ' ik zien door J. A. G. RrierverD. . … [1831-1839 Baai van Segoro Wedi, door B. “G. Escurr. |. 1839 _Het eïland of Noesa Baron. . … 7

De noordkust van het eilend Bantang, ‘door E. H. __ Boom. rn 1846 PZW. Mast van SCelebes, deor 7. ScrHRüDer. Nen 1840 Ankerplaats aan de z. o. zijde van Salibaboe, door G. í BEWE E° Morr en G. A. De LANGE. . … KJ

Baai van Taroena, door H. BuvpeE en Serui

b 1846 Doorvaart bij Tagulanda, door an Servur Korver. „ Baai van Mangenitoe, door H. Buppe, G. A. DE ANGE en C. SCHWARTZ. …. . „ Kust tusschen Har en Ee op Keij- “ciland, door J. INGDOM en SAURMAN. … £ 1847 Bi Biland Wammar en gedeelte van Wokam, door denzelfden. 7 ____Patjitan baai, door P. J. B. pr Perrz. . : 1831 _ Vaarwaters van Soerabaja, door H. M. JANSEN. . [1843-1847 Reede Samarang, door B. H. Boom. …. .… N 1848 ____Vaarwaters benoorden Makassar, door J. Van Goar. 1849 __ Idem van Kekean tot Parre Parre, door H. A. Mop- DE 1550

Be

Re d Zeemansgidsen.

Zeemansgids voor de vaarwaters, rondom het eiland

lava, door P. BARON MELVILL VAN CARNBÉE. . … 1848 ve ‘ Zeemansgids voor de vaarwaters naar en door den Mo- hakselen archipel, door F. A. A. GreEGORIJ.

Kaarten.

Westelijk gedeelte van Java, en de Wijnkoopsbaai, door

Bilanden en vaarwaters beoosten Java, “door H. D.

1844.

1858

B. Kaarten en gidsen uitgegeven te Batavia.

F. P. Auer en L.J. De VRIESE. RE . … 1837-1840| 1840

BEA: Sums. A Eren Ek 1847 1848 Oostkust van Bali, ‘door ik VAN Goer. EE. „ 1849 Laboean Amok en Padang door denzelfden. … „ „

Reede Pebonkos, door J. M. J. BruruL DE LA Rrvrùrr. 1848 „

Reede tusschen Lirang en Benkoelen, door denzelfden. 7 „

Reede van Tjoelik, door denzelfden. . . .... „ 7

Reede van Koeboe, door denzelfden. 7

Be VIT.

Jaartal der uit- gave Jaartal der ver-

1848

1849

|

beterde uit- gave.

Pes, HRE

TITEL:‘OF BENAMING DER KAARTEN

EN GIDSEN.

Bogt van: Boliling, door J. F. SaNpirort en C. A. SANDLFORT en C. AE Er H. VAN HEEKEREN. .

Reede van Boenkoelan, P. F. BEzZEMER en K. hen TAZ MACHIELSEN.

Ankerplaatsen been: Jara dn H. D. Ad Sars.

Reede van Batavia, door Escuer, EscHAUzIER, Sra- RING , enz. …

Z. 'w. kust Celebes, door De SOHRODER

Reede Tjeroetjoep, door H. A. MopprrMan.

Straat Makassar, door H. D. A. Suirs.

Zeegat van Tjilatjap, door J. Grorr.

Gidsen.

Beschrijving van het vaarwater langs de westkust van Sumatra tusschen Padang en en door H. L. OSTHOFE NE

Beschrijving van ‘het zeegat v van Tiiltjap, door T A G. RIETVELD. 5

Zeemansgids door de Straten Banka en Gaspar, door BMD EA. Sars. e

Zeemansgids voor de ‘eilanden en vaarwaters beoosten Java, door denzelfdeu.

Aanwijzingen om het zeegat van : Tjdltjap in en \ uit te zeilen, door J. GROLL. : 5

Jaartal van op- name of za-

1846 1848 1840 1840 1S51 1851 1847

1839 1389 1847 1848 1847

menstelling.

Jaartal der uit-

1840 1841 1847 1848 1852

gave. Jaartal der ver- beterde uit-

gave.

TWEEDE KATALOGUS

DER IN DEN

3OTANISCHEN TUIN

HET GROOT MILITAIR HOSPITAAL TE WELTEVREDEN AANGEKWEEKT WORDENDE aes |

OPGEMAAKT DOOR

G. JJ. FILE 'T.

Nomen Botanicum. Nomen Malaicum, Sundaicum _ aut Javanicum.

ORDO POLYPODIACEAE RBr.

Pakoe oentjals. Pakoe minjangan. Iypodium crassinervium Bl. » _ katakka. L. Spec. 1. diantum L. Spec. 1. Pakoe. eris L. Spec. 1. » pidium Sw. Spec. 2. » _leär.

botium glaucescens Kaulf. Pengawar djambi s. Pakoe tijang. 8 hila lurida End], Pakoe tijang gedeh s. P. kidang, dd _glauca Endl. » » _ boddas.

ORDO SCHIZAEACEAE Mkrr. $ 0 Lygodium circinnatum Sw. Hatta gedeh. ORDO LYCOPODIACEAE DC.

1 Lycopodium javanicum Sw, Koempaai s. Raneh,

Nomen an

ORDO CYCADEACEAE Espr. He BES, hs il 12 Cycas KE volte Thnb. Pakkies s. Ban haâdjie. 138 » eircinalis L. » 5 PR » gel

ORDO GRAMINEAELE Jss.

14 Zea mays L. Djagong.

15 Coix lacryma L. . Hanjehreh.

16 Panicum palmaefolium Koen. Sauchun badak.

17 Arundinaria glaucescens Rich. Bamboe tjina. ik

_18 Bambusa vulgaris Wld, Bamboe atter. e=) 19 » Blumeana Schlt. > doeri. El 20 » _Schreb. Spec. » hauer geulies. É Al DEE, » » koening.

22 Saccharum officinarum L. variet. Communis R.&S. Teboe. 23 Imperata Koenigii Palis. Allang allang s. Eurie-

24 Anthestheria arundinacea Rxb, Kassoh.

25 Andropogon muricatus Rtz. Akkar wangie. … 1 he MC ns ORDO, OLPERACHAT me RS, El ___926 Scleria Berg. Spec. 1. Jelat.

27 Cyperus L. Spec. 4

HE, ORDO COMMELIJNACEAE Bro. 6 Co - ” 28 Commelyna paludosa Bl. Patoek gajak. 5 Jk 29 Tradescantia terminalis Bl. Djoekoet gehwor. za ORDO ALISMACEAE RBr. Re: 30 Sagittaria hirundinacea Bl. Etjeëng. rn is ORDO FLAGELLARIAE Expr. … ; "ijs 248 31 Flagellaria indica L. Oar. — ri B ORDO LILIACEAE Linpr. Ó K 32 Methonica superba Lam, Djamblang. ee 33 Polijanthes tuberosa L. Kembang sedep malam. 4 an 34 Yucca flaccida Haw. D

35 _» gloriosa L.

Nomen Malaicum, &ce

Lida boeäya.

rubens. 3 Andong hiedjoe.

39 Dracaena ferrea L. variet. atrosan- __guinea Hassk. » __meirah.

ORDO DIOSCOREAE RBr.

ai alata L. Oebie lielien. _» hirsuta Bl. » gadoeng.

ORDO IRIDEAE RBr.

42 (Sisyrinchiom latifolium Sw. Sauchun lulus.

3 Pardanthus chinense Ker. Akkar tjamakka s. Gegeh bengan. ORDO AMARYLLIDEAE RBr. Srinum zeylanicum KS) Bakoeng.

_» asiatieum L. »

__» _lorifolium longifolium Schilt. variet. flore rubro striato, » emanlhus puniceum Jeg. Babawangan trisna. gave Rumphii Hsskl, Nannas sabrang.

ORDO BROMELIACEAE Lixpr.

Ananassa sativa Lindl, Nannas.

ORDO ORCHIDEAE RBr.

Dendrobium Sw. Spec. 1. Angrek. Cymbidium Sw. Spec. 1. » Hees Ben Lind]. »

» _oentjal.

ORDO ZINGIBERACEAE C. Rror. igiber officinale L. Djahej.

casumumar Rxb. Lampoejang paît. gramineum BÌ, Panglaai. Koppol. » maximum Rxb, Hanggassan gedeh. k » aculeatum Rxb. Parahoeloe gedeh. t 62 Hedychion flavescens Car. Gandasohli, 63 Alpinia galanga Sw. Lankwas s. Laùs. 64 Costus speciosa Sm. Patjing.

ed Rts,

Nomen Botanticum, Nomen Malaicum, Se. Ek

ORDO CANNACEAE Acrpn.

65 Maranta indica L. Araroet. ’ 66 Canna coccinea Ait. Sabbeh burrum s. Pospönidro. 67 » flavescens Lk. » konneng.

ORDO MUSACEAE Acrpu.

68 Musa paradisiaca L. Pisang s. Tjou. 69 Heliconia Gaertn. Spec. 1. Pisang kolleh, hb ORDO AROIDEAE Jss. 70 Arum bicolor Vent. 71 Colocasia vera Rmph. (variet. 2). Tallus, 72 » odorata Brgn. Bira. 75 » maecrorrhiza Schtt. Kareôb. 74 Calladium giganteum Bl. Tiroe boddas. 75 Aglaonema simplex Bl. Tjarieang. 76 Homalonema rubrum Hsskl, » burrum. 77 Raphidophora lacera Hsskl. Tjaloemampang. 78 Scindapsus officinalis Schtt. Lolloh monjet. 79 Pothos scandens L. Aroy kitjong tjohrang, 80 Lasius heterophylla Schtt. Sampie. 81 Acorus terrestris Rmphb. Djariengoe. ORDO PANDANEAE RBr. 82 Pandanus furcatus Rxb. Tjankoeang. 85 > inermis Rwdt. Poedak, 84 » latifolius Rmph. Pandan wangie.

ORDO PALMAE L. 85 Pinanga Rmph. Spec. 1.

86 Areca catechu L. Djambej soesoe s. Pinang. 87 Sagguerus saccharifer Bl, Aren s. Kawoeng.

88 Caryota furfuracea Dl. Sarray.

89 Calamus L. Spec. 1. Hoëh s. Rottan.

90 Salacca edulis Rwdt. Salak.

91 Daemonorhops melanochaetes Bl, Hoëh sellang s. Penjalin. 94, Borassus flabelliformis L. Loutar.

93 Licuala pumila Dl. Wargoe.

94 Rhapis javanica Bl. Wiroe.

95 Cocos nucifera L. Kalappa.

ORDO CUPRESSINAE C. Rrcm, 69 Thuja dolobrata L.

bi \ is (8

Nomen Botanicum.

Nomen Malaicum, dea

ORDO GNETACEAE Linpr.

97 Gnetum gnemon L. 98 » latifolium Bl.

Tangkil s. Blienjoe. Kasoengka.

ORDO PiPERACEAE Ric.

99 Piper longum Dtr. 100 » betle L. 101 » diffusum Vhl.

ORDO CASUARINLAE

102 Casuarina muricata Rxb.

Tjabeh djawa. Seureu s. Siri.

Karok. Mrer.

Tjamara laùt.

ORDO MOREAE Erpr.

103 Morus indica L. | 104 Broussonetia papyrifera Vent. Es 105 » ads (variet. Japonica.) 106 Ficus lucescens Bl.

107 » allutacea Bl. 108 » benjamina L. 109 » elastica Rxb. 110 x» _politoria Lam. 11t » hispida L. 112 » japonica Bl. 113 » ecoronata Awdt.

ORDO ARTOCAR

114 Antiaris toxicaria Lesch.

115 Artocarpus integrifolia L,

116 » callophylla Zoll. & Mor. 117 » rigida Bl.

118 » incisa L.

119 Conocephala suaveolens Bl.

Bebesahran. Saay.

Loa.

Kiara leutiek s. Kondan, Wariengien.

Kajoe karet.

Ampelas. Bunjieng bisoroh s. Lowieng. Bunjieng s. Hamoekehkeng.

Amies mata. PEAE Expr. Pohon oepas s. Ipo. Nangka. ‚ Boeroet. » _s. Mandelika.

_Kloewie s. Tiemboel. Aroy kakeedjoan s. A, luksa.

ORDO URTICACEAE Expr.

120 Urtiea baccifera L. MS Ernf. Spec. 1. 122 » id, Spec. 1.

Poeloes badak.

ORDO ANTIDESMEAE Sweet.

123 Antidesma bunias Sprg.

Hoenie.

ORDO CHENOPODEAL Vexr.

„124 Basella cordifolia Lam.

Gandoola burrum.

_Nomen Botanieum.

{

125 Gomphrena globosa L. 126 Aerva sanguinolenta Bl. 127 Amarantus tricolor L. EES spinosus L. 129 Gelosia cristata L.

__180 Mirabilis jalappa L. flore coccineo. Cr ES NE AN Ae A32 » » >.

purpureo. » luteo.

133 Cinnamomum zeylanicum Garc. 134 » 135 136

aromatieum Nees. Persen gratissima Grtn. Tetranthera multiflora Nees.

157 » _japonica Spr.

ve 138 Dais dubiosa Bl.

159 Aistelehia ietlica L. __140 Plumbago rosea L. MRSA >

auriculata Lam.

142 Elephantopus scaber L. 143 144 Eupatorium celebicum Bl. 145 Blumea maecrophylla DC. 146 Pluchea balsamifera Less. 147 Pluchea indica Less,

148 Dahlia variabilis Desf.

149 Zinnia elegans Jcq.

Ageratum conyzoides L.

150 Helianthus annuum L. 151 Bidens L. Spec. 1. 152 Cosmea parviflora WIL. 153 Tagetes patula L. 154 »

erecta L.

ORDO AMARANTACEAE RBr.

ORDO NIJCTAGINEAE Jss.

ORDO LAURINEAE Expr. f

ORDO DAPHNOIDEAE Verr. ORDO ARISTOLOCHIAE Expr.

ORDO PLUMBAGINEAE Verr.

ORDO COMPOSITAB Vairr.

Radna poetie. bs A Ki

Katoempang burrum. w: Ne er A

Sengang burrum. » _ tjoetjoek. VN Jewer kottok. ke

,

Kembang pagi soreh s. Kembang poekoel ampat.

if

Kajoe manis.

» » __tjina. : E S An Djamboe wollanda s. Apocat. ’ Poespa, s. Hoeroe batoe,

papak. pe

Kakapassan.

Djaroeng burrum.

» blaauw.

Tjantjang. An | Babadottan s. Djoekoet baau Semboeng lalakt. ij b

ne aweweh. Loentas. ha Dahlia. EE

Kembang mata harie.

Taai ayam.

» »

Nomen ‘Botanieum. _____Nomen Malaicum, &c. zj É k 9

tillea squarrosa Ait. Tatter goenoeng. thrum indicum Css. Saroni wolanda.

ORDO LOBELIACEAE Burr.

€

Lobelia cardinalis L. 7 ORDO RUBIACEAE Juss.

} Tea ‘arabica L. ‚ Koppi. Pavetta maerophylla Bl Moehoen boddas. | Ixora incarnata DC. flore roseo. Santen s. Sokka blaauw. » » DC. » albo. » s. _» _ boddas. 63 > javaniea DC. Moehoen kahoeroewang. 1 eg Rheedii DC. — Toemboeng kanjoet. j Kahitoetan. Tjangkoedoe.

» kantjil.

Katja piering. grandiflora Lour. » » radicans Thnb. » » Reinwardtiana Bl » »

Kingkilaban.

ORDO JASMINEAL R. Br,

asminum sambac L. Malatti. » » (flore pleno) » _ soesoen. Trof. Spec. 2. » _ tongkeng.

ORDO LOGANIACEAE Enos. Kitehrong badak s. Gompong.

Tjangkoedoe oetan.

ORDO APOCYNEAE Linot.

Nn 50 his cathartica L.- Lameh aroy.

jh 181 Ophioxylon serpentinum L. Poeleh pandak.

_ 182 Thevetia neriifolia Jss. Gindjeh.

183 Cerbera odollam Hmlt. Bientaroh gedeh. 18 » __lactaria Hmlt. » leutiek. 185 Kopsia arborea Bl Kiloetoeng.

Nomen Bontanicum.

Ld A

186 Tabernaemontana sphaerocarpa. Bl » L. Spec. 1.

187

188 Plumieria acutifolia Poir.

189 Lochnera vincoides Rchb. flore albo.

190 191 192 193

194 195

196 197 198 199

200

210 211 212 213 214 215 216 217 218 219

» ”» »

Alstonia spectabilis RBr.

Nerium odoratum Larn.

» » >

flore rubro.

flore albo.

Nomen Malaiceum, &c.

Hamproe badak. }

Sam bodja.

dm ‘ Y Kk. et

Kembang tembaga boddas.

» » Lameh aweweh. Djurei burrum.

» boddas.

ORDO ASCLEPIADEAE Joco.

Calotropis gigantea RBr.

Asclepias curassavica L. Tylophora cissoides Bl, Hoya macrophylla Bl.

Marsdenia parviflora Decsn.

Pergularia accedens Bl.

Badoeri. Kapas tjiendeh. Aroy putjiet ayam. » kikandel badak. Taroem aroy.

Kraknassi.

ORDO GENTIANEAE Jss.

Villarsia indica Vent.

Taratteh ketjil.

ORDO LABIATAE Jss.

Oecimum basilicum BE » »

longo lanceolatum.

Oeciraum brachiatum Bl.

Coleus bicolor Bnth.

Salvia officinalis L.

Rosmarinus officinalis L.

Leonurus javanicus Bl.

Leucas linifolia Sprg.

» variet. B. Ob-

5 Pogonostemon menthoides Bl.

Salassie.

Salassie burrum.

D woengoë.

Djawer kottok konneng.

Dilem.

Galieboeng boeloe.

Daauwn patjie patjie.

ORDO VERBENACEAE Jss.

Stachytarpheta mutabilis Vhl.

» indica L. Lantana stricta L. » salicifolia Kth. » L. Spec,.1. Vitex pubescens Vhl. » _trifolia L.

Gmelina asiatica L.

Clerodendrum inerme Grtn.

» serratum Sprg.

Kimeuriet meirah. Djaroeng lalakki Djoekoet oeriek ariek.

Harras s. Laban.

blaauw.

Lagoendie s. Tandjong sahari.

Wareng.

Kembang boegangs. Gambir laut.

Singoegoe,

4 Er AMES Nomen Botanicum. Nomen Malateum, de, 220 Clerodendrum laevifolium Bl. Kibang bara. 221 » calamitosum L. Kembang boegang. 222 » paniculatum L. » » 225 » Kaëmpferi Sbld. 224 » fragrans Vent. Bar LL. Spec 1. 226 Callicarpus cana L. Katoempang.

ORDO CORDIACEAE RDr.

227 Cordia suaveolens Bl. Kendal.

ORDO ASPERIFOLIAE L. 228 Ehretia buxifolia Roxb. Seroet tjina. 229 Tournefortia tetrandra Bl. _ Kembang sisier.

230 Heliotropium peruvianum, L, 291 » Voltairianum L.

ORDO CONVOLVULACEAE Expr.

232 Convolvulus batatas L. Oebie.

233 » angularis L. Aroy kawoyang. 234 Calonyction speciosum Chois. Terong kori. 235 Quamoclit vulgaris Chois. Aroy ketilan.

256 Pharbitis Nil Chois,

ORDO SOLANACEAE Barr.

237 Nicotiana tabacum L. Tambako.

238 Datura arborea L. Koetjoeboeng.

239 » alba Rmph. » boddas.

240 » nigra Rmph. » kassian. 241 » fastuosa MI, » soesoen. 242 Capsicum annuum L. Tjabeh gedeh s. Lombok. 243 Solanum verbascifolium L. Tatter.

244 » flavescens Dun. Karoendoeng.

245 » pseudosaponaceum Bl. Takokkak boddas s. Terong tjina. 246 > macranthum Dun. Tjembaul.

247 Lycopersicum esculentum Mill. Bondot.

248 Cestrum foetidissimum Jacq. 249 » BE. Spec. 1. ORDO SCROPHULARINEAE RBe. 250 Browallia elata L. 251 Torenia obtusa Bl. 252 Buddleya salicina Lam. Kihirissan s, Kimonjenjen. s. Ki-

pieriet,

- Nomen Botanicum. Nomen Malatcum, &ce 253 Buddleya Lindleyana Bl. 254 Diceros longifolius Pers. Wiedjen allas.

255 Russelia juncea L.

ORDO ACANTIACEAE RBn.

256 Thunbergia alata Bot. Mag.

257 » aurantiaca. Wall,

258 » fastuosa Nob.

259 Barleria prioni:is L. Kembang laudep. 260 » multiflora Hsskl. Djaroeng boddas,

261 Crossandra infundibuliformis Nees. Djaroeng boentoet oetjieng. 262 Graptophyllum hortense Nees. A. al-

bum. Handullum boddas. 263 » » » B. vi-

ride. » hiedjoe. 264 » » » CC. ru-

brum. » burrum. 265 Gendarussa adhatoda Std. Boeboekoean. 266 » vulgaris Nees, Gandaroesa. 267 Rhinacanthus communis Nees. Trebeh djapan. 268 Dicliptera spinosa Jss. Tatempéan.

269 » bivalvis Jss. ORDO BIGNONIACEAE RBn.

270 Calosanthes indica Bl, Pompohrang s. Boengli. 271 Bignonia chelonoïdes L. Kitjaäng. 3

ORDO GESNERIACEAE Esps. 272 Gesneria barbata Hrt. Lgd.

ORDO MIJRSINEAE RBr.

273 Maesa latifolia DO. Kipiiet lumboet. 274 » japonica Hrt. Bog.

ORDO SAPOTACEAE Ens. 275 Achras sapota L. Boewa saauw. / 276 Mimusops elengi L. Tandjoeng. }

ORDO UMBELLIFERAE Jss.

277 Wijdrocotijle asiatica L. Antannan.

ee

ORDO ARALIACEAE Jss.

278 Panax cochleatum DC. Dawon Mangkok,

x ree Wda a Sne

nt

Wer eee,

ee … Nomen Botanicum. Nomen Malaicum, Be.

_Panax fruticosum it Kadongdong laut. BE bijllem scandens DO, Kiradjoen. Hedera aromatica DC. Kirendang. » _ nodosa Hsskl. | Kilanghit. 3 3 Heptpleurumn rigidum Hsskl, Sanga boeana s. Djangkorang.

ORDO AMPELIDEAE Kru.

84 Cissus arachnoidea Isskl. Boengboeroetoe. quadrangularis L. Sala lakoe. 56 repens Lam. Aroy hariang. Bie» L. Spec. 1. 288 Vitis vinifera L. Boewa anggor. 289 » sylvestris Bl. LE Aroy Sirarep. 290 Leea rubra Bl. ed Gingiang burrum. » _sambucina Wld, f Gingiang. » robusta Rxb, Soelangkar.

ORDO CORNEAE DC.

ORDO LORANTHACEAE Lixpz. E } 04 Loranthus L. Spee. plur. Mengando s. Taai boeroeng. ef id ORDO CRASSULACEAE DC. ë 295 Kalanchoë laciniata DC. Boentieries. _ 296 Brijophijllam calicinum Slsb, » koening. ORDO MENISPERMACEAE DC.

297 Anamirta cocculus Wet. & And. Poetrawalli s. Bretowaleh. R298 Stephania rotunda Lour. Aroy gurrung boddas.

ORDO MIJRISTICACEAE RBr. / 299 Mijristica fragrans Houtt. Pala.

ORDO ANONACEAE Dus.

300 Uvaria littoralis 71. Kitjantoeng aroy. 901 » _ odorata Lam. Kananga wangie. 302 Artabotrijs intermedius Hsskl. » tjina. 303 > suaveolens B}, Aroy kiladjah lalakki, ___804 Anona muricata Nangka wolanda. , Ee: 805 » _asiatica L. Sirikaja.

306 » reticulata L, Boewa nona,

een on en

Nomen Botanicum. Nomen Malaicum, 8e.

ORDO MAGNOLIACEAE DC

307 Talauma mutabilis Bl. Tjampakka leuwung. 308 » pumila Bl. » gondok, 309 Magnolia obovata Thnb.

8310 Michelia Blumei Std. Tjampakka.

s11 » L. Spec. 1. »

ORDO DILLENIACEAE DC.

312 Delima intermedia Bl. Kiassahan lalaki. ORDO PAPAVERACEAB Jss.

313 Argemone mexicana L. ORDO CAPPARIDEAE Ver.

314 Crataeva magna DC. Randoe allas. 315 Cleome DC. Spec. 1.

ORDO NELUMBONEAE Barr. 316 Nelumbium speciosum Wld. Taratteh gedeh. ORDO TURNERACEAE DC. 317 Turnera ulmifolia L. . ORDO BIXACEAE Lypr.

318 Bixa orellana L. Galiengum s. Kassoemba kling. 319 Phoberos rhinanthera Endl. Roekem. 320 Flacourtia cataphracta Rxb. » manies.

ORDO PASSIFLOREAE Jss.

321 Passiflora coeruleo-racemosa Sab.

322 » pubescens Kth. ORDO PAPAIJACEAE Bi.

323 Carica papaija L. Papaya s. Kades. ORDO CUCURIBTACEAE Jss.

324 Brijonopsis scabrella Dl. Aroy babontangan. 325 Momordica bicolor Bl. » _papassan. 326 Trichosanthes L. Spec. 1.

ORDO CACTEAE DC. 327 Cereus niger Slm, Dk.

de vn

Nomen Botanicum. Nomen Jialaicum, Ge.

__328 Cereus multangularis Slm. Dk. 329 Phijllocactus Jenkinsonii Hort. Gron.

330 Opuntia polijantha Haw. Tjeulie badak tjoetjoek. 331 » monacantha Wld. » » » 932 D) coccinilifera MIL. » » _ tjeribon.

833 Pereskia grandiflora Mil, ORDO PORTULACEAE Jss.

334 Portulaca oleracea L. Gellang s. Krokot. 335 Pharnaceum strictum Endl. Djoekoet tridi.

ORDO CARIJOPHIJLLEAE Fxzr. 936 Dianthus chinense L. pe ORDO PHIJTOLACCACEAE RBr.

337 Rivina purpurascens Schrd. ORDO MALVACEAE Jss.

338 Hibiscus surattensis L. Gammat oetan. 939 » rosa sinensis L.

B. flore rubro pleno. Kembang sapatoe burrum. 340 » C. » _carneo simplici. » » _ boddas. 341 » sijriacus L. » » _ blaauw.

342 » venustus VVI. 943 Abelmoschus pseudo-abelmoschus WIL. Kawohroh.

944 Paritium tiliaceum Hil. Waroe laut. 345 Gossijpium indicum Lam. Kapas lumboet. 346 » vitifolium Lam. » gedeh. 347 Sida atropurpurea Bl. Sidagori.

348 » retusa L. » 349 » Kth. spec. 1. „350 Abutilon striatum Hook.

ORDO STERCULIACEAE Var.

351 Gossampinus alba Hmlt. Randoe s. Kapok. 352 Dario zibethinus L. Doeren s. Kadoe. 353 Sterculia nobilis Smth. Hantap passoeng. 354 » colorata Rxb. » hoelang s. Hamerang.

ORDO BUTTNERIACEAE RB.

355 Theobroma cacaö L. Tjoklat s. Koppi wolanda. 356 Guazuma tomentosa Kth. Djattie wolanda. 357 Kleinhovia hospita L, Tjangkolloh.

560

361

Nomen Bontanicum.

Visenia umbellata Bl.

Pterosperma suberifolium WlId.

Nomen Malaiceim, &e.

Bintinoe.

Harikoekoen.

ORDO TILTACEAE Jss.

Berrya ammonilla Rxb.

ORDO TERNSTROEMIACEAE DO.

Dicalyx odoratissimus Bl,

Kisarjawan.

ORDO CLUSIACEAE Linpr.

Gareinia mangostana L. Stalagmites dulcis Murr. Calophyllum sulatri Brm.

» inophyllum L.

Mangostan s. Mangies. Moendoe. Soelatri s. Seurisati.

Njamplong s. Sereti.

ORDO AURANTIACEAE Conn.

Triphasia sarmentosa Bl. » aurantiola Lour. Murraya exotica L. Cookia punctata Sonner. Citrus amara Hasskl. » limonellus Hsskt, » deeumana L.

» sarcodactylis Sbld,

Kingkit. Kamoening. Kibadjeta boddas. Djeroek post.

» nipies. » bali. » tangan.

ORDO MELIACEAL Jss.

Melia azedarach L. » excelsa Bl. » L. Spec. Sumatr. 1.

Aglaia odorata Lour,

Lansium domesticum Jeq. A. Duku Hasskl,

Sandorieum indieum Cav.

Tjakra tjikri s. Tikoessan, Mind.

Tjoelang.

Doekoe.

Sendoel s. Kitjapi.

ORDO CEDRELACEAB Jss.

Gedrela febrifuga Bl.

Swietenia mahagoni L.

Soeren.

ORDO SAPINDACEAE Jss.

Schmiedelia racemosa L. Vitenia edulis Std. Cupania Lessertiana Cmbsd. Nephelium lappaceum L.

» litehì Don.

Kibéok s. Lamboetang, Kilalaijoe. Kihooëh.

Kamboetan boeloe,

BNO Nomen Botanicum. Nomen Malaicum, re. ORDO RHANNEAE RBr. 387 Ziziphus jujuba Lam. Bidara. ORDO EUPHORBIACEAE Barr.

888 Euphorbia neriifolia L. Soesoerra.

389 » tirucalli L, Tikal baloeng s. Patta toelang. 390 » _… canaliculata Hort. Bog.

91 » splendens Bot. Mag.

8992 Pachystemon trilobus Bl. Marra burrum.

393 Homalanthus Leschenaultianum A. Juss. Karumbi.

394 “Acalyphes densiflora Bl. Boentoet koetjing.

395 Claoxylon indicum Endl. Taliengkoep. 396 » minus End]. (Seroet.

997 Elateriosperma tapos Bl. _ Tapos.

898 Aleurites moluccana Vld. Kamiri s. Moentjang. 399 Jatropha multifida L. Djarak tjina.

400 Curcas purgans Mdk. » kosta s. D. paggers 401 Manihot utilissima Pohl. Obie dangdur.

402 Gelonium glomerulatum Bl. Penawar beëas,

403 Ricinus communis L. Djarak kaliki.

404 Codiceum variegatum Bl. A. latifolium b. aureum. Kajoepoering mas.

405 » B. angustifolium c. rubrum. » burrum. 406 Baliosperma axillare Bl, Oedoe lada.

407 Croton tiglium Hmlt. Kimalakkian.

408 Bridelia stipularis Bl, Kanjehreh lumboet s. Kandri. 409 Sauropus rhamnoides Bl. Katoek.

410 Phyllanthus niruri L. Mamaniran.

411 Melanthes rhamnoides Bl. Tjetjerennean.

412 CGicca disticha L. Tjermeh.

413 Anisonema dubium Bl. Wawaloetan.

414 Bradleja rubra Std. Kimoeka.

415 Pierardia racemosa Bl. Menteng s. Kapoendoug. 416 Hura erepitans L.

417 Euphorbia thymifolia WlId. Nanangkaän.

ORDO ANACARDIACEAE Linvr, 418 Rhus succedaneus L.

419 Mangifera indica L. (Variet 2). Manga s. Batjang. 420 » fetida Lour. Kemang. 421 Anacardium occidentale L. Djamboe monjet. 422 Schinus terebinthifolius L. Tangoelong ketjil. 425 Bouea oppositifolia Msn. Gandaria. VI. ò

«Nomen Botanicum. — 5 Nomen Ms ORDO BURSERACEAE Kim. 424 Canarium commune L. hari: (00

ORDO SIMARUBACEAE Rieu.

ke

425 Quassia amara L.

ORDO XANTHOXIJLEAE Rieu.

426 Brucea sumatrana Rxb. Kandong pevijang s. Í u

ORDO DIOSHEAE Jss, a

A27 Evodia glabra Bl. Kisùmpäsg, ORDO RUTACEAB Barr.

428 Ruta graveolens L.

ORDO OXALIDEAEB DC.

429 Oxalis repens Thnb. t Djoekoet tjaliengtjieng. 430 Averrhoa bilimbi L, Bliembieng bessi. 431 » carambola L. » _manies.

ORDO BALSAMINEAE Ren.

82 Impatiens balsamina L. Patjar ajer. j î EN Me ORDO COMBRETACBAE Jss. _ 433 Terminalia catappa L. Katappang. * | : 434 Quisqualis pubescens Brm. Woedani.

ORDO RUIZOPHOREAE Espr. 455 Bruguiera Lam. Spec. 2. CRDO OENOTHEREAE Exps.

436 Jussiaea Hluvialis DC.

ORDO LYTHRARIEAE Jss. 437 Lawsonia alba Lam. Patjar tjina. 438 Lagerstroemia indica L, Thé oetan.

ORDO MELASTOMACEAE Ropa,

439 Melastoma polyanthum Bl. Harendong goenong. w ORDO MYRTACEAE RBs. 440 Syncarpia Vertholenii Teysm. et Band. Kajoe Heen

| Nomen Botanicum. Ë A41 Psidium gunjava Radd. A. pomiferum Raddi.

_ 442 Rhodomyrtus tomentosa DC. 445 Syzygia jambolana DC. 444 Caryophyllum aromaticum L. 445 Eugenia Michelii Lam. Â46 Jambosa vulgaris DC, 447 Cerocarpus aquaeus Hsskl. 448 Barringtonia speciosa L.

449 Gustavia valida DC,

Nomen Malaicum, Sc. Djamboe biedji. Harendong sabrang. Jamblang. s. Doeät. Tjengkej. Kyangkar. Djamboe ajer mawar.

» ajer. Poetoen. s. Songeom lalakki. Poetat. ’

ORDO GRANATEAEB Dor.

450 Punica granatum L.

Delima.

ORDO ROSACBAE Jss.

451 Rosa damascena MIL.

452 » ranuneuliformis Hrt. Std. 453 Rubus rosaefolius Sm.

ASF ragaria indica Andrs.

â55 Spiraea Lindleijana Sieb.

Kembang ajer mawar. » D) »

Bomberettian.

ORDO AMIJGDALEAE Jss.

456 Prunus laurocerasus L.

_ 457 p javanica Teijsm. & Bandk. ORDO PAPILIONACEAE 458 Crotalaria L. Spec. 1.

459 460 461 462, 465 464

Indigofera tinctoria L. Sesbania cochinchinensis DG. Agati grandiflora Dsv.

B. flore albo.

Arachis hijpogaea L.

» D

Lourea vesperlilionis Dsv.

465 Uraria erinita DC. 466 Desmodium triquetrum DC. 467 Clitoria ternatea L. 468 Mueuna velutina Hsskl. A. Fructu albo. 469 » » DWD ED Gvirido 470 » » DG LO. | 471 » pruriens DO. 472 Erythrina spathacea DC. 73 y secundifflora Brt. 474 » fusca Lour. 475 D Ls Spec. 4.

Expr.

Kakatjangan. Faroem. S. Nila. s. Tom. Tjatjandi. Toeri burrum. » boddas. Katjang tana. Djoekoet walet. Boentoet sehroh, s. Memeongan. Kitjong tjorang. Kembang tellang. K was. Id. Id. Rara weha. s. Katjang meong. Dadap wangie. » tjoetjoek, DP :À

”

Nomen Botanicum.

476 Wisteria floribunda Nutt. 477 Phaseolus caracalla L.

78 Dolichos L. Spec. 1.

479 Abrus precatorius L.

480 _» _melanospermus Hsskl. 481 Pterocarpus indieus Wid. 842 Milletia sericea Wght.

483 Dalbergia purpurea Rnwdt. 484 » L. Spec. 3.

485 Caesalpinia sappan L,

486 Poinciana pulcherrima L. A. flore

coecineo.

487 » > „ID: flavo,

488 Tamarindus indica L.

489 Cassia fistula L.

490 » alata L. A91 >» sulphurea DO. 492 » marginata RxB.

493 Cijnometra ecauliflora L.

494 Baubinia tomentosa L.

495 Saraca arboreseens Brm.

496 Dialium indum L.

497 Geoffroïja surinamensis Murr.

498 Maematoxylon campechianum L.

Nomon Malaicum, Ge.

Katjang monjet. Katjang. Aroy saga s. Sogo toentong. » sihayam. Angsana s. Kajoe sono, Toewa gatal. » djenoh. »

Setjang. Patra kombala.

» » Assam djawa. Tanggoeli. Kateppeng badak. » » » Poekie andjing. s. Namnam. Tali kandjôh. Kembang dedesh.

Ranji.

ORDO MORINGEAE Enpr.

499 Moringa pterygosperma Grtn.

Kellor.

ORDO MIMOSEAE RBs.

500 Adenanthera pavonina L. 501 Mimosa pudica L.

502 Acacia Farnesiana WlIld. 503 » 504 Inga leucoxylon Wirt. Bog.

leucocephala Lk.

Batavia, 15 Februarij 1854.

Saga kajoe.

Djoekoet kamaloeän… Nagassari.

Kamalantienga s. Putoi tina,

Kitokkeh s. Kimerak,

BEEP D RA GE

TOT DE KENNIS DER

ICHTHYOLOGISCHE FAUNA

hd VAN DE

KOKOS-EILANDEN.

(® ud DOOR

Dr. P. BLEEKER.

De Kokoseilanden, gelegen tusschen 96° 51’ en 97° o.l. en 12° 4 en 12°, 14’ z.b., worden bewoond door eene achtings- waardige familie, welker nijverheid deze afgelegene riffen tot bebouwde oorden heeft hervormd en welker chef, de heer J. C. Ross, van tijd tot tijd de daar gewonnen produkten met eigen schepen te Batavia ter markt komt brengen. Overtuigd van den wetenschappelijken zin van den heer Ross, noodigde ik hem, tijdens zijn verblijf te Batavia in December 1853, uit, bij zijne terugkomst te Nieuw Selma, de plaats zijner inwoning, mijn kabinet gedachtig te willen wezen. Die uitnoodiging bleef miet zonder vrucht en in de vorige maand werd ik aan- genaam verrast door eene fraaije verzameling visschen van de Kokos-eilanden bestaande uit 29 soorten.

Van de ichthyologische fauna der Kokos-eilanden weet men tot nog toe zeer weinig. De heer Lronarp Junyns heeft in de Zoölogy of the Voyage of HM. ship Beagle, afdeeling vis- schen, gepubliceerd te Londen in 1840, voor die kennis de eerste bouwstoffen geleverd, of liever eenige door den heer

Darwin op de Keelingeilanden (Ll) verzamelde visschen beschre- ven en gedeeltelijk doen afbeelden. Maar het geheele aantal dier soorten bedroeg slechts 11 t. w.

}. Mesoprion marginatus Blkr. 8. Salarias quadricornis CV. 2. Mulloïdes flavolineatus Blkr. 9, Scarus chlorodon Jen. 3. Gerres oyena CV. 10. _„ __ Jenynsii Blkr.= Sea- 4, Chaetodon auriga Forsk. rus ? Jen. 5. Seriolichthys bipinnulatus Blkr. 11, Gastropbysus implutus Blkr.= Te- 6. Acanthurus triostegus Bl, Schn. traödon implutus Jen. 7. Mugil maecrocheilos Blkr. = Mu- 5: gil 2 Jen.

En

Van deze soorten heb ik in de verzameling zen den heer Ross teruggevonden JMesoprion marginatus, Chaetodon auriga, Acanthurus triostegus en Afugil macrocheilos. 25 andere soor- ten dier verzameling zijn nieuw voor de Kokoseilanden en daaronder een zestal tevens nieuw voor de wetenschap, terwijl in het geheel 9 dier soorten zich nog miet in mijn kabinet bevonden. De bedoelde 25 soorten brengen het aantal mij thans van de Kokoseilanden bekende op de volgende 36.

1. Apogon novemfasciatus CV. 20. Salarias quadrieornis CV?

2. Serranus hexagonatus CV. 21. Gobius cocosensis Bkr. Bets euro deluss CVA 22, _„ _Ophthalmotaenia Blkr. 4, Mesoprion marginatus B]kr. 23. Pomaecentrus ‘prosopotaenioïdes 5e > _ monostigma Blkr. Blkr.

6. Mulloïdes flavolineatus Blkr. 24, Glypkisodon bioeellatus CV.

7. Lethrinus cocosensis Blkr. 25e a Rossi llen.

8. Gerres acinaces Blkr, 26. Daseyllus aruanus CV.

Oren san oyena CV 27, Searus chlorodon Jenyns. Jo. Chaetodon auriga Forsk. 28. _… _Jenynsii Blkr.

11. Pimelepterus altipinnis CV. 29. 5 Masta Kapp

12, Caranx Forsteri CV. 30. Rhombus sumatranus Blkr.

13. Seriolichtbys bipinnulatus Blkr. 31. Sanrus synodus CV. 14. Amphacanthus hexagonatus Blkr. 32. Muraena eaneellata Richards.

15. Acanthurus matoïdes CV. 33. Gastrophysus implutus Blkr. = Te- 16. … triostegus CV. traödon implutus Jen.

17. velifer BIJ 34, Balistes acnleatus Dl,

18. Mugil maeroeheilos Blkr. 35. _vidua Soland. —

19. © … _Rossii Blkr. 36. Ostracion eubicus Bl.

(1) Het Keelingeiland ligt een weinig ten noorden van de Kokosci-

1 . - „ za : sf Janden tusschen 96° 51’ em 96° 53 o.l. en lì° 49 en 11° 51’ z.b. De Engelschen schijnen echter de benaming Keeling-islands ook op de Ko-

kos-eilanden toe te passen.

DESCRIPTIONES SPECIERUM DIAGNOSTICAE, PERCOIDET.

Serranus wrodelus CV. Poiss. IL p. 227. Serran. corpore oblongo compresso, altitudine 32 ad 4 in ejus Jongitu- dine, latitudine 2 circiter in ejus altitudine; capite acuto 24 circiter in yit

longitudine corporis; altitudine capitis 14 ad 1% in ejus longitudine; ocu-

lis diametro 5 eireiter in longitudine capitis; linea rostro-frontali convexius- eula; rostro maxillisqgue squamosis ; maxilla superiore maxilla inferiore bre- viore longe post oculum desinente, dentibus plariseriatis serie externa conicis seriebus internis setaceis antice longioribus in thurmas 2 collocatis et insuper caninis 2 magnis; maxilla inferiore dentibus antice pluriseriatis serie in- terna longioribus antice caninis 2 mediocribus; praeopereulo rotundato margine posteriore dentibus parvis numerosis parum conspieuis serrato; subopereuùlo interoperculoque margine vix vel non denticulatis; operculo spinis 3 media superiore et inferiore minus duplo longiore; dorso elevato convexo; ventre rectiusculo; squamis ciliatis lateribus 85 p. m. in serie longitudinalis pinnis dorsali et anali rotundatis, dorsali spinosa dorsali radiosa humiliore spina 1* spina 8* duplo circiter breviore, spinis poste- rioribus subaequalibus corpore minus triplo humilioribus, membrana inter singulos spinas leviter lobata; pectoralibus obtuse rotundatis 44 ad 4%, ventralibus acute rotundatis 61 circiter, caudali obtusa rotundata 54 cir- citer in longitudine corporis; colore corpore pulchre rubro caudalem ver- sus fuscescente; capite dorso caudaque squamis plurimis puncto dilute coeruleo notatis; pinna dorsali spinosa rubra membrana parte emarginata profunde aurantiaca; dorsali radiosa antice rubra postice violacea, basi coeruleo punctata superne rubro guttata, margine superiore duplice coe- ruleo et fusco-violaceo; pectoralibus pulchre rubris late aurantiaco mar- ginatis; ventralibus rubris antice nigricante-violaceo marginatis; anali pro- funde violacea dimidio basali coeruleo punctata, dimidio inferiore rubro guttata, margine inferiore duplice coeruleo et fusco-violaceo; caudali basi et medio tota longitudine fusco-violacea coeruleo dense guttnlata, angulis guperiore et inferiore late rubris coeruleo et violaceo marginatis, rubrum inter et fusco-violaceum superne et inferne fascia obligua curvata lata lu- tea stria margaritacea percursa, fasciis apici pinnae approximatis.

B. 7 D. 9/15 vel 9/16. P. 2/16. V. 1/5. A. 3/9 vel 3/10. C. 17 et

lat. brev. Synon. Perea urodela Forst. Descript. animal. ed. Lichtenst. 1844 p. 22

Bodianus mindatus Bl. Schn. var. Syst. posth. pe 333 No. 10. Mérou urodèle CV. Poiss. II p. 227.

Habit Nova Selma, Ins. Cocos, in mari.

Longitudo 2 speciminum 144’ ct 145///,

idle Vole

Aanm. De beschrijving van Forster, hoezeer uitvoerig, Is weinig kenmerkende en die van Cuvrer bepaalt zich slechts tot eenige weinige woorden. Forsrer vond deze soort bij het eiland Santa Christina of Waitaho en sedert schijnt zij het eerst door mij op nieuw waargenomen te zijn. De soort behoort ge- wis tot een der fraaiste van haar geslacht en is zeer kenbaar aan hare fraai roode- kleuren en schuinsche staartvinbanden.

SPAROÏDEL. Lethrinus cocosensis Blkr.

Lethrin. corpore oblongo eompresso, altitudine 4 in ejus longitudine, latitudine 22 ad 24 in ejus altitudine; capite acuto 38 eireiter in longi- tudine corporis; altitudine capitis 12 eireiter in ejus longitudine; oculis diametro 54 eirciter in longitudine capitis, minus diametro 1 distantibus; linea interoculari convexiuscula; linea rostro-frontali fronte convexiuscu- Ja, rostro declivi recta; rostro aeuto oculo longiore; osse suborbitali ocu- li diametro non humiliore; maxilla superiore maxilla ipferiore vix lon- giore ante oculnum desinente; labiis non papillatis; dentibus maxillis an- tice pluriseriatis serie externa conicis majoribus, postice uniseriatis coni= eis posticis autem valde obtusis subglobosis; caninis insuper utraque maxilla antice 4 intermaxillaribus inframaxillaribus majoribus; praeoper- culo subreetangulo angulo rotundato margine posteriore leviter emar- ginato; operculo spina plana brevis squamis lateribus 50 p. m. in serie longitudinalis pinna dorsali parte spinosa parte radiosa humiliore spinis omnibus osseis 5e ceteris longiore corpore triplo fere humiliore, parte ra- diosa obtusa rotundata; pectoralibus acutis 44 circiter, ventralibus acutis

6 eirciter, caudali excisa lobis acutis 5 circiter in longitudine corporis; nnali spina 8* spinis anterioribus longiore, parte radiosa obtusa rotundata dorsali radiosa humiliores colore corpore superne olivaceo inferne roseo vel margaritaeeo; eorpore fasctis 4 vel 5 latis longitudinalibus aurantiacis vel rubris; squamis dorsi plurimis macula ecoerulescente; membrana oper- culari rubra; pinnis pulchre aurantiaeo-rubris immaculatis, dorsali spinosa fusco-marginata.

B. 6. D. 10/9 vel 10/10. P. 2/11, V. 1/5. A. 3/8 vel 3/9. C, 17 et

lat. brev. Habit. Nova Selma, in mari.

Longitudo speciminis unici 162''/,

Aanm. Ik bezit nog eene soort van Lethrinus van den In- dischen Archipel met overlangsche roode banden, welke ik vroeger naar een paar jeugdige voorwerpen onder den naam

ner dd edn en dirt Minds en he dn

BE 7) Ae

van Lethrinus zanthotaenia (Nat. T. N. Ind. II p. 176) be- schreven heb en mij na het ontvangen van nog talrijke grootere voorwerpen voorkomt dezelfde te zijn als Zethrinus ornatus CV. Deze verschilt echter van de onderwerpelijke door veel hooger ligchaam, veel stomperen kop, grootere oogen enz. welke verschillen zeer in het oog vallen bij voorwerpen van dezelfde grootte. Bij de Lethrinus van Nieuw Selma schijnen boven dien de roode overlangsche banden door eenige insgelijks roode dwarsche banden vereenigd te zijn, wat echter bij mijn voorwerp niet duidelijk genoeg is om het in de diagnose op te nemen.

TEUTHIDES.

En hexagonatus Blkr.

Amphae. corpore oblongo ecompresso, altitudine 28 eirciter in ejas lon- gitudine, latitudine 3% circiter in ejus altitudine; capite 4% circiter in lon- gitudine corporis, vix longiore quam alto; linea interoculari convexa; li- nea rostro-frontali ante oculos convexiuscula rostro deelivi rectiuseula; orbita antiee prominente denticulata; oculis diametro 3 et paulo in longi- tudine capitis, majore parte in capitis dimidio posteriore sitis; rostro ob- tusiusculo absque maxilla oeulo non vel vix breviore; osse suborbitali an- gulo oris oeuli diametro humiliore; maxilla superiore prominente, minus ejus longitudine ante oculum desinente; dentibus maxillis gcutis aequali- bus infra apicem vulgo utroque latere apice laterali accessorio munitis; operculo et osse scapulari parum striatis; squamis parvis bene conspicuis; pinna dorsali partem spinosam inter et radiosam parum emarginata spinis medioeribus mediis ceteris longioribus 84 ad 84 in altitudine corporis spi- na 1° spinis posterioribus minus duplo breviore; dorsali radiosa dorsali spinosa altiore obtuse rotundata; pectoralibus apiee acute rotundatis 6 circiter, ventralibus angulatis 8 cireiter, caudali profunde exisa lobis acu- te rotundatis 42 eireiter in longitudine corporis; anali spina posteriore spinis ceteris longiore 3 eireiter in altitudine corporis, parte radiosa dor- sali radiosa non altiore obtuse rotundata; corpore coeruleo maculis ple- risque hexagonis aureis confertissimis notato maculis quasi filis retis tan- tum separatis; pinnis dorsali et anali coeruleseentibus, parte spinosa fus- co marginatis maculis oblongis vel vittis obliquis aurantiacis, parte radiosa radijs. praesertim maculis numerosis rotundis aureis; pectoralibus radijs praesertim maculis numerosis rotundis aureis; peetoralibus radiis aurantia- eis membrana eoeruleseentibus; ventralibus violaseentibus coeruleo reticu- latis, caudali membrana coerulescente radiis aurantiaca, membrana praes sertim maculis numerosis rotundis aurceis.

A ee

B. 5. D. 1 proe. + 13/10 vel 13/11, P. 2/15. Ve 1/3/1. Acna/onmel 7/10. C. 17 et lat. brev.

Habit. Nova Selma, in mari.

Longitudo speeiminis unici 182''/,

Aanm. Deze soort, verwant aan Amphacanthus guttatus, on- derscheidt zich echter voldoende daarvan, behalve door het dig- ter bijeenstaan en meestal zeshoekige der oranje- of goudkleu- rige vlekken, door aanmerkelijk slanker ligchaam, spitseren kop, niet bollen snuit, enz., welke verschillen vooral goed in het. oog vallen bij voorwerpen van beide soorten van gelijke groot- te. Bij dmphacanthus chrysospilos Blkr. is het ligchaam ins- gelijks blaauw en met goudkleurige vlgkjes geteekend doch de vlekjes zijn er rond, verder van een staande en kleiner, de vinnen ongevlekt, de snuitvoorhoofdslijn bol, enz.

Acanthurus velifer Bl. Ausl. Fisch. IX p. 106, tab. 427 fig. 1. Lacép. Poiss. IV p. 547. Rüpp., Atl. BR. N. Afr. FE. R. M, p: 58 tab. 15 fie. 2. N. WE ADS ENNE p. 181. CV. Poiss. X p. 184.

Acanth. corpore oblongo compresso, altitudine 24 circiter in ejus lon- gitudine, latitudine 4 fere in ejus altitudine; capite 5 cireiter in longitu- dine corporis, absque crista interparietali aeque alto circiter ac longo, cum erista interpamietali multo altiore quam longo; oculis diametro 4 et paulo in longitudine capitis; linea rostro-frontali rostro valde concava; linea in- teroculari convexa; sulco praeoenlari trigono valde eonspieuo; rosto acuto oeuli diametro plus duplo altiore; dentibus cuneiformibus maxilla supe- riore 14 vel 16 dimidio apieali utrinque serratis 7-1l-lobis, maxilla inferiore 18 vel 20 apiee 3-ad 5-lobis; praecoperculo valde obtusangulo angulo rotundato; opereulo non vel vix, osse scapulari valde striatis; squamis minimis eonspicuis eapite dorsoque antice graniformibus capite parcioribus dorso antiee confertissimis, regione postscapulari punetiformi- bus vix conspicuis, regione thoraco-ventrali graniformibus granulatis val- de conspicuis, corpore medio et postice squamaeformibus ectenoïdeis sca- bris parvis bene ‘conspicuis, 150 circiter in serie longitudinali inter basin caudalis et apicem pectoralis; linea laterali conspicua simplice ; cauda spi- na oeulo non vel vix breviore; pinnis dorsali et anali obtusis rotundatis; dorsali parte spinosa parte radiosa humiliore spina postica spinis eeteris longiore; dorsali radiosa altitudine 14 cireiter, anali 2 eirciter in altitu- dine corporis; peetoralibus aente rotundatis 43 circiter, ventralibus acutis 63 circiter, caudali extensa truncata angulis acuta radiis angularibus 53 ad 51 in longitudine corporis; colore corpore violaceo-coernleo; capite

pr A ge eel

Emm

— 45 —

guttulis numerosis dilute coeruleis et fascia nucho-oculari nigricante; re- gione thoracica guttulis coeruleis numerosis; corpore vittis 27 vel 28 trans- versis parum obliquis postrorsum descendentibus aureis dimidio corporis Inferiore in guttas aureas transeuntibus;s pinnis profunde fusco-violaceis, dorsali et anali vittis longitudinalibus eurvatis aureis dorsali p. m. 12, anali p. m. 8; caudali basi guttis aliquot everulescentibus, postice eoeru- leo marginata.

BDA 27 vel 4/28. P. 9/14. V. 1/5. A. 3/22 vel 3/23. Ce 16

et lat brev.

Synon. Segeltrager Bl. Ansl. Fisch. 1. c.

Woilter Bl. Ausl. Fisch. ibid.

Sail Bl. Ausl. Fisch. ibid.

Peuthis australis J. Gray. Narrat. surv. intertropie. Australia PJ. J. Kira Append p. 435 2

Acanthure woilier Lacép. Poiss. IV p. 547. CV. Poiss. X p. 184.

Felcfel Arab.

Habit. Nova Selma, in mari.

Longitudo speciminis unici 240///,

Aanm. De schubvorming dezer fraaije soort is in de groote Histoire naturelle des Poissons zeer oppervlakkig beschreven, en de kleurteekening onvolledig en foutief. De afbeelding van den heer Rürrrrr geeft de kleuren juister terug. De donkere dwarsche banden zijn, met uitzondering van den oogband, bij

JN, o te) > : mijn voorwerp niet zigtbaar, wat aan den ver gevorderden leef- tijdstoestand zal toe te schrijven zijn. In een artikel over Acanthurus hypselopterus Blkr. heb ik er reeds op geduid, dat de in de groote Histoire naturelle des Poissons tot Acan- thurus velifer gebragte afbeeldingen van VarertiuN en Rr- NARD, geenszins daartoe behooren, maar tot eene eigene soort, welke ik daar voorgesteld heb AcautAurus Lipas te noemen.

MUGILOÏIDEI.

Mugil maerocheilos Blkr.

Mug. ecorpore elongato compresso, altitudine 51 ad 54 in ejus longitu- dine; capite obtusiusculo 5% circiter in longitudine corporis; altitudine capitis 12 circiter, latitudine 14 circiter in ejus longitudine; oculis dia- metro 4 fere in longitudine capitis, 2 fere in capitis parte postoculari, 2 et paulo distantibus; membrana palpebrali iridem vix tegente; linea rostro-dorsali vertice declivi convexiuseula; rostro obtuso ante os promi- nente eum labio superiore oculo vix vel non breviore; naribus oblon- gis posterioribus anterioribus multo majoribusj osse suborbitali non emar-

Ee) Ae

ginato margine inferiore postice et margine posteriore truncato leviter dentienlato; osse maxillari superiore ore clauso vix conspicuo angulum suborbitalem superante; labio superiore maxime carnoso latissimo mar- gine inferiore papillato, papillis uniseriatis valde conspicuis obtusis plus minusve fimbriatis vel denticulatis; maxilla superiore deorsum valde protractili;, maxilla inferiore tuberculo symphyseali quadrato; labio in- feriore symphysi emarginato papillato papillis uniseriatis valde con- spicuis obtusis plus minusve fimbriatis vel denticulatis; linea rostro-in- framaxillari vix concava; impressione praevomerina parum profunda; dentibus palatinis parvis utroque latere in thurmam oblongam ecurvatam postice in palato sitam dispositis; lingua thurmulis denticulorum parvo- rum scabra; praeoperculo marginem posteriorem versus fossis pluribus brevibus, margine posteriore obliguo angulo rotundato ; squamis lateribus Al vel 42 in serie longitudinali, parte basali striis 4 ad 8; squamis axil- laribus elongatis; pinnis dorsalibus paulo plus dimíidia longitudine pecto- ralium a se invicem remotis, corpore multo humilioribus, spinosa radio- sa paulo humiliore spinis medioeribus 1* ceteris longiore sed 2* et 3° non crassiore; dorsali radiosa squamosa acuta emarginata; pectoralibus acutis longitudine caput aequantibus; ventralibus acutis longitudine 14 circiter in longitudine pectoralium; anali vix vel non ante dorsalem 2* incipien- te, sfuamosa, dorsali radiosa altiore acuta emarginata, altiore quam ba- si longa; caudali profunde emarginata lobis acutis 44 circiter in longitu- dine corporis; colore corpore superne viridescente inferne argenteo; pin- nis flavescente- vel violascente-hyalinis, pectoralibus basi superne macula nigricante, caudali postice fusco leviter marginata.

B. 6. D. 4— 1/7 vel 4— 1/8. P. 2/16. V. 1/5. A. 3/9 vel 3/10. C.

14 et lat. brev. Habit. Nova Selma, in mari. Longitudo speciminis unici 310///,

Aanm. De aan den rand getepelde lippen, de buitengewoon vleezige hooge bovenlip, de talrijke schubben, het niet uitge- rande onderoogkuilsbeen, de diep witgesnedene staartvin, het betrekkelijk digt bijeenstaan der rugvinnen, zijn de voornaam- ste karakters ter herkenning dezer soort. Verwant aan Mugil crenilabis Forsk. CV., onderscheidt deze zich evenwel doordien de kop er slechts 5 maal en de staartvin bijkans 6 maal gaan in lengte des ligchaams en het ligchaam zelf hooger is.

In de Zoölogij van de Beagle, Fish. p. Sl en 82, heeft de heer L. JertoNs eene soort van Mugil naar een slecht bewaard voorwerp kortelijk beschreven doch er geen’ naam aan gegeven. Die beschrijving beantwoordt zoo goed aan mijn voorwerp, dat zij zonder twijfel tot MZugil macrocheilos terug te brengen is.

Mugil Rossi Blkr.

Mug. corpore elongato compresso, altitudine 52 ad 52 in ejus longitu- dine; capite acuto 42 circiter in longitudine corporis; altitudine eapitis Ien ad 14, latitudine 1% eireiter in ejus longitudine; oculis diametro 32 cirei- ter in longitudine capitis, 2 fere in ecapitis parte postoculari, 2 et paulo distantibus; membrana palpebrali iridem vix vel non tegente; linea ros- tro-dorsali vertiee deelivi reetiuseula; rostro eonvexo obtusiuseulo non an- te os prominente oculo breviore; naribus posterioribus oblongis anteriori- bus rotundis majoribus; osse suborbitali medioeriter emarginato, margi- ne inferiore et margine posteriore truncato denticulato; osse maxillari superiore angulum suborbitalem superante ore clauso inconspicuo; la- biis denticulatis dentieulis parum conspicuis, labio superiore parum car- noso gracili, labiosinferiore symphysi emarginato; maxilla superiore de- orsum valde protractili; maxilla inferiore symphysi tuberculo quadrato- conico; linea rostro-inframaxillari concaviuseula; impressione praevome- rina magna profunda; dentibus palatinis parvis utroque latere in thurmas 2 parvas valde distantes dispositis thurma posteriore oblonga thurma an- teriore multo majore; lingua thurmulis dentieulorum parvorum seabra; praeoperculo marginem posteriorem versus fossis pluribus brevibus, mar- gine posteriore obliquo angulo rotundato; squamis lateribus 28 p. m. in serie longitudinali parte basali striis 5 ad 8; squamis axillaribus non elongatis; pinnis dorsalibus 2 longitudinis pinnae pectoralis ecirciter a se invicem remotis corpore multo humilioribus, spinosa radiosa humiliore spinis erassiusculis la sequentibus longiore et crassiore; dorsali radiosa squamosa acuta vix emarginata pectoralibus acutis longitudine 14 circi- ter in longitudine capitiss; ventralibus acutis longitudine 14 ecirciter in Jongitudine pectoralium; anali maxima parte ante dorsalem radiosam sita squamosa acuta vix emarginata; dorsali radiosa non altiore, multo altio- re quam basi longa; eaudali parum emarginata angulis acuta 43 ad 4# in longitudine corporis; colore corpore superne viridescente inferne ar- genteo; pinnis flavescente- vel violascente-hyaliuis, pectoralibus nigricante- violaceis,

B. 4. D. 4— 1/7 vel 4— 1/8. P. 2/14. V. 1/5. A. 3/3 vel 3/9. C. 14

et lat. brev.

Habit. Nova Selma, in mari.

daongitudo speeiminis uniei 264''/,

Aanm. Deze soort is na verwant aan MZugel melanochir K. v. H. doch deze heeft betrekkelijk korteren en bolleren kop, veel kleinere oogen, welker diameter meer dan tweemaal gaat in het achteroogsgedeelte van den kop, enz. Ik noem de onder- werpelijke soort ter eere van den toezender den heer J. C. Ross.

Sn

GOBIOÏDEI.

Gobius ophthalmotaenia Blkr.

Gob. corpore elongato compresso, altitudine 54 ad 52 in ejus longitudi- ne, latitudine 14 circiter in ejus altitudine; capite obtuso convexo 4} ad 42 in longitudine corporis; latitudine capitis 14 ad 13 circiter, altitudine 12 ad 64 circiter in ejus longitudine; oculis diametro 4 fere in longitu= dine capitis, valde approximatis, maxima parte in capitis dimidio anterio- re sitis; rostro obtuso convexo; maxilla inferiore non vel vix longiore, deorsum valde protractili, ante oculum desinente; dentibus maxillis plu- riseriatis serie externa majoribus, maxilla superiore antice utroque latere caninis 3 parvis, maxilla inferiore utroque latere antice caninis 5 poste- riore curvato ceteris majore; rictu obliquo; sulco oeulo-scapulari conspi- euo; rostro alepidoto; genis, operculis verticeque squamosis, squamis S p. m. in serie longitudinali oculos inter et pinnam dorsalem I=; squamis lateribus 27 p. m. in serie longitudinali; appendice anali conica brevis; pinnis dorsalibus approximatis, spinosa radiosa et corpore humiliore spi- nis flexilibus non productis; dorsali radiosa radio 1° flexili, masculis pos= tice acuta corpore vix vel non humiliore, feminis obtusa corpore humilio- re; pectoralibus superne filosis, obtusis rotundatis 44 ad 44, ventrali a- num attingente 43 ad 5 et paulo, caudali obtusa convexa 5 ecirciter in- longitudine corporis anali dorsali radiosa non vel vix humiliore, postice masculis acuta feminis obtusa; ecolore corpore superne dilute viridi, in= ferne dilute roseo vel margaritaceo; dorso lateribusque maculis fuscescentibus nebulaeformibus fascis obliquas irregulares 6 p. m. similantibus et insuper punetis numerosis fuscis et dilute coeruleis; capite vitta oculo-postmaxillart transversa violaceo-coerulea; rostro genisque guttulis pulchre flavis; vertice punetis fuseis, opereulo vittis 2 vel l obliquis carmosinis; pinna dorsalí spinosa coerulescente antice maculis parvis nigricantibus posticee maculis aurantiacis oblongis in series 5 vel 6 longitudinales dispositis; dorsali radiosa coerulescente membrana maxima parte fuscescente, superne fusco macula- ta; pectoralibus et ventrali coeruleo dilutiore densissime arenatis et fusco- violaceo reticulatis; anali dimidio basali albida inter singulos radios ma- cula oblonga, carmosina dimidio libero violacea; caudali aurantiaca mar- gine inferiore late violacea, membrana radiisque punctis numerosis fus- eescentibus et coeruleis.

B. 4. D. 6—1/11 vel 1/12. P. 14 vel 15. V. 1/5. A. 1/11 vel 1/12:

C. 26 p. m. (lat. brev. inclus.).

Habit. Nova Selma, in mari.

Longitudo 4 speciminum 58/'' ad 64///,

Aanm. Deze Gobius is zeer na verwant aan Gobius caue- rensis Blkr. (Nat. T. N. Ind. IV p. 269) van Sumatra, zoowel

wat kleurteekening en habitus, als beschubbing en tandenstelsel

NEL den

betreft. Gobius ecauerensis heeft evenwel het oog grooter, 7 of S bruine smalle overlangsche bandjes over het ligchaam, de borstvin met kleine bruine puntjes bezet, de borstvinnen be- trekkelijk korter, een rugvinstraal minder enz.

Gobius cocosensis Blkr.

_ Gob. corpore elongato antice cylindraceo postice compresso, altitudine 6 circiter in ejus longitudine; capite obtuso convexo 54 circiter in longi- tudine corporis; latitudine capitis 1t circiter, altitudine 1% eirciter in ejus longitudine; oculis diametro 3 eirciter in longitudine capitis, totis in capitis dimidio anteriore sitis, valde approximatis; rostro obtuso convexo; maxilla superiore maxilla inferiore vix longiore, parum protractili, sub oculi parte anteriore(desinente ; dentibus maxillis pluriseriatis serie exter- na majoribus caninis vel caninoïdeis nullis; rietu obliquo; suleo oculo- scapulari conspicuo; capite toto alepidoto; regione interparietali nuda us- que ad spinam dorsi primam sese extendente; squamis lateribus 34 p. m. in serie longitudinali; appendice anali oblonga obtusa; pinnis dorsalibus approximatis; dorsali spinosa dorsali radiosa humiliore spinis flexilibus non productis; dorsali radiosa. obtusa corpore humiliore; pectoralibus ob- tusis rotundatis superne filosis 54 circiter, ventrali anum non attingente 6 circiter, caudali obtusa convexa 5 ecirciter in longitudine corporis; ana- li obtusa dorsali radiosa vix vel non altiore; colore corpore superne viri- di inferne margaritaceo-roseo; dorso lateribusque fuscescente reticulato- nebulatis mediis lateribus maculis irregularibus; coeruleis insuper maculis fuscis irregularibus 8 p. m. in seriem longitudinalem dispositis; capite fusco arenato et genis praesertim coeruleo guttulato; pinna dorsali spino- sa flavescente fusco arenata; dorsali radiosa caudalique aurantiacis radiis maculis fuscis variegatis; pectoralibus, ventrali analique flavescentibus immaculatis.

Bs 4. DD. 6— 1/9 vel 6—1/10. P. 18 vel 19. V. 1/5. A. 1/8 vel 1/9.

C. 28 p. m. (lat. brev. inclus.). Habit. Nova Selma, in mari. Longitudo speciminis unici 46///,

Aanm. De tweede Gobius, welke ik van Nieuw Selma ont- ving, behoort tot de groep van het geslacht met stompen onbe- schubten kop, stompe staartvin, middelmatig groote schubben en zonder hondstanden. Zij is verwant aan Gobius petrophi- lus Blkr. (Nat. T. N. Ind. IV p. 476) doch deze heeft den kop grooter, de nek-ruglijn beschubt, de bekspleet grooter, ande- re kleuren, enz. Zij heeft ook vrij veel overeenkomst met Go- bius Reichei Blkr. (Nat. T. N. Ind. V p. 509), bij welke ech-

ee IN

ter de kop insgelijks betrekkelijk grooter is, de borstvin gevlekt, de schubben minder talrijk zijn (26 op eene overlangsche rei), de rugvin een straal minder heeft, enz.

LABROÏDEI CTENOÏDEL Glyphisodon Rossii Blkr.

Vr gitudine, latitudine 24 circiter in ejus altitudine; capite obtuso 42 ad 42

Glyphis. corpore oblongo compresso, altitudine 84 ad 34 in ejus lon-

in longitudine corporis, aeque alto ecirciter ac longo; oculis diametro 34 ad 32 in longitudine capitis; linea rostro-dorsali ante oculos convexinscu- la; linea interoeulari convexa; rostro oculo breviore; osse suborbitali angulo oris oculi diametro duplo cireiter humiliore; maxillis subaequalibus superiore sub oculi parte anteriore desinente; dentibus utraque maxilla pe m. 40; praeoperculo obtuse rotundato; opereulo spinis 2 parvis planis; squamis lateribus 28 p. m. in serie longitudinali; linea laterali sub radiis dorsalis anterioribus interrupta; pinnis dorsali et anali radiosis dimidio basali fantum squamosis; dorsali radiosa obtusa rotundata corpore minus duplo humiliore; dorsali spinosa dorsali radiosa humiliore spinis posticis spinis ceteris longioribus, membrana inter singulas spinas emarginata lobata; pectoralibus obtusis rotundatis 5 cireiter, ventralibus acutis 44 ad 43, caudali emarginata lobis obtusis rotundatis 4 et paulo ad 44 in longitudine corporis; anali obtusiuscule rotundata dorsali radiosa non humiliore spina 2* radiis mediis multo breviore; colore eorpore superne olivaceo-violascente inferne olivaceo-aurantiaco; squamis singulis capite gutta, corpore stria transversa vel macula “oblonga transversa coerulea; membrana operculari postice violaceo-nigra;s pinna dorsali spinosa tota, dorsali radiosa antiee et tota basi profunde violaceis; dorsali radiosa dimidio supero-posteriore aurantiaca; pinnis pectoralibus caudalique auran- tiacis; ventralibus analique fusco-violaceis.

B. 6. D. 13/13 vel 13/14. P. 2/15. vel 2/16. V. L/G aA lamel

2/14. C. 15 et lat. brev. Habit. Nova Selma, in mari.

Longitudo 2 speciminum 79''/ et 96/'/,

Aanm. Deze Glyphisodon staat in verwantschap tusschen Glyphisodon unimaculatus CN. (Glyphisodon balinensis Blkr. olim) en Glyphisodon modestus Schl. Müll. Zij is echter nog slanker dan beide, mist de zwarte rugvinvlek van eerstgenoem- de en heeft 1 rug- en 1 aarsvinstraal meer dan beide, terwijl bij Glyphisodon modestus de kleur des ligchaams veel lichter

en geelachtig is, enz.

Seripsi Batavia Calendis Junii MDCCCLIv.

OVERZIGT

DER

ICHTHYOLOGISCHE FAUNA

VAN

BU MA-T RA,

MET BESCHRIJVING VAN EENIGE NIEUWE SOORTEN. DOOR

Dr. P. BLEEK EE.

DN enmmsn

De talrijke verzamelingen van visschen, welke ik het geluk had van versclullende oorden van Sumatra mij toegezonden te zien, bevatten rijke bouwstoffen voor de zamenstelling van een algemeen overzigt van Sumatra's vischfauna.

Weinige natuurkundigen, verwijderd van de groote midden- punten der wetenschap, kunnen zich verheugen over eene groo- tere medewerking in hunne nasporingen, dan mij sedert jaren te beurt valt. Door mijne ambtelijke betrekking tot nog toe niet in de gelegenheid om buiten Java te reizen en in persoon na- sporingen elders in den uitgestrekten Indischen Archipel te doen, ontvang ik niettemin van alle oorden, van Sumatra en Singapore tot Ceram en Timor, voortdurend de natuurschatten, welke de zeeën en zoete wateren van de talrijke eilanden dezer gewesten uit de klasse der visschen opleveren, en zie ik mijn kabinet rijker worden dan door persoonlijke nasporingen van mij alleen zou hebben kunnen geschieden. En die toezendingen bepalen zich niet alleen tot die van visschen van den Indischen Archipel, ook van Bengalen en Japan zijn mij rijke. verzamelingen gewor- den, terwijl mij nog andere uit Australie zijn toegezegd.

VII 4

el Tg

Indien mij het voorregt gegund is, de kennis der vischfauna van den Indischen Archipel op eene groote schaal uit te breiden, de eer daarvan komt grootendeels toe aan de mannen, die, bezield met ijver voor de uitbreiding der natuurwetenschappen, mij wel hebben willen in staat stellen der wetenschap die be- langrijke voortschreden te doen maken.

Die mannen verdienen alzoo in de eerste plaats ook de open- lijke erkenning, waarop hunne belanglooze ijver hun aanspraak geeft, en het is mij eene bijzonder aangename taak hier, onder de uitdrukking van mijne persoonlijke erkentelijkheid, de namen te mogen noemen en herinneren der heeren, welke door hunne talrijke toezendingen van voorwerpen van Sumatra, de aanlei- ding gegeven hebben tot deze en tot mijne vroeger reeds open- baar gemaakte bijdragen tot Sumatra's vischfauna.

Van de heeren J. M. van Leer, officier van gezondheid der je kl. en A. Brerwirrm, apotheker der 2e kl. ontving ik be- langrijke verzamelingen van riviervisschen van Palembang. De heer P.S. Van Broemen WAANDERS, kontroleur in de Pa- lembangsche binnenlanden, zond mij eene kleine doch merk- waardige kollektie van visschen, gevangen aan de zamenvloeijing der rivieren Lematang en Enim, en de heer J. J. ADRIAANS, officier van gezondheid der 8° kl, eenige belangrijke voorwer- pen uit de Moarakompeh. Deze verzamelingen hebben het eerste licht verspreid over de zoetwatervischfauna van Oost-Sumatra, waarvan tot op mijne onderzoekingen niets bekend was.

Van de Lampongsche distrikten, welke het meest ooste- lijke en tevens zuidelijke gedeelte van Sumatra uitmaken, ge- werden mij verzamelingen door den heer Dr. J. Scrwanrz offi- cier van gezondheid 8e kl. en J. B. H. Jucr, kapitein der infanterie. Daarbij was een aantal zoetwatervisschen van Te- lokbetong, gelegen aan Straat Sunda, en van Pangaboeang, eene plaats in de binnenlanden der Lampongsche distrikten. Ook van deze plaatsen was tot op die toezendingen in de weten- schap niets bekend.

Van Sumatra's westkust eindelijk leverden talrijke plaatsen voorwerpen aan mijne verzameling. Een aantal zeevisschen van

4

ms

Cauer (adsistent residentie Benkoelen) kwam door aankoop in mijn bezit. De heer Dr. F. L. W. Voerer, officier van ge- zondheid der le kl., had de welwillendheid mij aan te bieden eene verzameling van Benkoelen. Van Padang ontving ik rijke kol- lekties door de heeren Dr- O. Kunrnarpr, M. Tu. Rerore en Dr. F. C. Scrurrr, ofticteren van gezondheid der le klasse en H. W. SerwanereLp, officier van gezondheid der 22 klasse. Van Oelakan, gelegen aan de kust noordelijk van Padang, werd mijn kabinet verrijkt door den heer Dr. C. W. B. Vorer, dirigerenden officier van, gezondheid der le kl.; van Priaman door den heer W.F. Goprn, Nits resident en de belak reizigster mevrouw Ipa Prerrrers van Sibogha door den heer Dr. C. F. ScrMrrr en van Singkel door den heer B. F. M. Herukauerr, officier van gezondheid der 2e klasse. — Uit de binnenlanden van Sumatra's westkust gewierden mij meerdere verzamelingen, bevattende visschen van Solok, Pajakombo, het Meer van Sin- kara, het Meer van Meninjoe en uit de hoogere gedeelten der rivieren Kwanten en Oembilin. Ik had die te danken aan wijlen P. Jakurs, officier van gezondheid der 2e kl., aan de heeren H. W. Somwanreerp en O. B W. J. Huevenin, ingenieur van het mijnwezen, en mevrouw Ipa Prerrrer.

Uit deze lange opgave kan men opmaken den omvang der ondersteuning, welke mijne nasporingen ten deel is gevallen. Ik heb dan ook het voorregt van Sumatra meer dan 500 visch- soorten te doen kennen, welke wan daar tot op mijne onder- zoekingen nog niet vermeld waren.

Tot op het einde der vorige eeuw toch, was de bestaande kennis van de ichthyologische fauna van Sumatra niet noemens- waardig.

Eerst in het jaar 1797 deden zich daarvan eenige gegevens voor in een artikel van den beroemden reiziger Muneo Park getiteld: „Descriptions of eight new Fishes from Sumatra” en opgenomen in het derde deel van de Transactions of the Linnean Society. Die beschrijvingen, voor zooverre de soorten uit ze herkenbaar zijn, hebben betrekking tot Mesoprion lunu- latus CV., Scolopsides Vosmeri CV., Chaetodon vittatus Bl

EH Le

Schn., Amphacanthus margaritiferus CV., Carangoïdes blepharis Blkr?, Balistes armatus Lacép. en Balistes lineatus Bl. Schn.

In de /Catalogue of Zoölogical specimens from Sumatra” voorkomende in de „ Memoir of the life and services of Tu. Sr. Rarrrrs, uitgegeven te Londen in 1830, welke Catalogue voorafgegaan werd door de „ Descriptive Catalogue of a Zoölo- gical collection made in Sumatra” van Tu. Sramrorp Rar- FELs (Linnean Transactions Vol. XIII), vindt men eene belang- rijkere bijdrage tot de kennis van Sumatra's vischfauna. De daarin als nieuw opgegevene species zijn echter slechts gedeel- telijk en dan nog zeer oppervlakkig gekenschetst en meerdere soorten stellig onjuist bepaald, wat het „vertrouwen op de juist- heid der overige namen, waar geene beschrijvingen zijn bijge- voegd, noodzakelijk niet versterkt. Zoo is daar sprake van een Gasterosteus, van een Zeus, van Coryphaena hippuris L., Tri- chiurus lepturus L., Gobius niger L., Belone vulgaris CV., Exocoetus exiliens L., Exocoetus volitans L., Hippoglossus macro- lepidotus Cuv. en Syngnathus hippocampus L., welke soorten, alle buiten-indische, niet nader omschreven zijn en dus niet anders dan uit onkunde met verkeerde namen vermeld zijn. Niet te herkennen, moeten zij van de lijst der Sumatrasche soorten wegvallen. Hieruit volgt reeds, dat de katalogus van Rarrurs slechts met behoedzaamheid en kritiek kan gebruikt worden. Van andere soorten zijn de bepalingen zoo onvolledig, dat ook daarnaar de soorten miet te herkennen zijn, b. v. die van Bagrus sumatranus, welks korte diagnose op vele soorten van Arius past.

Ik moet hier in het bijzonder melding maken van twee ge- slachten, welke in de genoemde Catalogue gekenmerkt zijn onder de namen Zeiopsis en Monotaxis, waartoe behooren de vol- strekt niet omschrevene soorten Zeiopsis Raffles en Mono- taxis indica. Leiopsis is daar geplaatst onder de Sciaenoïden en zou tot kenmerken hebben. „Pinna dorsalis unica. Radi membranae branchiostegae 5. Praeoperculum osque suborbitale integra, squamato-crenata. Operculum ad angulum breviter 1 spinosum. Dentes velutini caninique. Inca lateralis continua.

15e 5 RAA

Dorsum subrectum.” Het geslacht Monotaxis zou tot de Spa- roïden behooren en tot karakters hebben. „ Dentes antice velu- tini caninique; laterales molares in unica serie. Operculum su-

kj

perne emarginatum.” Geen dezer geslachten is in den Nomen- clator van den heer Agassiz opgenomen, noch ook in de na 1830 verschenen deelen van de groote Histoire naturelle des Poissons vermeld. Leiopsis moet echter zeer na verwant zijn aan, zoo niet hetzelfde als mijn geslacht Heterognathodon, bij alle welks soorten evenwel „het, preoperkel getand is. Monotaxis komt mij voor tot Pagrus terug te brengen te zijn. Ik bezit eene soort, welke ik in eene Bijdrage tot de kennis der ich- thyologische fauna van Halmaheira (Gilolo), opgenomen in het zesde deel van het Natuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indië, onder den naam van Pagrus Aeterodon beschreven heb. Deze soort zou geheel binnen de bovenstaande diagnose van Monotaxis vallen, doch ik heb daar de redenen opgenoemd, waarom ik meende haar niet van Pagrus te mogen afzonderen. Daar overigens Monotaxis indica als soort volstrekt niet be- schreven is, laat zich niet zeggen of zij dezelfde soort is als de Halmaheirasche of niet, en heb ik haar zoowel als Zeiopsis Rafflesit van de hier achter volgende lijst weggelaten.

Sedert de uitgave van genoemde „ Memoir” is, tot op mijne onderzoekingen, het onderwerpelijke veld van kennis weinig uitgebreid. Wel is in de groote Histoire naturelle des Pois- sons nog een aantal soorten aan de tot op de uitgave der verschillende deelen er van reeds bekende toegevoegd en heb- ben ook de heeren H. Scurreen en S. Mürrver, Tu. CANTOR en J. RrcmARrDsON nog eenige andere vischspecies van Sumatra vermeld, doch alle die opgaven, die van Rarrurs en Munao Park medegerekend, hebben het aantal dier soorten op niet meer dan naauwelijks 100 gebragt en ten opzigte der zoetwa- ter-vischfauna eene bijkans volstrekte onbekendheid laten be- staan.

Alle de door de zoo even genoemde schrijvers genoemde soor- ten, heb ik, voor zooverre haar voorkomen op Sumatra aan- nemelijk is en voor zooverre zij naar de beschrijvingen herken-

EE 2E

baar zijn, in de ondervolgende lijst opgenomen. Zij maken van die lijst echter slechts een klein gedeelte uit.

Van alle de van Sumatra ontvangene soorten heb ik de vindplaatsen naauwkeurig opgeteekend. Wil men de wetenschap ten opzigte der geografische verbreiding van de soorten tot in de noodige bijzonderheden doen vooruitgaan, den mag men zich in de opgave van de woonplaatsen niet bepalen tot het opnoe- men van eenig gewest of van eenig groot eiland, maar behoort men altijd met juistheid de vindplaats op te geven. Zoo zou de geografische ichthyologie zonder twijfel reeds gediend zijn met eene eenvoudige opgave van de namen der soorten, welke op Sumatra of aan zijne kusten voorkomen, maar Sumatra is zoo uitgestrekt en de levensvoorwaarden voor de soorten zijn er zoo verschillende naar de gesteldheid der zeegronden, naar de vuitgestrektheid der stroomgebieden, naar den aard der ri- vierbeddingen en de vertikale uitbreiding der zoete‘wateren, dat Sumatra weder eene wereld op zich zelve is, welke evenzeer zijne geografische ichthyologie heeft als de geheele aarde. Ten dezen opzigte schijnt uit de van Sumatra ontvangene verzame- lingen te blijken, dat de zoetwaterfauna van Oostelijk en Wes- telijk Sumatra aanmerkelijk van elkander verschillen. Het is be- kend, dat Westelijk Sumatra zich kenmerkt door bergachtigheid van het land en meestal kleine stroomgebieden, terwijl de Ooste- lijke helft van Sumatra, grootendeels laag land, van stroomen doorsneden is, welker gebieden met niet onaanzienlijke stroomen van het vaste land in uitgestrektheid kunnen wedijveren. Nu js het opmerkelijk, dat vele soorten van Palembang, de Liema- tang-Enim-rivieren en Moarakompeh mij van Wests-Sumatra niet geworden zijn, terwijl aan den anderen kant vele westsumatra- sche vormen in de oostkustlanden tot nog toe niet zijn terug- gevonden. Men treft daarvan talrijke voorbeelden aan in den staat, die hierachter volgt.

Nog uitgebreidere onderzoekingen zijn echter noodig, om met meer zekerheid, dan thans nog mogelijk is, de juiste geografische verbreiding der zoetwatersoorten op Sumatra te bepalen.

Mi ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM. 5; DE,

)

mmm mmm mmm > 5

He Habitatio Sumatrana.

Î bad EN ENA en

/ © el RE 1 . 22 es! tp Es» Slel2jelals Elfers 8 ElAiel £ ; E Ee tule S BIEDER Kon ie p=) | dj } Nomina Systematica. SIE 5 zE Be Sune Ee zi es sol EIS|E Sl... € SIElEl & Ke Sul Em [A2 ei SKS ml als|= =| ed | id In An —_ © je| | A A S= ee)

B Mesoprion anpularis CV. ibid. alde. 1

Transport … « » ola elan

| boron bandanensis Blkr. N. T. VI p. o5.l dl | | Als. | IND | E) L » Godini Blkr. ibid. V p. 496. „alnelke ile 1 5 end EZ Pi B » hyalosoma Blkr. ibid. V p. hs EA de | Jans Aiheatdrent elen miek Alten te hie | . L » macropterus K.v. K. ib. II p.163. | . el ON ERR OEL ENDE SEN (OEI) OON PRIOR OO 5 » novemfasciatus CV, ib. III p. 163. | .[Î .} * EREN oa ch ce ICA MAR LEI B Apogonichthys polystigma Blkr. ib. VI | : ' 484 Siet Bik eahhke dl! Sealine ERE 05 " 7 7 Amnbosis apogonoïdes Blkr. ib. TI p. 200) «… … …| «| feel Zoll e » Dussumierii GV. V. B.G. XXII Perc.f «|. «| dof of el ee el Ht ee B) » macracanthusBlkr. N. T.IVp.455.) «|. Àj « - 1 PSN À O » nalua CV. ib.IV p. 453. EIER ITE 1 EES EN BE Keje 12 1 _» urotaenia Blkr. ibid. III p. 257. ||. «j 1 …} 1 BARN Perle 2 » Wolfii Blkr. ibid. I p. 9. gleden MENEN EE 0d IG ARO ij 3 Grammistes orientalis Bl, Schn. ib. (has COEN We ON EE ES ol ARE A Serranus aurantius CV, ib. HI p. 574. ||. «jj Î fp of Af eee zn 5 _» alboguttatus CV.? ibid. IV p.103. [| .{ . - 0 ij OEM ( BAER 6 » boelang CV. EN, Ako Zalk a bedoelt en Arcen Bden dee je healen 5 Me» Boenbek EMNVERNG AK XI, Pere. ol tete REN EE a A DOEN EE OCC MR REN ol Es eelebieus Bikr.N.T.N.I.p. 247. | .}.le|- ee of Af epe ef of ef eh ele elge 9 » cichlops Blkr. ibid. IV p. 245. st iherpes iets 1 lee fi O0 » erapao CV. V. B. G. XXI Peres let en 1 Alte 1» cyanostigma K. v. H. ibid. INES 1 1 Se 2 » formosus CV. ibid. A le k sober 3 » guttatus CV,=S. cyanostigmatoi- | des Blkr. ibid. bele 4 » hexagonatus CV‚=S. confertus | HE Benn. N. T. VI p. 191. 8 dirk Meded n 5 >» Hoevenii Blkr. V. B.G. XXII Pere. | |. 1l ….j 1 111 Ip À 6 » Kunhardtii Blkr.N.T.N.I. 11169.) «|. .f 1, 8 Î 7 _» lenmiscatus CV. 2 MSI BERK e B » marginalisCV.V.B.G. XXII Perc.| «| .| «| 1 À 9 » nebutosus CV. ibid. PEA har Ien A0 , O » pardalis Blkr. ib. (=S. diacopae- | | formis Benn.?). Ro Mn A er Ben Lln ISM Paalse Lee ME > polystigmaCV.N.T.N.I IV 244) | 1 Je HEEE le 3 » punetulatus CV. ibid. II p. 570. |. .|-} «je AE se 38 » sexfasciatusK.v.H. V. B. Ë XXII | | il, Perc. vale 100. 10 Ie OAN NS » variolosus CV. ibid, Eds pW 18 ISES AN PE » zananella CV. ibid. d 4 1 K Heels 18 Si A2I 7

ee TE

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

ee Habitatio Sumatrana.

Nomina Systematcia.

igno te

Hab.

Per transport … «… « 37 Mesoprion bottonensis Blkr. No Ts 10470. 38 _» coeruleopunctatus Blkr. ib. IT 169. 39 _» deecussatus CV. V. B.G. XXII Pere. 40 » fulviflamma Blkr. N.T.N.I. II p- 559. A1 _» immaculatus CV. V. B. G. XXII Pere.=Mes. gembra CV? Elkr. ibid. IV p. 246. 42 » janthinurus Blkr. ibid. VI p. 52. 43 _» lineolatus Blkr. V.B.G. XXII Pere. 44 » lunulatus CV.=Perca lunulata M. Park. 45 _» malabaricusCV.? N.T.N.I. V497 46 _» marginatus Blkr. ibid. III p. 556. 47 _» monostigma CV.V.B.G.XXII Perce 48 _» octolineatus Blkr. ibid. 49 _» quadriguttatus Blkr. N. TEN AIS LE ER 50 » Russellii Blkr. V. B.G. XXII Perc. 51 >» Sebae Blkr. ibid. 52 » striatus Blkr. ibid. 53 _» unimaculatus QG. ibid. 54 » vitta Blkr.—=M. phaiotaenia Blkr. ib. 55 _» xanthopterygius Blkr. ibid. 56 Therapon quadrilineatus CV. ibid. 57 » servus CV. ibid. 58 » theraps CV. ibid. 59 Datnia argentea CV. ibid. =D. cancella— toïdes Blkr. N. T.N.I. IV 247. 60 Datnioïdes polota Blkr. ibid. V p. 441. 61 Dules marginatus CV, ibid. II1 p. 573. 62 Priacanthus Blochii Blkr. ib. IV 456 =P. japonicus CV.? Blkr. N. T. IL. 171 (nec CV.). 63 _» holocentrum Blkr. B.G. XXII Pere. 64 Holocentrum diadema CV. N. T. III 259. 65 » operculare CV. ibid. IL p. 233. 66 » orientale V. B. G. XXII Perce. 67 _» punctatissimum CV. N. T. IV 248. 63 _» sammara CV. ibid. III p. 555. 69 Uranoscopus malacopterus Benn. 70 Percis tetracanthus Blkr. B. G. XXII Perc. 71 Sphyraena jello CV. ibid. 72 __» obtusata CV. ibid. 73 Sillago malabarica Cuv. =S. acura CV. ib. 74 Polynemus heptadactylus CV. ibid. Transport. …%

sl el 48) sl 12 ee il il ál 4 tal 1 1 4 IEI NE LI 1 Ake UI Epl Sn 9 Prati à A 5 1 £ A KU Le O5 kik Made 1 é 1 1 1 d 0d 1 | AN RE OE 1 à

LRE AR de À 1 Arke. 1 skep ee | 1 ö

sliel 3715) 2

k ke Re Jes mf el IEN en ES

. = 5 A lam = Eh el n= Bie Ries e s m8 One ZK eololslo st 2 |[A [oe slels isis Slelsisjmlsisis|ig Ol ls DIE ZS £ Ax UA sjofel sjEls ss aa |© |,S _ [à IS

gen en

ek

4 SR OPN

11. | jee Ll SES 1-1 ONE

18l ol ol of of 13! 2 0

7| ol of of ol 3| 4| 0 ABe ORR il CER AEEA 1

Umb. Kwant.

d

Nomina Systematica.

Per transport. « « 5, Polijnemus hexanema CV. ibid. 6 _» dubius Blkr. = Pol. longitilis Blkr. Á (nee CV‚)N. T.I 268, TII 418. ve » melanochir CV. V.B.G. XXII Perce. 8 » Pfeifferi Blkr.N.T.N.I. IV p. 249. 0 » sextarius Bl. V.B.G. XXII Perc. 0 Upeneus barberinus CV. N. T‚ N. II 172, 1 Di 3 4

» luteus CV. V. B. G. XXII Perc. » Russellii CV. ibid. Upeneoïides bivittatus Blkr. ibid. » sulphiureusBlkr. =Upeneussulphu- reus CV. B __» vittatus.Blkr. V. B.G. XXII Perce. 6 Dactylopterus orientalis C V.N. T. TI 264. 7 Platycephalus insidiator Bl. V. B.G. XXI Ó Seler. 8 _» malayanus Blkr. N. T. Vp. 498. 9 » scaber CV. V.B. G. XXII Seler. 0 » sumatranus Benn. 1 Pterois antennata CV.N.T. N.I. V 72. 2 » kodipungi Blkr. ibid. III p. 450. 8 _» volitans CV. V.B. G. XXII Selerop. 4 Scorpaena polyprion Blkr, ibid. 5 Minous monotdactylus CV, ibid. 65 » woornCV.N. T‚N. I. IV p. 251. pi Apistus amblycephalus Blkr. ibid. fp. Ne 8 _» amblyeephalordesBlkr. ib. IV 250. 9 » depressifrons Richds, = Ap. bino- topterus Blkr, ibid, 1 p. 26. 0» melas Blkr. ibid. I p. 26. 1 Pelor Cuvieri Gray ibid, IV B 252. 2, Synanceia horrida CV. V. B. G. XXII Sclerop. 9 Otolithus argenteus K, v. H. ib. XXIII | Seiaen. B» Vogleri Blkr,N.T.N.I. LV p. 259. g Corvina hypostoma Blkr. ib. V p. 499. B » Kuhlii CV. V. B.G. XXHI Sciaen. 7 Umbrina Dussumieri CV. ibid. 8» maeropterus Blkr. N. T. IV p. 254, | Pristipoma argyreum CV, V. B.G. XXIII ie Sen: caripa CV. ibid, guoraca CV, hasta CV. ibid. nageb Rupp. ibid.

Transport

EV vs

er

|

Benculen.

5l16| 37/15/ 28/18

Habitatio Sumatrana.

elel £ AIEE z Ie le a [Pl

Sibogha.

dose 1 1. 1 dier 6 | | Ind det 8 diie Ì ad Mat 1 elles 3 deel 1 Á 1 hl EES 1 7 Ke} 1 ee dn AE 1 MA Airdiltees eldhies 5 dis. fl 1 1 4 1 1 dijen 1 k 1 í 1 í | 3 1 En daletk k ee , pie 1 | dh. dl 18 43125

_ ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

ol ol 0

Al EML ES ‚8 [E ZA 8e Oale o 2E UE rs Er) Bulle _

1 Ol 16

| Ln e 5 A Vol & nl # [= Elle en IE

Ka

O4

Palembang.

Lemat.-Enim.

0

Moara kompeh.

1

Gt

Umb. Kwant.

kend

en

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM MUCUSQUE COGNITARUM.

. . ER: VAW) -

© de ME ESP EE Et HL 4 Siel Olep Va | S | Eee NEE

KENG | BSS sE E lille ISjelËls Nomina Systematica. TS 9 | EN le Ss I= ln Bm RAS

Á SGI! els [2 = | LES ESI le )

VIS Dan ID | Ee OD EE ee

ME, 5 | An |D IE A EME

ann: \ amd CE lslel ete

on les, Vs Vi 7

EN

hd

Per transport …. .

314 Diagramma crassispinum Rüpp. ibid. D

115 116

> »

117 Lobotes erate CV. ibid 118 Scolopsides cancellatus CV. ibid

119 120 121 122 123

?

» » » »

lycogenis CV. ibid

margaritifer CV, ibid

personatus CV. N, T. III 575:

torquatus CV. B. G. XXIII Sciaen.

Vosmeri CV, == Perca aurata Ml, Park, ibid.

124 Heterognathodon xanthopleura Bìkr. ib.

N. T. N. 1. I p. 101.

425 Cbrysophrys calamara CV. V. B.G. XXIIJ

Spar.

126 Pagrus filamentosus CV. 127 Dentex griseus T. Schl. =D. tethrinoi-

128 129 150 431

hed ed ie CI ST GES CO OT en 5 DP

ek Lee) hes.

158 18

140 141 142 145 144 145 146 147

»

» r

»

»

des Blkr, N. T. I p. 102 = Lo-

botes microprion N. T. II 175. mesoprion Blkr. ibid, TV p. 255. mulloides Bikr. ibid, III p. 576.

nematopborus Blkr. ibid. V.p. 500.

pristipoma Blkr, = Pri-tipomoïdes

typus Eikr. N.T.N.IL II p.574. taenioplerus CV. B.G, XXIII Spar.

tolu CV. ibid,

Letkrinus harak Rupp. ibid.

leutjanus CV.? ibid.

or: atus CV.=L. xanthotaenia Blkr.

Nstkee. Neel Ip. 176.

Maen. erylhrogaster K. v. H. ibid. pinjalo EIkr. ibid. NT, I p. 103.

Gerres abbreviatus Blkr. ib. ib. I p. 108.

»

filamentosus CV. B. G. XXTII Maen. Chaetodon Bennetti CV, N, T. IV p. 467.

» citrinellus Prouss. ibid. V p. 50. » collare Bl. V.B. G. XXIII Chaet. p smicrolepis Blkr. N, 1. IV p. 267. » nesogallieus GV, ibid. IT p. 241. » nde Forsk == Ch. deeussatus

OVERNEMEN TS AD ip: 177.

Caesio slk eben. B.G. |

Transport Ake

Et Singkel.

7 de 1 | 48125f O0} O 0, 16 | 0 Ik C DATA 1 Ir fe NNS £ orientale CV. ibid. AN en punctatum Ehr. ibid, oben Ah ON } 5 BAG: Sci ER : EN IS bh RN < Or erst col

Habitatio Sumatrana.

|

10| 10: [26] 7

es Ee Renet : re . En Aare Gerdi . Ë ed D lend De eh ek hd wh mek Ee nt ROSES « Ni ed ea SE . . Pe Ov OR . . ek 1 . na se MN We Tr ee . er Sr NDC . IE pn 1-7 KL dT RNR t en ss Ck Ser AT a PE eds eb Siad ai NN ig RIN bek SE TET . ee . EEDE . et oe etend Wis se Ale - atra . ln, «IT EN Ee ie en ETET 2 . en ee ey CPO ip ns iN an BEA EA OE ON . One LIET LI TNT ee ee eN PE pk mb pd me heh - GE en eNe Keke) £ Pe

N Per transport … « «

48 Chaetodon princeps CV. =Ch. Rafflesii

E Benn. V. B. G. XXIII Chaet.

49 » vagabundus Bl, ibid.

50 » vittatus Bl, Schn. ibid. (=Ch.

5 trifasciatus M. Park).

51 Chelmon rostratus CV. ibid.

52 Heniochus macrolepidotus GV. ibid.

53 Zanclus cornutus CV. ibid.

54 Fpbippus orbis CV. ibid.

29 Drepane punctata CV. ibid.

6 Scatophagus argus CV. ibid. (1)

57 » ornatus CV. INR VI Pp: 492.

38 Holacanthus annularis Lacep. V. B G. XXII Chaet.

» xanthometopon Blkr. N. T. N. I. IV p. 258.

60 Platax arthriticus CV.

| » ‚bataviensis CV. V. B. G. XXIII

Chaet.

» orbicularis CV. N. T. N. IL. VIT.

B » teira CV. V. B. G. XXIII Chaet.

» _vespertilio Kupp. = Pl. Blochit

CV. ibid.

65 Psettus rhombeus OV. ibid.

66 Toxotes jaculator CV. ibid.

67 Anabas scandens CV.ib. XXIII Doolh. K.

68 Helostoma Temminckii CV. ibid. (2)

69 Polyacanthus Einthovenii Blkr.N. f‚N. IL. II p. 423.

» Hasseltii CV. V. B.G. XXII Doolh. K.

71 Osphromenus olfax Comm. ibid.

72 Trichopus Leerii Blkr. N. T. [1 577 (3).

73 » striatus Blkr. ibid. f p. 106

ki Vv. B. G. XXIII Doolh K.

5

» trichopterus CV. V. BG. XXIII

% Dooln. k.

> Betta trifasciata Blkr. ibid. N. T. N. IL. 1 EE ‚ 107.

6 Ophicephalus eyanospilos Blkr. N. T. 4 N. L. ÌV p. 256.

7 lucius K. v. H. B. G. XXIII Doolh.

marginatus CV. ibid. miecropeltes K. v. H. ibid. polylepis Blkr. N. T.N. T.I 578. Stevensii Blkr. ibid. V p. 444. Transport .

sy ys IV Y

q Et Singkel. (2) Pagabuang. (9) Pangabuang.

Habitatio

vr VAE NEEN DE | ' | Wd | | DE id k Er . | |= —_ 5 zie hf z ssh ES bin ze v NEA IE e « . eo.© [ZZ ee Ae Nomina Systematica. RAN ln Slee jad ie Pel ale om SI Shell Ed ZEE 5 el © ol eee El A, | ES 2 = ai Mme

Lampong.

eD|.E 25 ET zz ED | TNS ex | ©

H

Moarakompeh.

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM,

mn

Sumatrana.

Umb, Kwant.

GO es Gabe

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Sumatrana.

Habitio

Í - slee . 3 EE e= | „EIS Z

en „ 5, . eld e) c rs : 5 s RS ci =| ED zi zl 2 Si

Del « end EN je hd - …_ pe) — pIE Ss [Ee En AAS S | AN

} 3 OIS SENS as Eper KANE os

Nomina Systematica, sels fs je 4 SI Ee Ce St e= |V Ht EES ee ele) e= PN ICE e= - AIS ISIS IDE In? ole A Sn = z Fa (A PE A SE sis 8 arn NE NE ale p | = |= Mo EN ==) Per transport 12/11/33) 84/28) 62/38/ 5| 3 3| 9 40 12) Of 6 O0

182 Ophicephalus striatus Bl V. B. G. XXIII Doolh. K. ;

183 _» urophthalmus Blkr.N. T. II 579.

184 Rhijnchobdella ocellata CV. V. B. G. XXII Notac.

185 Mastacembelus erythrotaenia Blkr. ib.

Af: ope oee ALT elves : : 1

NSE deN es p. 10. BE 1 1 186 _» maculatus Rwdt. N.T. HIT p- 93: edn 8 pe - 187 _» unicolor CV. V.B.G. XXUI Not. 4 ge IN e 188 Scomber kanagurta CV. V. B. G. XXIV

Makr. ï 1 3 1 . 189 » loo CV. ibid. 3 1 1 8 1 - 190 Thynnus pelamys CV. 1 EP a ES k R 191 _» thunnina CV, V. B.G. XXIV Makr. N 1 . 192 Cybium guttatum CV. ibid. dif EA 5 193 » konam Blkr. ibid. Ö 1 8 . 194 Chorinemus Commersonianus CV, ibid. 4 k 8 : il 5 195 » sanctì Ptri CV. ibid. 1 3 196 » tol CV, ibid. (t) dieten AR 6 3 197 » toloo CV. ibid, 5 1 Beli He . D 198 Trachinotus mookalee CV. ibid. k 1 E . E 199 Histiophorus indicus CV, 1 id Ë z 200 Tetrapturus indicus CV. | k E 201 Elacate mottah CV, V. B. G. XXIV Makr. D 1 auf . 5 7 202 Trichiurus haumela OV. ibid, 3 tel HN ele 1 is 203 » savala CV. ibid. Ei ke 4 Ô Le - 204 Megalaspis Rottleri Blkr. ibid. dik oat Adie i 3 205 Selar Hasseltii Blkr. ibid. bid S 3 pe 206 » Kuhlii Blkr. ibid. AUT en 4 ä 1 5 207 _» macrurus Blkr. ibid, 5 5 5 1 kl EE” 208 _» malam Blkr. ibid. 4 1 Ä 5 209 _» megalaspis Blkr. N. T. N. I. V 502, 1 . 7 210 _» mierochir Blkr.= Caranx iniero—

chir CV. 1 Á die . 211 » para Blkr. V. B.G. XXIV Makr. 50 1 | À 212 » torvus Blkr. ibid. Á 5 GI 1 - 213 Selaroïdes leptolepis Blkr. ibid. : 4 5 „U 1 . 214 Caranx eynodon Blkr, ibid, 1 e 8 is 215 » ekala- CV. ibid. LOE Ev 7 MME eel te IPS. - 216 » Forsteri CV. ibid, ’ dif vt de . a Hee 217 _» jarra CV. ibid. 5 p NAT Bli, h 213 Carangichthys typus Blkr. N. T, 111760. |. 5 diie 219 Carapgoïdes atropus Elkr. V. B.G. XXIV

Makr. > ; eas 1 890 / '» ‘blepharis Blkr. ibid, 4 OEE STE k 291 » citula Blkr. ibid. VE ON PETN B AENEIS NN B B

Transport 16]11143| 97128| 77}40l 8| 5| 5| 2) 50171 Of 71 0

(1) Et Singkel.

RD EN

£

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Iek | Habitio Sumatrana.

iguot.

Hab.

En . el . 5 s|:alä| « NE Ee ps . . = id ls wil he! Ee ED

OET =H SAN == EE AES See en os EI AE ES, es ZE MEERN |E Sl|le a lAlt|s nale, zl Men HENS ern) | EN SNS r end kad rn) al hae n es Ie _ < <

Olsa [Pl RN EERS Ne sn an ‚42 EERE CEN BEN e= han Ba ziel Wol al 5

| a |= el =z

Umb, Kwant.

Per transport « . Ee

29 Carangoïdes gallichthys blkr, ibid.

3 >» oblongus Blkr. ibid.

» praeustus Bblkr, = Caranx praeustus Benn. ibid.

2 » talamiparah Blkr, ibid.

26 » talamparoïdesBlkr. ib. N,T, III 579

D27 Leioglossus carangoïdes Blkr, ib. V‚ B.G. XXIV Makr.

128 Lactarius delicatulus CV. V. B.G, XXIV Makr.

129 Stromateus niger Bl. ibid.

180 Stromnateoïdes cinereus Blkr. ibid,

31 Equula ensifera CV. ibid. » filigera CV. ibid,

» gomorah CV, ibid. 34 » insidiatrix CV. ibid. 195 _» interrupta CV. ibid. 96 » lineolata CV, ibid.

137 Gazza equulaeformis Kupp. N. T. IV 261. 98 » minuta Blkr. ibid. Piv 20E 189» tapeinosoma Blkr. ib. 1v p 260. P4O Mene maculata CV. V. B.G, XXIV Makr. 141 Am phacanthus canaliculatus Bl. = Chae- todon canaliculatus M. Park N.

T. HL p. 580.

42 » dorsalis CV. V.B.G. XXIII Teuth.

43 » firmamentum CV,

44 » guttatus bl. V. B.G. XXIII Teuth.

45» javus CV. ibid.

146 » scaroïdes Blkr.N.T.N.I. TV 262.

47 » vermiculatus CV. V.B.G. XXIII Teuth.

148 _» virgatus CV. ibid.

149 Acanthurus lineatus Lacép. N. T. TV 263,

250 » matoïdes CV. V. B.G. XXIII Teuth. 51 » strigosusBenn.N.T.N.I. IV 264. 152 » triostegus Bl. Schn. V. B.G. XXIII

Teuth. 153 Priodon annularis CV. N. T. II p. 558, 54 Mugil adustus Blkr. ibid. V p. 508.

2D » borneënsis Blkr. ibid, II p. 201, 296 » ceramensis Blkr, ibid. III p. 699. 157 » coeruleomaculatus Lacép. ib. III

p. 484. » ecunnesius CV, ibid. III p. 454. » cylindricus CV.? ib. IV p. 266.

TEanspogel Wen vide 18/16/54 116 34 95 49 81,5 5

11/43| 97/28 zzlaol 8 5 sl a 50117 ol 7 gE er AN IER E e SE LNE A 1 il 8 1 1 1 uik 1 nije at 1 1 Dale 1 5 1 , bid 1 dd wer 1 deja: 1 1 1 1 1 S 1 1 u 3 ij Hij oel IN REL DI 1 1 É ‚ zeit ae nr eld | U Ke p À 1| 1 Ie | 5 TL AE peelt 1 1 IJ | il DAT RR Ee AGS 1 del A Ì 4 CN OM : : U PARE DA VA NCD ï 1 B AE (AG AREN 0: 2\ 57{17| Ol 7

KEA 1 ONE

ed

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

nd

Habitio Sumatrana.

| ALS ELP Az, 8 N Ss al z IS Je e F) s e . © Ee Epse D =| ElslSlslals il: SEEN = a ‚ sliste lel 5 [SAE Stee (Be Nomina Syvstematica. EZS || EEP JOO SLEEN NS IJ B A0 =S CE WAKE E © SWS A NINE sl 2 lr = lee é « 5 $ Bl SNE EN OE EN en, tee) Le 2 md Ee, ed - | 2=| A (208 ET KS) kel => =| >

| |

Per transport . …. …}18,16/54 116'34| 95:49) 8 5 5! VZ Zi 0107

| 269 Mugil melanochir K. v. H. ib. IL p. 425.) …| | - lieke \ EREA: 5 (OO je 261 » sundanensis Blkr. ibid. IV p. 265.| «| .[ Ì Tik. : 8 Selene ú 262 Atherina duodecimalis CV, ib. II p. 485.) |. | 1 1 263 » lacunosa Forst. ibid. V p. 504. | -| | - Ii. : 264 » Temminckii Blkr. ibid. V p. 506.| -{-{-| -1-| Î he aftreedt AR 265 _» Valenciennei Blkr. ibid V, p. 507.f -{ -| - Dd EE 5 zel belde al 4 Eh 266 Salarias cyanostigmaB. G. XX! Blenn.| - Hide: Tod Ef EE A ne ë OBA » Forsieri GNMERNETE IN IS Ip. 255.) -|-| - AN 2 1 rale ent ten NL dae PEA 8 268 _» gibbifrons 06. bid, TpEp 206. fb eo Fro GAZ GE 1 Sh Fehn et OA EE Ee 269 _» melanocephalus Blkr. V. B.G. | * í XXIL Blenn. abel fel de A En 270 » periophthalmus Blkr, N. 1e IV p. 267. RD è 271 » priamensis Blkr. ibid, IV p. 265. ERIK 8 272 » sumatranus Blkr. ibid, 1 p. 256. lijns k 273 Eleotris acanthopomus Bikr. ibid, IV 275.f -{ +}: zit ifs of coro hc St 4 974 « » eyprinoïdes CV. ibid. IV p. 277.| «| -[ Af Ao) eefje : : li 275 _» gymnopomus Blkr, ibid. IV p. 274.) «| -{: IE Lien 276 _» ‘gyrinoïdes Blkr. ibid. IV p. 76 INN BN NEI en . cls ilhee J BE» leuciscusr Blkr.vabid. IV pl 278. |e* Jorfte zi en U BAAN OE tec ins je 278 _» marmorata Blkr. ibid. TU p. 424.| “|+ N oet ete ef edere ef Ef Aje 279 _» melanosoma Blkr. ibid. II p. 705. =| -| df UA Wef-tefel 280 » nigraQG B.G XXV iehth Bengal. 1 -| 1 d 281 » ophicephalus K, v. H. V. B. G. XXII Blenn. Gob. tene af ed oe) eer jeepee oen 282 » porocephaloides Blkr. N. T. N. I. V p. 611. ik sin es AAI 3 283 _» pseudacanthopomusBlkr ib.IV276.| fl .f .f-{ 1 EE à î j 5 284 » sexguttata CV. ibid. 1 p. 255. ade top lo rj An 85 vr» urophthalmoïdes Blkr. ib. IV 273. pf IIe el ede 286 Callionymus opercularioïdes Bl.ib.lp.32.f bt .| Af tate tel. k 287 Gobius borneensis Blkr. | p. 10. Kadee oo AC 988 | » ‘caverensis Blkr.sibid. IV p. 269. |l 1l-.l bl fo 0D Eet giuris CV. Ve B. G. XXI Gob. fr of of of Lio of 290 » grammepomus Blkr. ibid. CNE bet ten k 1 j 29) » gymnopomus Blkr. N. T. !V P- OORD Lt 1 1 4 : BAR skokius CV. V‚ B.G: KNIL Gob.l. lt .p | ® Jie: 1 ves 293 » nox Blkr. N. T. N. I. I p. 248. É de 5 294 » oligolepis Blkr. ibid. V p. 509. | .l-|-{ - Ì $ N95 » padangensis Biker. rhis epe n248. DE Iene 1 1 $ on 296 _» periophthalmoïdes Blkr. ib. 1249.) .f | - k 1 4 297 _» petrophilus Blkr. ai IV p. 476. 1 3 Ia 298 _» phaiosoma Blkr. Xx Gob 11 1 Ë 299 _» Reichei Blkr. N. ji N; LV p. 509. sihr 5 4 300 _» Richardsonii Blkr. ibid. V p. 508.| -{ -| Ìf -|- EERE De Seele 301 _» sumatranus Blkr. ibid. VII. Ar KEN OS UE 5 ipecaf: Zale (NN Trapsport . … . [188 col133 39: 1á 5ál 3 5i 6: 2 61121! ONIOf O

— 68

ENUMERAITO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Nomina Systematcia.

Per transport …

302 Gobius Voigtiì Plkr. ibid. VIL,

303 Sieydium lagocephalum GMN. PB: XXI Gob.

304 » maecrostetholepis Blkr. N.T. N.I. 8 Mp: 27N,

805 » xanthurus Blkr. ibid, IV p. 271. 806 Amblyopus brachvsoma Blkr. ib. V 510. 307 » urolepis Blkr. ibid. [II p. 581. 303 Periophthalmus argentilineatus CV, ibid. Ilp. 276.

309 » Koelreuteri CV. ibid. Ll p. 252. 810 Batrachus grunniens CV. ibid, 7 p. 484. 81l Echeneis neucrates L. V. B. G. XXIV Chiroe. (1)

212 » Nieuhofii Blkr. N. T. IV p. 279. 913 Catopra fasciata Blkr. ibid. IT 65 (2). 214 Plesiops coeruleolineatus Rupp. = PL. u:e- Ki las Blkr. ibid, IV p. 116. 215 » corallicola Mus. Lugd. B. ib. IV 280.

316 Amphiprion akallopisos Blkr. ib. IV 281. 817 » melanurus CV.

8918 » ocellaris CV.

819: » percula CV.N. T.N.L. II p. 287. 920 » Sebae Dlkr. ibid. IV p- 478.

921 » xanthurus CV. ibid. IV p. 480 (nme. ibid. IL. 560).

322 Pomacentrus nuchalis Benn. = P. chry- sopoecilus Schl. Mull. ib. Ml p. 284.

923 » eyanospilos Blkr. ib. III p. 709, 924 » katunko Blkr, ibid. III p. 169. 325 « » leucopleura Blkr. ib. VII.

926 » polynema Blkr. ibid. IV p. 289. 927 » rhodonotus Blkr. ibid. IV p. 282. B20 » taeniometopon Blkr. ibid. II 283. 929 » taeniops OV. ibd. V p. 512 (nc. | ibid, IT 729).

„8330 _» vanicolensis CV.

6 Dascyllus aruanus CV. N. T. VI p. 108. 052 Glyphisodon bioeellatus CV. ib. Iv 9286. 333 » bonang Blkr. ibid. TIL p. 582.

» breviceps Schl. Mull. ‚ » coelestinus Soland. V. B. G. XXI Labr. Cten. » modestus Schl Mull. N. T. TV 285. Transport

1) Et Sipgkel. (2) Et Pangabuang.

Habitatio Sumatrana.

Î ' DI l | a Els eltlehlals bel. BIES Sa Bisle sE Telen Sanae TRS El Ee Sja la EEE ONSEN ES a AAE ee nee SINE sen ES U Sh RE RN EIS eel aas | En Or | | a jd ms F5 Besl Ti nae sene Ene 2161121 old Safe Bip hea AGB Kee er Elbe fe Klnepbaseeln Cal ep We bom OS 4 lek heee il TEE EE A 1 ere Lee Ne 1 EEN Ed di ilse len 1 : Ie ee : Ethan naal dee He EN re EN PA K 1 DER en He 2 1 ENA 1 rede OE A vt etn EE el iele kaale 1 1 SUP achte WA 1 zl End Pe ee d il el Beal sa edje 1 Vr aan ea aes: | F B je 5 é ee zel Arle 1 cie ded en vane ] Annes OAN en IN 1 ; 8 be en $ deM 3 k Tiles 1 il 1 1 eel nd À y BI PV Cd NH ler 22/22162/137147'127/59| 8 5| 9f 2/64123| 010

ROET: e nr UR Vk ee ee ° … © | Usb, Kwan

RNN en

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSLUM HUCUSQUE COGNITARUM.

mmm Habitatio Sumatrana.

Í

Nomina Systematica.

Cauer. Benculen. Ulakan. Priaman. Sibogha. Pajacombo, Lacus Meninju. Lacus Sinkara, Lampong. Palembang. Lemat.-Enim. Moarak ompeh. Umbiling vel K wanten fl.

Habit. ignota.

Per transport . . . |22 22162/1371471127159| 8) 5 9| 21641234 0/10, O 337 Glyphisodon rahti CV. N. T. HI p. 287.) …| lj. vien NRE a IT 338. „…» septem fasciatus CV. ib. III p: 532, eh AEN 1e 1 Ll Up rjns KT freoaf det 339 » sordidus CV. V. B.G. XXI Labr. | Cten. Jan Ral de jin NE IEN MSD OR ER Ce ol Sin k 840 _» unimaculatus CV.N. T. IV p. 284.) - diep side if ESR ve ITE EN NE 3 841 _» xanthozona Blkr. ibid. IV p. 283. - Lijns ie zal ssc deel Geel vari teeh eERERS enn 342 Cossyphus diana CV. ib, VII AIAS ete hal die 1 tijen veelen. Al teen SIR IR à 343 — » maecrodon Blkr. V. B. G. XXII Gladseh. Labr. OA halen FSE eh B Tiede ANNEN 4 SAA » mesolhorax CV. ibid. alpen KEIN 1 ile al ERD weent ete idkent Etshiidt end Been (OR 845 Tautoga melapterus CV. ibid. oe he Eilt Epi of OEE ELN E 346 Labroïdes paradiseus ' lkr. N. T. II 249. | + 1 Bile oop [Pe fte RNI s 847 Gom phosus coeruleus Lacép. ibid, LV ON he ee diie 1 EN RENEE = 8343 _» Cepedianus QG.? Eee ih veh Kef oat Tad OREN ” . „349 Julis (Julis) dorsalis QG. N, T. III 564. suis SAE KE DEN . 350 » ( ») lunaris CV. V. B.G. XXII Gladsehì. Labr. oeh ef Al Eethen 351 » ( ») Schwanefeldii Blkr. N.T.N.1. Je: IV p. 288. gele wolle Af ATREEN eee 352 » ( » ) urostigma Blkr. ibid. IV 287.| . | 1f . 4e NRE AEN EE Ve ONE 353 _» (Halichoeres) argus Benn. iN volks ORE E de à py, Bme) annularis Ks ve He NT Vo5L3j aifnenf «. 1 - Set e . . ke „355 » ( » ) casturi Blkr, ibid. III p. 768. | | -{ - Lijve | za terldeed Beal SI 5 B56 » (».)elegans K. v. Hibid. TIL 289. | || Ef off Ef 857 » ( ») Harloffu Bikr. V. B.G. XXII Gladsch. Labr. bolle ale ij 4 5 É k 358 » ) hortulanus CV.N. T. IV 486. | …| -|-| Hy If 2 : di 359 » ( kalloehroma ! lkr. ib. IV 289.| .| -| - et 1 15e AST eee 4 360 _» ( » ) kallosoma Blkr. ibid. III 289. | .| | -t {+ 1f {Wert leed EER SNES EEN 361» (°» )omimiatus K.v. HITI p. 171. | jp Ip -f oel IA fee 862 » ( ») mola Cuv.=Jul. (al) no- tophthalmus Blkr. V. B. G. | XXII Gladsch. Labr. AS INEEN NGT site fe Nn 363 _» ( ») notopsis K.v. H-N.T.IV 290/ | 1}. Bie DK ORDE ED EE B KO eere 364 » ( ») phekadopleura Blkr. V. B.G. XXI fehth. Bal, SEAT ven Ah A slee refs Rn 8365 » ( ») pardaleocephalus Blkr. ibid. | .{ .f qe DN RBE ee eh ú 366 » (») po!yophthalmus Biker. N,T. d to, (SM (SRO (1 p- 731. 50 IEEE jn aal be A Ce e 3674» “(» )-phaiopus Blkr. ibid. IV p. 291) …f 1 lof ele 363 Cheilinus tetrazona Blkr. ibid. IV p. 293. | | 1f bie TEN. | | ved ef Ne EL \ 369 _» trilobatus Lacep. V. B. G. XXII i At Gladsch. Labr. eh IA ASB ooh oe lee d 370 Scarus aeruginosus CV. ibid. elk I SEN Il 8 371 _» chrysopomus Blkr.=Scarus Blochü CV, ibid. si EI ol eel TI CR Transport . …. 24 34|64/149'56'140'66' 8' 5! 9 21671231 0/10 CO

En 5

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Habitatio Sumatrana.

EN 4 2 sl lem Bill alat ssl SIE sBs $ ; IRE EPEN CAS PEAP EN PERES er | 4 Nomina Systematcia. Sel Ine 5 258 mn 5 al S a | = ETE 5 Ss PIAIE PI& al felsislS lll à el 7 Kat EN 5 ä sisi 5 Per transport . 24134164|149/56/140/66)| 3| 5 372 eas tamd Forsk. ibid. NANA Se 373 » psittacus Forsk. N.T.N.I. IV 495.f .| «| + 374 Wallago bimaculatus Blkr.=Silurus bi- macul. Bl. V. B.G. XXI Sil. Bat.l | .{ 1 : 375 » dinemaBlkr.N.T.N.[.Ilp. 427.) «| -{- site 76 _» heterorhynchos Blkr. ibid. V514. [ .f «| - oe 377 » Leerii Blkr. ibid. II Pp: 427. zo elijkr: nine 378 Silurus bicirrhis CV. V. B.G. XXI Silur.| . | «| « elke 379 » hexapterusBlkr.N. T. N. VANOS se ANS dike 380 » hijpophthalmus Blkr. V. B.G. XXI Sil. Bat. (1). BIER. B DR B EN 2 381 _» leptonemaBlkr.N.T.N.I.TIIS84.| «| - | - {ra Pee | Steens 382 » limpok Bikr. ibid. II p. 585. AIEE NEN NE ME k 333 } macronema Blkr. ibid. Il p. 205. ele Ie od ae led IAN É, 304 palembangensis Blkr. ibid. HI 584.{ | «| - lef: Aij Sales À 385 Bed boeine Ea Blkr. ibid. III 588. | «| «| - ils. Fte 1386 _» juaro Blkr. ibid. III p. 589. EE ER EN NEN 387 Bagrus Hoevenii Blkr. G. XXI Sil. Bt. (@).) «| -} | || + shae Kb Abed lan 388 » hypselopterus Blkr. N. T. [II 588. AID. zis : esb heverlee keer INS 389 _» micracanthusBlkr. G. XXISil. Bat.f .[ «| 1f{ Af .| ANN EN EAST 890 » nemurus CV. ibid. EN CEN ERD DEE INS All ol Ane 391 » singaringan Blkr. ibid. EER od On B EER ON BEU Lee 392 k sondaicus CV. ibid. EEND ETS ANN IEN 993 BNolkrN:T. NI. Ip. 205.) bef el fp olsa el Mient 394 Ee ruilen niaecopterùs Blkr. ibid. V515.| .J.l.| lepe ef ve fier [er ei 395 » macracanthus Blkr. ibid. VII Aerle ANTE 3 ost ke Kee E 396 » melanopterus Blkr. ibid. III p. 598.) | -} | |. ode erfe Bijvnt ES 397 Arius acutus Blkr. V. B.G. XXI Sil. Bat.l «| . | . 12 5 oren ie oee eee A 398 » clypeaster Blkr. ibid. Sis krei AAL Alko ijn He Ie sútser 399 _» macronotacanthus Blkr. ibid. Ber bie. dik. 6 | sent SNES 3 400 _» melanochir Blkr. N. T. III p. 590. | .{ |. wi E 5 Sl £ 401 » nasutus CV.V.B.G. XXI Ei Batik ies di Ale 1 pIE N= 3 402 » pidada Blkr. ibid. ee dien wilen 12 een ten Ë 403 _» polystaphylodon Blkr. ibid. 1 > OE ee = 404 tonggol blkr. ibid. 1 5 | wild bre 405 Biactn eyanochloros Blkr. ibid. > 1 16 sales 3 406 _» melanogaster Blkr.N.T.N.L VII | . 3 NEE 407 _» platypogon K. v. H. ibid. III p. 591/ . : EE CN MAS 408 _» rugosus Blkr. B.G. XXI Sil. Bat. | . : RPR S IE — 409 Clarias fuscus CV. 1 8 : kejkdig el st A10 _» melanosoma Blkr.N.T. III p. 427.) . 1 1 1e Milete 41t Plotesus lineatus CV. B.G. XXI Sil. Bat. 4 : dl 1 | | Al 4 412 Barbus binotatus K. v. H. dieerd 1 sak il ee 413 » douronensis CVN.T.N.I. VII 1 dj AE or les | a 414 » fasciatus Blkr. ibid. V p. 190. HO. | 1 415 » gobioïdesBlkr.N. T. N. 1. 111 592. dE 4 UN Transport 25|35|7o|160'56|144 66 13| 6 il z|s5 42 415) 0

— (1) Et Pangabuang. (2) Et Pagabuang. / EVIL 6

IE Ll Le Zn Nomina Systematica, 5 E ERS 5 8 El 8 85 EE BS | 2 Als EIO E [es WIS lef [5 sE A CES PCE SEE | a [Ss (IAR P ; | Ô Per transport „ … |25 35 zo 160 se 144/66/13| 610{ 2/ 75/42| 4115\ O _416 Barbus Hoevenii Blkr. ibid. II p. 207. EON OET EE EN EEN ol 1 Ho eid af 417 » Hugueniai Plkr. ibid. IV p. 294. | E : ope ite I= | GER _ 418 » kallopterus Blkr. ibid. I p. 13. . . ele A EAA IE < 419 » laevis CV. ibid. V p. 447 (1). 1 lan 420 » lateristriga K. v. H. ibid. III p. 95. . . ij. OD CE _ 42] » maecracanthus Plkr. ibid. Vp. 516.| «| « 5 5 5 E EEN ane 422 » marginatus CV. ibid. V p.518 (2).l 4, . : Hjrek de sl 423 » repasson Elkr. ibid. IV p. 295 (3). | - : . . 1 UE a 424 » Schwanefeldii Blkr. ibid. V p. 517. Ne Ee il 1} 1 it 1% 425 » setigerus CV.—=B. podonemus ElIkr. V.B.G. XXII M. 0. J. ak Je eN 5 8 MEG soro CV.N.T.N.I. VII WS fe HEK 6 E _427 Labeobarbus tambroïdes Blkr. ibid. VII sl 1 if 1 1 Ù n _ 428 Capoeta ampalong Blkr. N. T. III p. 594. | » | si vel Ne 1 , 429 » enoplos Blkr.—=C.siaja Blkr. ibid, | ÏT p. 431. 1 il al 1 430 _» maecrolepidota CV. V. B. G. XXIII | 3 M. 0. Jav. (4). aish 14 1 jole 431 » oligolepis Blkr.N.T.N.I. IV 296. del . ATA ofer d 432 _» padangensis Blkr. N.T. III p. 593. ei HE Aifee ocfenftee : 433 Sijstomus apogon CV. ibid. III p. 428. sil el 1 ; di. : 434 _» bulu Blkr. ibid.I p. 207 sl E Els. 5 435 » melanopterus Elkr. ibid. V 449. . 7, £ 1. - 436 _ » truncatus Flkr. ibid. I p. 13. . ME 7 437 Dangila Cuvieri CV. V. B.G. XXIII M. 0. Java. - ed) MES E Eben 4 5 438 _» fasciata Blkr. N.T. IV p. 297 (5). EN IE RE E EN AN 0 439 _» microlepis Blkr. ib. III p. 595 (6). | «| «|| -|el - . dj: Dj zij HI 440 _ » sumatrana Blkr. ibid. III p. 596. 8 elle } 1 steel Nn 441 Rohita cyanomelas Blkr. ibid. HI p. 597. 6 | ple . EL 442 _» enneaporos Blkr. ibid. III p. 596. 5 iN ke ; B A LER Les 443 _» erythrurus CV. ibid. V p. 452 (7). 1 je 1 A eps ICN 444 _» Hasseltii CV. ibid. V p. 450 (8). Arent 1 1 1 che |P 5 445 _» melanopleura Blkr. ibid. HI p. 430. el > ! dl 8 446 _» polyporos Blkr. ibid. V p. 520. 5e 4 3 dij 9 447 _» Schlegelii Blkr. ibid. II p. 434. sie 1 pd 448 __» triporos Plkr.ibid. HI p. 598. nl 1 449 Lobocheilos cobitis Blkr. ibid. V p. 522. dj 8 d 450 _» heterorhynchos Blkr. ibid. V.524. oli 1 à 451 » falcifer V. Hass. ibid. V p. 521. . 1 p Ke: 452 _» Schwanefeldii Ulkr. ibid. V p. 523. 1 3 453 Crossocheilos oblongus Blkr. ibid. V 525. el af tf Î 454 Leuciscus argyrotaenia Elkr. B.G. XXIII MESJ: 1 4 455 _» eyanotaenia Plkr. ibid. ef | Af A ENNINENTE 3 Be6" » dusonensis Blkr.N.T.N.I.p.14 | 4f olaf cel ef ele ee Transport 25 35172/169 57/145/66G 27/10/19 5| 34/59| GIS) 2

0 VL

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Habitatio Sumatrana.

nd

(DH, @, B), (4), (5), (6), (7), (3) Et Pangabuang.

\

ZE

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM IHLUCUSQUE COGNITARUM.

enn

Habitatio Sumatrana.

RR

& sl “ie sl |: slAEl lo Ares Selle) sal ss rel Zie es E 3 ilse je la ls VE Le IES hes 3 Nomina Systematica. WIEIENS [ZIE lel2lsypsla Arn lsl8 Ee ISIELE EIS FlalSlalzlE ls sle 5 5 2 la Pla lin eIZI2I3 IS ENE E E ml EREN RCN = — ie ME

Per transport . … «|25 35/72 2100} 57 zfuas/eo 27}10 ie 5 ie 59 618

A57 Leuciscus lateristriatus K. v. H. j 1 458 » oxygaster CV.N.T. V. p. 453 (1). EN balk oee nestle ee se ae N BE oxyeastroïdes Blkr. ibid. III 431. | ||| el ek edeler 1 460 _» sumatranus Blkr. ibid. III p. 601. A nen pp rn EME en C: E A61 _» thynnoïdes Blkr. did: AED p- 599 | Ie Belk 5 ER RER IPSE Re 1 462% » trinema Blkr.N.T. N.I. III 600. | .f.l.{ +} zalk Saktres Sen Goal Be 1 A63 _» uranoscopus Blkr. ibid. Ip. 14. 50 A Hà slk s NSCA IE HPI 8 464 Cobitis choirorhyuchos Blkr. ibid. VIL Elek Beapteeikae beent kelkrilën „hi 465 _» fasciata CV. ibid. VIT ER HIRE ne A df Alg: 466 _» hymenophysa blkr. NDT ION IA VEA BOE ROEM B ODE DOE EEEN IRENE 1 11 1 467 » Jaklesü Blkr. ibid. III p. 604. Ee atie ale bedek ilp eneen 468 _ » macracanthus Blkr. ib. [11 609 (3). zl : 469 _» maerochir Blkr. ibid. VII HEE ER OS | EENDEN BEELEN 470 Pfeifferi Blkr. ibid. IV p. 298. lt called zals arts Ie A AIN 471 ters gymnogaster Blkr. ibid, IV

163. ZO EE Dt DD eh EN eV

472 Pahehax Buchanani Blkr. =P. melanoto- pterus Blkr. V. B. G. XXV Beng. 473 Belone cauciloïdes Blkr. ib. V p. 453 (4).

ATA » cylindrica Blkr. B.G. zr ele neel IOP OR A PO Uhse Joen lele 1 ES lenus Blkr.ibid.N.T.N.L 194. |-l.l-) Ì a lt be Mt 476 Hemiramphus Buffonis CV, NEE SA EEA A77 » Commersonii CV. V. B. G. XXIV Snoek. Eed

478 » Dussumieriü CV. ibid. EAB : 479 » Gaimardi CV. ibid. EE & |+ 1 480 » Quoy PCVAN. TN. ID. UI p. 491. k Sl ee Ie Ale A81 _» sumatranus Blkr. ibid. V p. 526. HEN EE et PE: EET 482 Exocoetus unicolor CV.? V. B.G. XXIV

Snoek. 483 Chirocentrus dorab CV. ib. XXIV Chiroc.f - 484 Dussumieria acuta CV. 1

485 _» elopsoïdes Blkr. B. G. XXIV Chir. 486 _» Hasseltiü Blkr. ibid. i Elden: 487 Megalops indicus CV. ibid. gep 488 Osteoglossum formosum Schl. Müll. N.T. N. L. II p. 436 (5).

489 Harengula moluccensis Blkr. ibid. IV 609 490 Sardinella brachysoma Blkr.= Clupea

ovalis Benn.? V:B. G. XXIV Har. 491 » clupeoïdes Blkr. Rid. IN: NIA

492 » leiogasterCV.V. B.G OU ATS A BON EEN PE ‚| .

493 Pellona brachysoma Blkr. Ea. Hel oan R eee 1

494 » ditehoa CV. ibid. Ee SRE le 1

495 » GrayanaCV.=Alosa elongata Denn?

ibid. HIN B! de tr taal bep ee e ' * Transport … … … [27/35}77|178160'155/ 68/2912 [25 5/96 G51019| 3

(1), @), (3), 4), (5) Et Pangabuang

iaer lm eb * en ed . 9 as Mn Pere ile ne men Tk EN eh ltd pmke ee TN OS . ek ad + fe Per RO Oe oge Mie EN et « Aen 5 Jef En vel Pinte AT) nj . Tee, se viene ens OPE) ANT . . . . . ' nae PT Ord « NE SL MN )

ile

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Habitio Sumatrana.

15 . E an . ad Pl ä | B in : î olaf ef eofs |» o Feel « = E 5} LS Els lo lslesle sl = bn) KEE) ED a == oe = s = 3 d eis lsis sl s JS LE Sen Bi AE Nomina Systematica. slan |Z 5 els iS slot Sets en de EG 5 lallen |Q Sla be vls|e 2alols ES ne fe |D ers e es vies meel Es NSR G za ma [MD SS olle Pen | sss 2 = i NE: maf vo IA als | 2

Per-transport- … … -_ |2 8/60/155/68/29/12/25| 5 496 PellonaHoevenii Blkr. ibid. N. PT. UI 712.) |. | « il … UAE eo ETna 1 1

96/65

497 Pristigaster tartoor CV. B. G. XXIV Har.

eN fa) pas Tet Nes DD

498 Spratella kowala Blkr. ibid. N, T. II 492.) . 1

499 _» tembang Bikr. ibid. ibid. 1[I 774. | 1 .

500 Clupeonia perforata Cant. dee DE B BE OTE Lee Alken 4 501 Alausa brachysomua Blkr. N. T, V pod a WIA il eben zijl s Jl daje Ë 502 » ctenolepis Blkr. ibid, [II p. 74 V.

p ° B. G. XXIV Har. BER Bed DE ENE BENEN EE Br CAE ae DOD »- alisha Blkr. V. B. G: XXIV Har. | «||. de ef te bover elle ENT Ii 8 404 » kanagurta Blkr. ibid. balken ee, 8 505 » melanurus CV. ibid. À 1 5 506 » toli CV. 1 : $

507 Engraulis Brownii CV. B.G. XXIV Har. |. -l | all al lait eetl 508 » encrasicholoïdes Blkr. ibid. N. T.

N- IUI p. 173. dale) el afer

509 » Grayi Blkr. ibid. ibid. Woets elks elke ALAT ES NAAR AOR 2 melanochir Blkr. B.G. XXIV Har. «ll sl el ef Tolke AAE NIN aprieta Sll » mystax CV. ibid. oh dijen ee ADE AAE . 512 » mystacoïdes Blkr. ibid. NR (00 It: 1 E - 513 » Russellii Blkr. ibid. ® 1 il s 1 £ Bl4 » setirostris CV. ibid. 5 1 1 1 . Blee » taty CV: ibid. alde od | 4 516 Chatoessus chaeunda CV. ibid. NEN EN EEN BA EES ARIE ol ole O0 . 517 » tampo CV. df : . 518 Coïlia borneënsis Blkr. B. G. XXIV Har. ' Me DN. III p. 437. ON Ie all el eee te

519 Notopterus hypselonotus Blkr. ib. III 604.{ «| | … Se e Tei EE DE ME OER EEE Ee

520 Saurida tombil CV. B. G. XXIV Chir. etc.l «|l 1| 1|. 1 521 Saurus ophiodon Cuv. ibid. EAF Wildt. a ihed 1 . 922 » synodus CV.N.T.N.I.IIp. 257. ee - 523 Hippoglossus erumei Cuv. V. B.G. XXIV

Pleuron. 5 ras hk 1 ern ede de Te ENNE Vi MA EO A - 524 Rhombus lentiginosus Richards. ibid. | .}.l 1 Il -IAl.lel.f.| al iter 5251 »° polyspilos, Blkr. N. T.N.I. IV 508.) fe) of of ole of et of 526 » sumatranus Blkr. ibid. Ip. 409.

V. B. G. XXIV Pleur. ef ef .l ef 1 AF A efo BEI » triocellatus Cuv.N. T.N.I. V 528.l fol lt Alet oet tn 528 Synaptura zebra Cant. B.G. XXIV Pleur. [ 1] .| Bp B kN DRE eed eo EEEN IK 529 Achirus pavoninus Lacép. ibid. a Salt an | Ne - 530 » poropterus Blkr. ib. N. T.I p- 410. 1 shite - 531 Achiroïdes melanorhynchos Blkr. ibid.

ibid. I p. 15. bokalen oe On

532 Plagusia Kopsii Blkr. ibid. ibid. IT p. 494.| .…| .| . Be ifs ff 539 » macrolepidota Blkr. ib. ib. I p- 415. |. dl ENEN RIEN Si oe ee - 534 _» marmorata Blkr. ibid. ibid. Ip. 414f «| | 1 4

535 » melanopterus Blkr. ib. ib. Ip. 415. Bal Mei sie 1 le fn A ABE - Eransport . … … [33/95183/194161/171|71/2912125) 5102/6919 S

En

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Habitatio Sumatrana.

ignat.

Nomina Systematica.

Solok. Pajacombo.

Cauer. Benculen. Padang. Ulakan. Priaman. Sibogha. Lampong. Palembang.

Hab. Moara kompeh Uimb. Kwant.

Lac. Meninju. Lac. Sinkara. Lemat.-Enim.

ed

33/35/83/194 61/171 71 29 12/25| 5 102/69/11/19| S

Per transport . jd 36 Plagusia polytaenia Blkr. N. T. V p. 529. 97 » quadrilineata K.v. H. ib. Ip. 412.

Vv. B. G. XXIV Pleur. Aolle die NBN EREN A Le) NBO INN EN 88 » sumatrana Blkr.N.T.N.I. V529. |. {| if jj: 5 Isr oaltseilfsell eulbre Ian Beer eN ij 39 » Waandersii Blkr. ibid. VII EN eh Sire ale Nete ld ze Oe IN Á 40 Moringua mierochir Blkr. N. T.N. [. IV

„p. 124 V. B. G. XXV Mur. Et JE vr or Itens. Heide OD B ne 8 41 Anguilla Elphinstonei Syk. ib. IV 504 ib.f .f «| - 5 U A ON ON EN EN ENV SO ol — 42 » sidat Blkr. V. B. G. XX Mur. 1 alie 43 Conger bagio Cant. ibid. III p. 77, ibid.

XXV Muraen. Ah lallen Lil eiland malines Weten ee 4Â » talabonCuv.ib.V456.ib. XXV Mur.l Af .{ «| «| oib oak edelste Hee 45 Ophisurus apicalis Bann. dits ine 5 A IS dr Len LR E 46 » compar Richards. a ier alle NV eN AN NRN Een istfasctatus Biker. B.G. XXV Mural …| «Ie hoe er cel El ef Sf ef mf fee te 5 ‚48 Dalophis marmorata Blkr. ibid. dte Hiten lak k

49 » polyophthalmus Blkr. ib. N.T.N. ee IE /IV p. 299. hellen ken Pen

\50 Muraena Blochii Blkr. V. B.G. XXV Mur.l .| .{-| + -| ef Al ele ele el el ef of ce 51 » Boschii Blkr. ibid. ale el ziel vek A laadie beelen 52 » cancellata Richards. ib.N. T. V531| .{ .{ 1 3 Er 153 » grisea Cuv? gE EO Lt BEI Te 54 » isingleenoïdesBlkr. B.G. XXV Mur.) .f Af} -{-| Àd ei ne 155 _» nebulosa Thunb. AIOS Hee AIEN NEN eek IPS R 56» pantherina MacCl. A PEN ee ot HT 157» picta Thunb. NER ERN MEN ERE EN A BED 8 58 _» prosopeion Blkr. B.G. XXV Mur.

N. T.N. IL IV p. 300. salah Abt ek ole leen

[ed

59 » Richardsonii Blkr.ib.ib. IIL 296. | | ‚tel -| p ebr od zaai erde 60 _» schismatorhynchos Blkr. ib. ib. IV p- 301. ge Ie |

ede . .

IBE 2» seoliodon Blkr. V.B.G. XXV Mar: | .| ll =| ef - res val $ 62 » tessellata Richards.N. T. V p. 530. } .| .[ Î[ «jef Iet el elle ë Me ireseheli Blkr. V.B.GXXV Mur.) f .f lele ol Af fed eee hee ee 64 » zebra Cuv. Ile Veele. veer frees oonfdellcen ener aA

165 Monopterus javanensis Lacép. V. B. G. XXV Mur. ele less kje: AF A

166 Gastrophysus alboplumbeus Blkr. = Te-

É traödon alboplumbeus Richds. N. F.VII aba Ape feet Af apel nep enl len Re

567 » lunaris J. Mull. =Tetr. lunaris Cuv.

Vv. B.G. XXIV Blootk. AE 0e MI UID oC IE Se

568 Chonerhinos modestus Blkr. =Tetr. mo- destus Bkr. ib. N.T. Ip. 16, III 440. | | |. B zE NN ERIS el 0 DIE 569 Arothron calamara J. Mäüll. =Tetr. cala-

mara J. Mùll. B.G. XXIV Blootk.| „| . | . se M R OE E BOOI IO PLA U Transport . . … 141/38187/2011611178)79(30/13|25) 5/103|71(12|19 5

eb)

ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM

Nomina Systematica.

SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Kabitatio Sumatrana.

Per transport 570 Arothron kappa Blkr. = Tetraödon kappa Russ. V. B. G. XXIV Blootk. N. T.N.I. III p. 301. 571 » Kunhardui Blkr. =Tetr. Kunhard- tii Blkr. ibid, ibid. II p. zie) 572 » laterna Blkr. =Tetr. laterna Richds. ibid. ibid, II] p. 299. 573 » leiurus Blkr.=tTetr. leiurus Blkr. ibid. ibid. III p. 440. 574 » palembangensis Blkr. =Tetraödon palembangensis Blkr. ibid. ibid. J1I p. 605. 575 » potamophilus Blkr.=Tetr. potamo- pailus Blkr. B. G, XXIV Blootk. 576 » testudineusJ. Mull. =Tetr. testudi- neus Bl. ibid. 577 » trichoderma Blkr.=tTetr. trichoder- ma Blkr. N.T. N.I. V p. 532. 578 Diodon novemmaeculatus Cuv. ib, 111 567. 579 » punctatus Cuv. B.G. XXIV Blootk. 580 Balistes armatus Lac.= B. niger M. Park. ibid. XXIV Bal. N. T. II P- 224. 531 » lineatus Bl. Schn.= B. undulatus M. Park. ibid. ibid. II p. 260. 582 » praslinus Lacép. ibid. 583 » ringens Bl. 584 » Schmitui Blkr. B.G. XXIV Bal.N. 1. V p. 532. 585 » stellatus Lacép. V. B. G. XXIV Bal. 586 Xenodon niger Rupp. ibid. 587 Monacanthus Houttuyui Blkr. NT. V 533. 588 » sinensis Cuv? 589 Alutarius macracanthus Blkr.B. G. XXIV Bal. 590 Triacanthus brachysoma Blkr. ib. N. TN, IL. IV p. 128. 591 » Nieuhofii Blkr. ibid. ibid. III 459. 59%, » Russellii Blkr. V. B. G. XXIV Bal. 593 Ostracion cornutus L. ibid, XXIV Ostrac. 594 » quadricornis L. 595 Syngnathus boaja Blkr. V.B.G. XXV Forsk. 596 » brachyurus Blkr, ibid. 597 » deokhatoïdes Blkr. ibid. 598 Hippocampus campylotrachelos Blkr, N. Le 4Neede VII Transpert

| | Ei RE eer ei sle e ej En Bl-ldteirs elel. AIEE epo 5 es [A'lelele) S sE „isis € Al El eSlsiZ listasi wie BEREDEN ENE AAR sÓIë £ jas Zas ne 5 A jr EE SISIËl& [elËls ak en dl 5 FSE A1138187|201{61/178/79/30 49/25 slzoalz4 12/19 1 1 dijn 1 1 ° 1 1 ° . . . . 1 1 1 . 1 5 « , 1 . . 1 je che Ed id . . 1 di & „ . 6 DI 1) 1 X 8 oes ie 4 dis 3 1 EE | olle | . . . . . 1 1 . . . 1 . 1 . 1 a 3 a bjlee| 1 ea! e 7) 1 . . . did 1 - 7 1 1

15/38|e8|212162}190l85l31113|25) 5'104l73|13/20

IL Ten h Kwant.

SE JAN

d ENUMERATIO SPECIERUM PISCIUM SUMATRENSIUM HUCUSQUE COGNITARUM.

Habitio Sumatrana.

bels Els

… 3 5 ols « 5 es 5

8 iel mlelelsl.l£ EIE| PI: Ela 5

bile jsls Sl SErsje (Ein lee Nomina Systematica. ziel s jl E leise sja &re <18

SIOISIË ole sal” Isle Siel & = 12 | A En IUD “slo NSE

ae a en == 5 v le 8

| | = [|= == | >

a) ARR kel

Per transport. Reeve rrd 38 212/62/190185|81113/25| 5/104[75/13/20| S y Pegasus natans L. ibid. B. G. XXV Forsk. js | 4 life! 5 ) Seyllium maeulatum Gr. =S. marmora- tum Benn. ibid. XXIV Plag. Milen : J L Chiloseyllium Hasseltii Blkr. ibid. SA Pe 8 9

L_» plagiosum MH. =Seijllium plagio- sum Benn. ibid. 5 naaslhe olle!

nd

den fasciatum MH. ibid. 5 t Carcharias (Prionodon) javanicus Blkr. ib.f .f. | .{ 1 . » : > ( » ) sorrah Val. ibid. olde it : 5 5 f_» (Seoliodon) macrorhyuchos Blkr. ib.f .{ «| 1 8 . = } Sphyrna Blochii MH. ibid. vide Be s 5 E ) » zygaena Ruf. ibid. Sldeon te 1 À à f ) 1 je EC L Plag. aarde 1 k Rhynchobatus laevis MH. Rhinobatus

djeddensis Benn. ibid. 1 B Rhinobatus (Rhinobatus) armatus Gr. H.=R. typus Benn. ibid. Et Trygon macrurus Blkr. = Tryg. immunis

land

» (_» ) melanopterus QG. ibid. f 1) |. e In : SN f

Benn ? ibid. 1 1 . ) Taeniura lymma MH. ibid. 1 3 id ì Pteroplatea mierurus MIJ. —= Trygon poe- __eilurus Benn. ibid. Ht ook © f Myliobatis Nieuhofii MH. ibid. sl Bllst 1

Ì Pristis cuspidatus Lath. SB zene » semisagittatus Shaw V.B.G, XXIV B Aetobatis narinari MI. ibid. 1 En f

Tot. 9 88,91 220 2194 86 31 13 25 5 104 73 18 20, 3

Het zij er verre af dat het totaal cijfer van 618 eenigzins benaderend het aantal der om en op Sumatra levende visch- soorten zou uitdrukken en ik twijfel er niet aan, dat meer dan het dubbele van dat cijfer op dit groote eiland komt. Even- wel is eene groote schrede voorwaarts gedaan.

Van 53 der boven opgesomde soorten is de eigenlijke plaats van voorkomen op Sumatra niet bekend. Daar vele dier soor- ten evenwel vermeld zijn in den meer genoemden katalogus van Rarrues en de onderzoekingen van Rarrues ten deze hoogst- waarschijnlijk slechts betrekking hadden tot de kustwateren van

OD en

Benkoelen, waar hij gouverneur was, laat zich met vrij veel grond aannemen, dat de meeste zijner soorten tot de fauna van Benkoelen te brengen zijn.

Tot nog toe zijn de meeste soorten van Padang gezonden geworden. Deze plaats komt met het cijfer van 220 op de lijst voor. Ten opzigte van de talrijkheid der ontvangene soor- ten figureert Priaman in de tweede plaats (met 194) en ver- volgens de Lampongsche distrikten (met 104), Benkoelen (met 89), Sibogha (met 86), Palembang (met 73), Oelakan (met 62), Cauer (met 38), Solok (met 31), het meer van Meninju (met 25), Moarakompeh (met 20), Pajakombo en de Lematang-Enim (elk met 13), het meer van Sinkara (met 5) en de rivieren Umbiling en Kwanten (te zamen met slechts 3 soorten). Hier- uit laat zich met een oogopslag opmaken, op welke plaatsen nadere nasporingen voor de kennis der geografische verbreiding der visschen op Sumatra nog het meeste noodig zijn.

Ik laat hieronder volgen eene tafel, aantoonende de geogra- fische verbreiding der zoetwatervisschen van Sumatra.

SPECIERUM SUMATRAE AQUAS DULCGES INHABITANTIUM DISTRIBUTIO GEOGRAPHICA,

Habitatio.

. |© 1e 4e IES ==

| ee Jsläleläls|eielëlsiëlsteë Nomina Systematica. 5 z|â 5 AE 2158 5 ils SsIS|S Isle lAlSIEIS IE E a

AD E = 5 i BA el <

1 Apogon hyalosoma Blkr. 1 false ln 5 2 Ambassis apogonoïdes -Blkr. al Alt el ele CANIS E 9 _» urotaenia Blkr. EN IRON ESE DN MEN 0 WIDE oa polie ê 4 _» Dussumierii CV. 1 NANA el ee le Te 1 5 _» macracanthus Blkr. Ala AL adel ee e 6 » nalua CV. d). klanken dive ALL Zer ANR e d 7 » Wolfii Blkr. All ale fe Oer ln n 5 8 Mesoprion immaculatus CV. dijen 1e ne fe 9 Datnioïdes polota Blkr. 1 5 leet 1 10 Polynemus dubius Blkr. aes! € Kiele . 11 Scatophagus argus CV. (2). zE bs Dn UD d Een SN a | 12 » ornatus CV. i zl ls |) NEN BSN oh hal IES 5 13 Toxotes jaculator CV. (3). in AHA 4) 4 A AL INNE 1 Transport … « «17 7| 4| ál 2 3) Of 3 4 2 S/A 3

{1) Halmaheira. (2) Riouw. {3) Buru.

Nomina Systematica,

Per transport « 14 Anabas scandens CV. 15 Helostoma Temminckii CV. 16 Polyacanthus Einthovenii Blkr. 17 » Hasseltii CV. 18 Osphromenus olfax Comm. 19 Trichopus Leerii Blkr. 20 » striatus Blkr. 21 » trichopterus CV. 22 Betta trifasciata Blkr. 23 Ophicephalus eyanospilos Blkr.

24 -» lucius K. v. IJ

25 » marginatus CV. 26 » micropeltes K. v. H. 27 _» polylepis Blkr.

28 » Stevensii Blkr.

29 » striatus Blkr.

30 urophthalmus Blkr. 31 BE sinbhobdelle ocellata CV.

32 Mastacembelus erythrotaenia Blkr.

89 _» maculatus Kwrdt.

84 » unicolor CV.

85 Trichiurus savala CV.

_36 Musil adustus Blkr.

97 » borneënsis Bikr.

88 Eleotris acanthopomus Blkr. » eyprinoïdes CV. gymnopomus Blkr. gyrinoïdes Blkr.

42 » leuciscus Blkr.

43 » marmorata Blkr.

44 > melanosoma Blkr.

45 » nigra QG. 1).

46 » ophicephalus K. v. H. 47 » porocephaloïdes Blkr.

48 » BR epemue Blkr.

49 urophthalmotïdes Blkr. 50 Gobius borneënsis Blkr.

El giuris CV.

BA » grammepomus Blkr. BO » gymnopomus Blkr. 94 » kokius CV.

B5 > phaiosoma Blkr. 96 » Reichei Blkr.

57 Richardsonii Blkr.

58 Rara lagocephalum CV.

Î » _macrostetholepis Blkr. Transport .

(1) Waigiu. BNI.

J

SPECIERUM SUMATRAE AQUAS DULCES INHABITANTIUM DISTRIBUTIO GEOGRAPHICA

Habitatio

99

se

bek jh *

ofs|etb 5, ols al E28 DIE s|5 LE |I Ra IO im |=

7}

zi al al al 3 1lzike nief 1 1 bea can els 18 ale apel Silva Ed IS 1 I 1 1 I OPS. bri ede ] I 1 } zeten HEN 1 1 1 Hi I 1 gele 1 9 25l10f11) 5114

sdalËieiëlel s koef | Lal

SIs 5 Ess Ea zis AE 8 zi SO EAS Sr bct hasÎ

ol 3l al 2l sli 5 Kir MA 1 1 dla 1 il 1 1 1 1 j 1 ) 1 Pi KI } 1 rk 11 m1 1 AP 1 2 9} 4} 5/12} 2} 16

EAS

SPECIERUM SUMATRAE AQUAS DULGES INHABITANTIUM DISTRIBUTIO GEOGRAPIHCA.

| Habitatio.

slälalälelstererstele | al Nomina Systematica. s 2|Alel&S s|5 E 5 SISI sIEIv | sIsle isle fs S(EIk A lesie SI slo als iE = |C [m, < | ep a =S ' i

Per transport . … « |29/25 rd 5il4| 2 9 4 121 2) 16 60 Sicydium xanthurus Blkr. RN EE Me) ooselh el

61 Amblvopus brachysoma Blkr. al alel ale Zn 2 62 » urolepis Blkr. she | oef Soon A 63 Periophthalmus argentilineatas CV. (1). | dj -{-[-}-f-t-{|- Ni a 64 » Koelreuteri CV. (2). <bepief eee CERN

65 Batrachus grunniens CV. (3). MEIN a Ee DN

66 Catopra fasciata Blkr. ailklL Sons

67 Wallsgo biniaeulatus Blkr. 1 1 8 68 » dinema Blkr. 1 - E 69 » Leerii Blkr. dij 1 { 70 _» heterorhynchos Blkr. DEN OR DE eci J 71 Silurus bicirrhis CV. dje:

72 _» hexapterus Blkr. Afl e SI 73 _» hypophthalmus Blkr. 1 hf ol eet sle $ 74 _» leptonema Blkr. ENEN ER EEE EEEN ol oil 75 _» limpok Bikr. 1 é . 2 76 _» maeronema Blkr. Le . 3 77 __x _palembangensis Blkr. bet heel sf A EN 78 Pangasius hexanema Elkr. 2 Md) ME A

79 _» juaro Blkr. OR a een

830 Bagrus Hoevenii Blkr. alie 1 4

81 _» hypselopterus Blkr. : 3 82 » micracanthus Elkr. ind 5 83 _» nemurus CV. ale 1 5

84 _» singaringan Blkr. Tij À

85 _» sondaicus CV. Hil 1 1 | 86 » Wolffii Blkr. 1 É AA 87 Bagroïdes macropterus Blkr. .

83 _» macracanthus Blkr. - 3

89 » melanopterus Blikr. ie

90) Arius acutus Blkr. 1

91 __» melanochir Blkr. 5 d

Lt DAE pidada Blkr. 1 .

93 Pimelodus cyanochloros Blkr ] 1 A 94 _» melanogaster Blkr. Ë -

95 » platypogon K.v. Il. 1

96 _» rugosus Blkr. | 1

97 Clarias fuscus CV. s ; Ribe 98 _» melanosoma Blkr. CL MP

99 Barbus binotatus CV. 1

100 » douronensis CV. U : 101 » fasciatus Blkr. eel of ee S 102 » gobioïdes Blkr. EU A ele 103 » Moevenii Bkr. l

104 » Huguenini Blkr.

105 » kallopterus Bikr.

Transport … . « |Â7/42/10/12 523! 31 9 áf GI13N Sf 18

Ì

(1) Waigiu. (2) Waigiu, Buru, (9) Rio.

Nomina Systematcia.

Per transport 106 Barbus laevis CV. 107 » lateristriga K. v. II.

108 » macracanthus Blkr. 109 » marginatus CV. 110 » repasson Blkr.

Il » Schwanefeldii Blkr. 112 » setigerus CV.

118 soro CV.

114 B okarbue tambroïdes Blkr. 115 Capoeta ampalong Blkr.

116 » enoplos Blkr.

117 _ » macrolepidota CV.

118 » oligolepis Blkr.

119 » padangensis Blkr.

120 Systomus apogon CV.

121 » bulu Bikr.

122 » melanopterus Blkr.

123 » truncatus Blkr.

124 Dangila Cuvieri CV.

195 » fasciata lkr.

126 » microlepis Blkr.

127 » sumatrana Blkr.

h28 Rohita cyanomelas Blkr.

129 » enneaporos Blkr.

130

» erythrurus CV. 181 » Hasselui CV. 132 » melanopleura Elkr. 133 » polyporos Blkr. 134 » Schlegelii Blkr.

185 triporos Blkr.

136 Lobochelos cobitis Blkr. 137 » heterorhynchos Blkr. 138 » falcifer V. Hass.

139 » Schwanefeldii Blkr, 140 Crossocheilos oblongus Blkr. 141 Leuciscus argyrolaenia Bkr. 142 » cyanotaenia Blkr.

143 » dusonensis Blkr.

144 » lateristriatus K. v. H.

145 » oxygaster CV.

146 » oxygastroïdes Blkr.

147 » surmatranus Blkr.

148 » thynnoïdes Blka.

149 » trinema Blkr.

150 uranoscopus Blkr.

151 Bebitis choirorhyachos Blkr, LA Transport

Habitatio.

{5 lepe sie lales|e zIEfols|e sten a EREN SIOE LE (ep)

‘mm

0E EN A IC ER eN: NEE EN EON PEES EIZIEIAIENEEN KA Sz slES EES

ei =|

iel

oi E E 5

|

1 1 1 1 1 I 1 . 1 ; 1 1 11 i 1 AT 1 Sabe 1 1 Ir 1 ij 1 1 1 1 1} Kl IE 1 1

67156]10113

47|42}10/12| 5/23) 3| 9) Aj 6/13) 3) 18

11

5i25l 4l ol al ol13| 3) 19

ain 1

SPECIERUM SUMATRAE AQUAS DULCES INHABITANTIUM DISTRIBUTIO GEOGRAPHICA.

. ne i Habitatio.

RE

NEN RAE slslels cal

Nomina Systematica. le z|2|2 siElë EIS sj

d zijflsisjlelis is sille lalElixs

SAAS SEAN

NEN 5 A el E

| ||

en EN

5 | 19

Per transport 67/56;10 18| 5125| 4| 9} 4l 61131 3

152 Cobitis fasciata CV. 1 alat eed ee Taa » hymenophysa Blkr. ef Âf of of erf ef 194 » Jaklesii Bikr. el of ot el ef eee 153 » maeracanthus Blkr. eb ef el ef ef oefen 196 » macrochir Bkr. iN ol ot el oke en 197 » Pfeifferi Blkr. el of ef «foe SL EEn 198 Homaloptera gyimnogaster Blkr. ef ef ef ef ef nk en 159. Panchax Buchanoni Blkr. A leed ee 160 Belone canciloïdes Bikr. el If aje pee 161 Hemiramphus sumatranus Blkr. shel else of See 162 Megalops indicus CV. (1). EM OD ME de ele BENEN 4 ES on 163 Osteoglossum formosum Schl. Múll. el Âf of ef ef SE 164 Engraulis melanochir Blkr. A Il oee 165 Coïlia borneënsis Blkr. if fl oel Sn 166 Notopterus hypselonotus Blkr. el olleke deed eN ° 167 Achiroïdes melanorhynchos Blkr. E 1 e | ee Pf ei 168 Achirus poropterus Blkr. NEEN ED EN B - 169 Plagusia Waandersii Blkr. el el el eleel eee . 170 Anguilla Elphinstonei Syk. 1. et el See 1 irl » stdat Blkr. 1 ee J = . . . . « « . . . 172 Monopterus j*vanensis Lacép. ) He | Îf ee EE u) 173 Arothron calamara J. Mull. il lade ofte 1 174 » leiurus Bikr. 1 4 bale Se 145! >» palembangensis Blkr. slet ef ef | SR 176 » potamophilus Blkr. 1 1 lele Sen « 7 Gastrophysus lunaris J. Múll. ij 1 sf 1) If AET RE 178 Chonerhinos modestus Blkr. ef Al ofer et en . 179 Syngnathus boaja Blkr. el il alain . 18) » brachyurus Bikr. 1 al fel A Nl Ss | = 181 » deokhatoïdes Blkr. ARA NAS

Md ler 81|69,12,15 6/27| 4l11| 4l 6/15 3) 24

Van deze 181 soorten komen alzoo 81 op Java, 69 op Bor- neo, 27 op Banka en 12 op Celebes.

In mijne Zevende Bijdrage tot de kennis der ichthyologische fauna van Borneo, opgenomen in het vijfde deel van het Na- tuurkundig Tijdschrift voor Nederlandsch Indië, gaf ik een

(1) Buru.

if

res

overzigt van den tegenwoordigen stand der kennis van Bor- neo's zoetwatervischfauna. Ik vermeldde daarin 122 soorten, in. de zoete wateren van dit groote eiland aangetroffen, van welke er volgens die lijst ook 55 op Sumatra voorkwamen, doch welk aantal door het vinden sedert van Wallago bi- maculatus Blkr, Silurus bicirrhis CV., Bagrus singaringan Bìkr (== B. macronema Bkr), Bagrus micracanthus Blkr en leuciscus oxygaster CV. op Sumatra tot 60 is gestegen, ter- wijl er op Java slechts 32 dier soorten werden aangetroffen. Die soorten echter terugbrengende tot de eigenlijke zoetwater- vormen, met uitsluiting van die talrijke species, welke slechts de riviermondingen bewonen en bezoeken, bleven voor Borneo slechts over 82, voor Sumatra, de 5 zoo even genoemde mede- gerekend, 44, en voor Java 27 soorten.

Ik besloot hieruit op goede gronden tot de grootere over- eenkomst der zoetwatervischfauna van Borneo met die van Su- matra dan met die van Java. —

Volgens de bovenstaande lijst doet zich een ander verschijn- sel voor. Van het aantal Sumatrasche soorten komen er meer voor op Java (80) dan op Borneo (6S). Maar ook van die dijst moet men weder een groot aantal soorten miet medereke- nen, wil men tot eene zuivere kennis der verhoudingen van de eigenlijke zoetwatervisschen komen. En neemt men uit die lijst slechts deze laatste, dat is, alle Osphromenoïden, Nandoï- den, Cyprinoïden, Notopteren en Symbranchoïden en voorts de soorten van Datnioïdes, Sicydium, Wallago, Silurus, Pan- gasius, Bagrus (uitgezonderd Bagrus sondaicus CV), Bagroï- des, Pimelodas, Clarias, Anguilla en voorts nog Panchax Bu- chanani CV., Belone canciloïdes Blkr, Hemiramphus sumiatra- nus Blkr, dan erlangt men voor Sumatra een aantal van 124, voor Java van 55 en voor Borneo van 50 soorten, zoodat de grootere overeenkomst van de Sumatrasche fauna met de Java- sche dan met de Borneosche ten deze niet noemenswaardig is, vooral niet als men in aanmerking neemt dat Borneo “nm een ichthyologisch opzigt minder bekend is dan Java, en de waar-

.

eN ede

schijnlijkheid bestaat, dat daar nog meerdere soorten voorkomen, welke van Sumatra's zoete wateren reeds bekend zijn.

Maar een ander punt, wat opmerking verdient, is het groote aantal Sumatrasche echte zoetwatervisschen, wat noch van Bor- neo, noch van Java, noch van eenig ander eiland in den Indischen Archipel, noch van het groote Aziatische vastland bekend is. Deze soorten zijn, voor zoover de tegenwoordige kennis reikt, niet minder dan ten getale van 42 t. w. Tricho- pus Leerii Blkr, Ophicephalus cyanospilos Blkr, Ophicephalus polylepis Blkr, Ophicephalus urophthalmus Blkr, Sicydium macrostetholepis Blkr, Sieydium xanthurus Blkr, Wallago he- terorhynchos Blkr, Silurus leptonema Blkr, Silurus palemban- gensis Blkr, Pangasius juaro Blkr, Bagrus hypselopterus Blkr, Bagroïdes macropterus Blkr, Bagroïdes macracanthus Blkr, Pimelodus melanogaster Blkr, Clarias fuscus CV., Barbus go- bioïdes Blkr, Barbus Huguenini Blkr, Barbus macracanthus Blkr, Barbus repasson Blkr, Barbus Schwanefeldii Blkr, Ca- poeta ampalong Blkr, Capoeta oligolepis Blkr, ‘Capoeta pa- dangensis Blkr, Dangila fasciata Blkr, Dangila microlepis Blkr, Dangila sumatrana Blkr, Rohita cijmmomelas Blkr, Ro- hita enneaporos Blkr, Rohita triporos Blkr, Lobocheilos Schwa- nefeldii Blkr, Leuciscus sumatranus Blkr, Leuciscus thijn- noïdes Blkr, Leuciscus trimema Blkr, Cobitis choirorhijnchos Blkr, Cobitis Jaklesuú Blkr, Cobitis macracanthus Blkr, Co- bitis Pfeifferi Blkr, Homaloptera gijmnogaster Blkr, Hemi- ramphus sumatranus Blkr en Notopterus hijpselonotus Blkr. Onder deze soorten, welke alle het eerst door mij beschre- ven zijn, komen meerdere zeer merkwaardige vormen voor, welke de zoetwaterfauna van Sumatra een geheel eigenaardig karakter doen hebben. Ik noem daarvan hier slechts Wallago heterorhijnchos, Bagrus hijpselopterus, Bagroïdes macropterus en Bagroïdes macracanthus, Dangila microlepis, Lobocheilos he- terorhijnchos, Leuciscus thijnnoïdes en Cobitis choirorhijnchos.

De’ overige eilanden van den Indischen Archipel komen in de bovenstaande lijst slechts met een gering cijfer voor, welk

et

ho pe

| _ cijfer zelfs voor meerdere eilanden nul wordt, wanneer men de echte zoetwatervisschen alleen rekent.

Pinang heeft slechts met Sumatra gemeen Anabas scandens CV. Osphromenus olfax Comm. (overgebragt), Trichopus tricho- pterus CV, Ophicephalus striatus Bl. en Capoeta macrolepidota CV.

Van Singapore kent men slechts Anabas scandens CV. en Ophicephalus striatus Bl. als Sumatrasche vormen.

Banka voedt van de op Sumatra voorkomende soorten Anabas scandens CV., Trichopus trichopterus CV, Betta trifasciata Blkr., Ophicephalus lucius K. v. H., Ophicephalus marginatus CV., Ophicephalus micropeltes K. v. H., Ophicephalus striatus Bl, Catopra fasciata Blkr, Wallago Leeriú Blkr, Bagrus Hoeveni Blkr, Bagrus nemurus CV., Clarias melanosoma Blkr, Barbus binotatus CV. Barbus fasciatus Blkr, Barbus lateristriga K. v. H., Sijstomus apogon CV. en Monopterus javanensis Lacép., terwijl van die vormen van Biliton slechts bekend zijn Ophi- cephalus marginatus CV., Mastacembelus maculatus Rwdt, Pi- melodus cijanochloros Blkr en Barbus lateristriga K. v. H.

Verder oostelijk dan Java en Borneo gaan de Cijprinoïden, geheel verloren en slechts enkele zuidaziatische vormen van ech- te zoetwatervisschen , zooals Anabas scandens CV., Ophicephalus striatus Bl en Anguilla Elphinstonei Sijk., strekken zich, de beide eerste tot Celebes, de beide laatste tot op Amboina uit. Van Sumatra, Ceram, Hamaheira, Timor, of van eenig an- der der kleine Soenda-eilanden of van de Molukken is tot nog toe zelfs niet eene enkele karper of zoetwater-meerval of la- bijrmthvisch bekend geworden.

Van de Sumatrasche eigenlijke zoetwatervisschen komen voorts op het vaste land van Azië slechts voor 10 soorten, t. w. Anabas scandens CV, Osphromenus olfax Comm., Trichopus trichopterus CV., Ophicephalus marginatus CV., Ophicephalus striatus Bl, Rhijnchobdella ocellata CV., Datnioïdes polota Blkr, Capoeta macrolepidota CV., Anguilla Elphinstonei Sijk. en Monopterus javanensis Lacép.

DESCRIPTIONES SPECIERUM DIAGNOSTICAE, SPAROIDEI.

Denter griseus T.Schl. Faun. Jap. Poiss. p. 72 tab. 36.

Dent. corpore oblongo compresso, altitudine 24 ad 34 in ejus longitu- dine, latitudine 3 fere ad 2 et paulo in ejus altitudine; capite 4 fere ad 41 in longitudine corporis, juvenilibus aeque alto ac longo, actate media altiore quam longo, aetate adulta paulo longiore quam alto; oculis dia- metro 24 ad 2% in longitudine ecapitis; linea rostro-frontali juvenilibus rectiuscula, aetate media et adultis ante oculos convexa; fronte tota ale= pidota; osse suborbitali postice obtusangulo sub oculo juvenilibus oculo plus duplo, aetate media et adultis oculo minus duplo humiliore; rostro oeulo breviore; maxillis subaequalibus, superiore juvenilibus sub oculi limbo anteriore, adultis paulo ante oculum desinente; dentibus maxilla superiore pluriseriatis serie externa majoribus conicis antice caninis 6 cur- vatis medioeribus, maxilla inferiore postice uniseriatis conicis medioeribus antice pluriseriatis serie externa 10 majoribus lateralibus mediis longiori- bus caninis; praeoperculo squamis superne in series 8, angulum versus in series 5 dispositis, subrectangulo angulo rotundato, limbo alepidoto, mar- gine posteriore juvenilibus et aetate media denticulis minimis scabro; squamis ciliatis lateribus 45 p. m. in serie longitudinali, 21 p. m. in se- rie transversalis pinna dorsali spinosa dorsali radiosa paulo vel non hu- miliore spinis gracilibus non flexilibus 4* ceteris longiore corpore triplo circiter humiliore; dorsali radiosa obtusa rotundata; pectoralibus acutis 4 ad 5, ventralibus acutis radio 1° producto 44 ad 5 fere, caudali profun- de emarginata lobis acutis 44 circiter ad 33 in longitudine corporis; ana- li spina 8* spinis ceteris longiore radio 1e breviore; colore juwenilibus, eorpore viridescente-roseo fasciis transversis 7 p. m. fuscescentibus, fascia 1* oculari, 2* nucho-operculo-thoracica, 8* et 4* dorso-ventralibus, 4* dor- so-anali, 6* et 7* caudalibus; fasciis corpore pinnis dorsali et anali ad- scendentibus et descentibus; pinnis flavescentibus, ventralibus frequenter fuscescentibus vel nigricantibus; caudali utraque lobo fascia longitudinali fuscescente; colore aetate provectioribus ecorpore roseo pinnis flavo fasciis transversis minus vel vix conspicuis, squamis dorso singulis guttula roseo- rubra; colore adultis corpore roseo pinnis flavesceute, fasciis vel maculis nullis.

B. 6. D. 19/10 vel 10/11. P, 2/12 vel 2/13. V. 1/ó: A: SALOPvel TAD

CG 17 eb lat. brev.

PEPE Ti N hl dahan hed” EC EEE ad Ta en CN

ENNE en,

Synon. Denter lethrinoïdes Bkr. Verh. Bat. Gen. XXIII Seiaen. Nat. Tijdschr. N. Ind. 1 1850 p. 102 (aet. provectior). Lobotes microprion Bìkr. Nat. Tijdsehr. N. Ind. IT 1851, p. 174 (aetas juvenilis). Oometai Japonens. Habit. Sibogha, Sumatrae occidentalis, in mari. Batavia, Javae insulae, in mari. Nagasaki, Japoniae, in mari,

Longitudo 12 specimmum 75'// ad 290'//.

Aanm. Door het ontvangen van een vijftal voorwerpen van Japan van verschillende grootte heb ik de identiteit van Dez- ten griseus T.Schl. met mijne Denter lethrinoïdes kunnen vast- stellen, terwijl ik bovendien met zekerheid kan bepalen, dat de soort, die ik vroeger verkeerdelijk naar een jeugdig voorwerp als Zobotes microprion beschreef, niet anders is als de jeugdige toestand van de onderwerpelijke soort. Deuter griseus onder- gaat van haren jeugdigen tot aan haren volwassen’ toestand zoo groote veranderingen, dat de identiteit der genoemde nominale species slechts kan blijken uit eene rei van voorwerpen van verschillenden leeftijd. De bandteekening van ligchaam en vin- nen verdwijnt allengskens even als de kleine preoperkeltandjes; en ook de betrekkelijke hoogte van ligchaam en kop, de grootte der oogen en de lengte der vinnen ondergaan bij voort- schrijdende ontwikkeling veranderingen welke a priori niet te vermoeden waren, daar zij niet beantwoorden aan de verande- ringen, welke men bij vele andere visschen gewoonlijk ziet plaats hebben maar mate zij ouder worden. Zoo b. v. wordt het oog bij toenemenden leeftijd betrekkelijk grooter en terwijl de kop bij de jeugdige voorwerpen even hoog is als lang en op den middelbaren leeftijd hooger dan lang, wordt zij bij de oude

voorwerpen langer dan hoog.

CHAETODONTOIDELI.

Platax orbicularis CV. Poiss. VIT p. 174 Rüpp. Atl. R. N. Air. p. 67 tab. 18 fig. 3.

Plat. corpore suborbiculari (absque pinnis) longiore quam alto; linea dorso-rostro-ventrali obtusangula flexuosa; linea rostro-frontrali fronte con-

VIT 5

0

vexa rostro concava; linea rostro-pectorali linea rostro-dorsali minus du- plo breviore; capite 44 circiter in longitudine corporis, duplo fere altiore quam longo; rostro prominente; oculis diametro 4 fere in longitudine ca- pitis; osse suborbitali angulo oris oculi diametro paulo humiliore; denti- bus maxillis trieuspidatis; poris inframaxillaribus utroque latere 4 vel 5; squamis lateribus 55 p. m. in serie longitudinali; pinnis dorsali et anali obtusis rotundatis, corpore plus duplo humilioribus; pectoralibus acute rotundatis }4 eirciter in longitudine ecapitis, 6 eirciter in longitudine corpo- ris; ventralibus acutissimis capite vix longioribus analem non attingentibus spina capite multo breviore; colore corpore flavescente-griseo; fascin ocu- lari diffusa fusca; pinnis omnibus griseo-flavescentibus, verticalibus nigro limbatis, ventralibus antice et apice nigricantibus. B. 6. D. 5/36 vel 5/37. P. 2/16. V. 1/5. A. 3/26 vel 3/27. C. 17 et lat. brev. Synon. Chaetodon orbicularis Forsk. Deser. anim. p. 59 No. 79. Chétodon pentacanthe Luacép. Poiss, IV, p. 454 et 476 tab. 11 fig. 2. Chaetodon pentacanthus Lacép. ibid. Platax orbiculaire CV. Poiss. VII p. 174. Platax pentacanthus CV. ibid. p. 176. Platax pentacanthe CV. ibid. Dakar et Kanif Arab. Poule de mer Gall. Ins. Maurit. Ikan Gampret Mal. Batav. Habit. Benculen, Batavia, in mari.

Longitudo 2 speciminum 266/// et 520'//,

Aanm. In habitus van ligchaam en vinnen beantwoordt bo- venbeschreven specimen geheel aan de aangehaalde beschrijvin- gen van Cuvier en den heer Rürperr, zoodat ik niet aarzel het daartoe te brengen. De kleuren bij Pl/atar veranderen ge- woonlijk met den leeftijd en worden bij de volwassen voorwerpen gewoonlijk lichter en onbestemd terwijl de in jeugdigen toestand aanwezige dwarsche banden des ligchaams bij de oudere indi- vidus gedeeltelijk of geheel verdwijnen. De getallen der vin- stralen bij mijn specimen beantwoorden naauwkeuriger aan de opgave van den heer Rüpreeru dan aan die van Cuvrer. Pla- tav pentacanthus CV. schijnt tot Plataz orbicularis CV. te- rug gebragt te moeten worden.

Het komt mij evenwel voor, dat Platax orbicularis wel de oudere leeftijdstoestand zou kunnen zijn van eene andere reeds bekende soort, wat echter eerst te bepalen zal zijn door eene

d

el on

naauwkeurige vergelijking van reijen voorwerpen van verschil- lenden leeftijd.

GOBIOÏDEL

Gobius sumatranus Blkr.

Gob. eorpore elongato antice cylindraceo postice ecompresso, altitudine 8 circiter in ejus longitudine; capite acuto depresso 4 fere in longitudine corporis; latitudine capitis 2, altitudine 24 circiter in ejus longitudine; oeulis diametro 4 et paulo in longitudine capitis valde approximatis pos- tice in anteriore dimidio capitis sitis; rostro acuto parum convexo; maxilla Superiore maxilla inferiore breviore sub dimidio oculi posteriore desinente; dentibus maxillis pluriseriatis valde conspicuis serie externa seriebus ceteris majoribus; dentibus externis maxilla superiore 14 ad 16 omnibus ecaninis caninoïdeisve, maxilla inferiore antice 8 ad 10 tantum caninis; rietu o= bliquo; suleis oeulo-scapulari et genis longitudinalibus conspicuis; capite rostro, genis operculisque alepidoto; squamis lateribus 25 p. m., oculos inter et spinam dorsi 1® 15 p. me in serie longitudinalis; appendice ana- Ji conicas pinnis dorsalibus basi approximatis, dorsali spinosa spinis flexi- libus dorsali radiosa humiliore; dorsali radiosa corpore non humiliore an- gulata postiee quam antice humiliore radio 1° flexilis; pectoralibus obtu- sis rotundatis superne filosis, ventrali acutinscule rotundata et caudali obtusa valde convexa 6 circiter in longitudine corporis; anali dorsali ra- diosa humiliore; colore corpore superne fuscescente-viridi inferne auran- tiaco; sqtamis eorpore punctis fuscis et nitente-viridibus; pinnis aurantia- eis fusco plus minusve variegatis, ventralibus caudalique iuferne fasciis fuscis transversis.

B. 4. D. 6— 1/9 vel 6—1/10. P. 17. V. 1/5. A. 1/8 vel 1/9 C. 26

p. m. (lat. brev. inclus).

Habit. Padang, in mari.

Longitudo speciminis unici 64///.

Aanm. Verwant aan Gobius phaiosoma Blkr., onderscheidt zich de bovenstaande daarvan echter door lageren kop, veel grootere tanden, die gedeeltelijk als hondstanden te beschouwen zijn, gemis der zwarte vlek op de eerste rugvin, duidelijke bandjes op de buik- en staartvin, enz.

Gobius Voigti Blkr.

_

Gob. corpore elongato compresso, altitudine 7 circiter in ejus longitu-

dine, latitudine 14 circiter in ejus altitudine; capite okhtuso convexo 4%

dr Ee

eireiter in longitndine eorporis; altitudine eapitis 1}, latitudine 2 eireiter in ejus longitudine; oculis diametro 82% eireiter in longitudine capitis, maxime approximatis, totis in anteriore dimidio ecapitis sitis; linea ros- tro-frontali valde declivi convexa; rostro convexo ocnlo breviore; capite nuchaque usque ad pinnam dorsalem 1” ubique alepidotis; rietu obliquo; maxilla superiore maxilla inferiore vix breviore, deorsum medioecriter pro- tractili, sub oculi dimidio posteriore desinente; dentibus maxillis plurise- riatis serie externa seriebus internis majoribus, maxilla superiore antice S p. m. caninis, maxilla inferiore utroque latere canino medioeri extror- sum spectante; sulco oculo-scapulari bene conspicuo; squamis lateribus par- vis a cauda usque ad aperturam branchialem magnitudine sensim deeres- centibus 75 ad 80 p.m.in serie longitudinali; appendice anali conica acu- ta; pinna dorsali spinis flexilibus, acuta, corpore multo altiore, dorsali 21e approximata; dorsali radiosa postice acuta corpore paulo humiliore; radio 1° flexilis pectoralibus obtusis rotundatis et ventrali rotundata 6 fere, eaudali aecutiuscule rotundata 44 circiter in longitudine corporis; anali postice acuta dorsali radiosa vix humiliore; colore corpore superne viri- descente inferne margaritacco-roseo; corpore fasciis 8 p. m. transvcersis diffusis latis fuscescentibus; genis, operculis, vertice regioneque supra- scapulari ocellis coeruleis annulo profundiore einctis; pinna dorsali spino- sa hyalina postice maculis eurvatis coeruleis superne spinam 4 inter et 5 maeula nigra, spina l* late fusco annulata; dorsali radiosa aurantiaca membrana coeruleo maculata, medio violascente, marginem superiorem ver- sus vitta longitudinali coerulea coeruleo profundiore limbata; pectoralibus, ventrali analique membrana plus minusve violaceis radiis aurantiacis, ana- li inferne fusco marginata; caudali media aurantiaca inferne et superne violascente, superne vittis 2 obliquis longitudinalibus coeruleis. _

B 4. D, 6.—l/10 vel 6—1/i1. P. 18. V. 1/5. A. IZIOSve ln

26 p. m. (lat. brev. inclus.). Habit. Ulakan, in mari.

Longitudo speciminis unici 124///.

Aanm. Deze fraaije soort is verwant aan Gobius polyophthal- mus Blkr-, Gobius eyanotaenia Blkr., Gobius pavoninus Whr. Gobius pavoninoïdes Blkr. enz. doch laat zich zeer goed er van onderkennen door haren habitus, tandenstelsel en kleuren.

Ik noem haar naar den heer Dr. C. W. B. Vorer, dirige- renden officier van gezondheid der Le kl., die mij haar van Sumatra toezond.

KN reerd ch RK h' ee “alen De Pod ls ARLES 2 ACK

LABROIDEL CTENOIDET.

Pomaeentrus levcopleura Blkr.

Pomae. eorpore oblongo compresso, altitudine 22 circiter in ejus lon- gitudine, latitudine 24 circiter in ejus altitudine; capite obtuso convexo 82 circiter in longitudine corporis, aeque alto circiter ae longo; oculis diametro 24 eireiter in longitudine ecapitis; linea rostro-frontali rostro de- clivi rectiusculas osse suborbitali sub oculo oculi diametro plus duplo hu- miliore non emarginato edentulo; dentibus maxillis obtusis, maxilla su» periore p. m. 28, maxilla inferiore p. m. 36; pracoperculo subrectangulo angulo rotundato margine posteriore leviter denticulato; opereulo postice spina conspicua nulla; linea laterali sub media pinna dorsali radiosa in- terrupta; squamis lateribus 26 p. m. in serie longitudinalis; pinna dorsali spinosa spinis posterioribus et mediis subaequalibus, membrana interspi- nali medioeriter emarginata; dorsali radiosa obtusa rotundata dorsali spinosa altiore; peetoralibus obtusis rotundatis 4 et paulo, vertralibus acutis radio 1° producto 4 fere, eaudali excisa lobis obtusis rotunda- tis 4 circiter in longitudine corporis; anali obtusa rotundata dorsali ra- diosa non vel vix altiore ; colore corpore olivascente-violaceo, pinnis vio- laceo, pectoralibus dilutiore; medio corpore fascia latissima dorso-ventra- li flavescente vel margaritacea spinas 7 vel 8 posteriores versus adscen- dente; squamis capite singulis macula irregulari, corpore sìingulis macula oblonga transversa coerulea; maculis subocularibus vittam curvatam effi- cientibus; dorsali postiee basi et peectorali basi superne macula nigra vel profunde coerulea.

BEND 12/15 vel 19/16 vel 12/17. P. DANE VE WADE AE 2/18 vel

Dipl. ©. 16 et lat. brev. Synon. Pomacentrus alöifasciatus Schleg. Müll. Verh. Nat. Gesch. Overz. Bez. Vissch. p. 2122 Habit. Ulakan, in mari. Longitudo 2 speciminum 41/// et 48'!!,

Aanm. Ik bezit thans reeds meer soorten van Pomacentrus van den Indischen Archipel dan tot op mijne onderzoekingen van de geheele aarde beschreven waren (1).

(1) T. w. Pomacentrus bifasciatus Blkr (van Flores), Pomacentrus ban-= kanensis Blkr (van Bauka en Amboina), Pomacentrus chrysopoecilus K. v. H. (van Sumatra en Ceram), Pomacentrus cyanospilos Blkr (van Cec- ram en Sumatra), Pomacentrus emarginatus CV. (van Java en Flores) , Pomacentrus fasciatus CV. (van Java, Sumbawa, Amboina en Halmahei- ra), Pomacentrus katunko Blkr (van Amboina, Ternate, Timor, Banka

ei ide

De onderwerpelijke is gemakkelijk herkenbaar aan den bree- den lichten band dwars over het ligchaam, aan het ongetand en niet uitgerand onderoogkuilsbeen, aan de getallen der rug- doornen en stralen enz. In de Verhandelingen over de Natuur- lijke geschiedenis der Nederlandsche overzeesche bezittingen, af- deeling Visschen bladz. 21, wordt eene soort beschreven (van Celebes) onder den naam van Pomacentrus albifasciatus Schl. Müll., welke aan de onderwerpelijke zeer na verwant schijnt te zijn. Daar evenwel in de beschrijving bepaald gezegd wordt, dat de onderoogkuilsbeenderen er talrijke tanden hebben, dat de witte dwarsband er smaller zou zijn en de rug en aarsvin- stralen minder talrijk, kan slechts identiteit dezer soort met de mijne plaats hebben, indien men aanneemt dat de beschrijving van de heeren Scurneer, en S. Mürren ten genoemden opzig- te niet juist is.

LABROÏDEL CYCLOIDET.

Cossyplius diana CV. Poiss. XIII p. 92.

Cossyph. corpore oblongo eompresso, altitndine 48 circiter in ejus Ton-

gitudine, latitudine 2 et paulo in ejus altitudine, capite acuto 35 in lon-

en Sumatra), Pomaventrus leucopleura Bikr (van Sumatra), Pomacentrus littoralis K. v. MH. (van Java, Soloren Timor), Pomacentrus melanopterus Bikr (van Amboina en Flores), Pomacentrus moluccensis Blkr (van Am- boina, Ternate en Solor), Pomacentrus nematopterus Blkr (van Amboi- na, Ternate en Halmaheira), Pomacentrus notophthalmus Blkr (van Ter- mate), Pomacentrus pavo Lacép. (van Amboina, Ceram en Banda), Po- macentrus pavoninus Bìkr (van Solor), Pomacentrus polynema Blkr (van Sumatra), Pomacentrus prosopotaenia Blkr (van Java, Celebes en Singapore), Pomacentrus prosopotaenioïdes Blkr. (van Amboina en de Kokoseilanden), Pomacentrus rhodonotus Bikr. (van Sumatra), Pomacen- trus taeniometopon Bikr (van Java, Sumatra, Amboina en Ceram), Po- macentrus tacniops CV. (van Sumatra), Pomacentrus trifasciatus Dlkr.= Pristotis trifasciatus Blkr (van Sumbawa), Pomacentrus trimaculatus CV. (van Java), Pomacentrus vanicolensis CV ?= Pristotis fuseus Blkr (van Sumatra en Bali), en Pomacentrus violascens Blkr= Pristotis violascens

Bkr (van Sumbawa).

oe

gitudine corporis; altitudine capitis 1% circiter in ejus longitudine; linea rostro-frontali declivi rectinscula; oculis diametro 44 cirviter in longitu- dine capitis; rostro acuto oculo longiore; maxillis sequalibus, superiore protractili ante oeulum vel sub oculi margine anteriore desinente: maxil- lis dentibus pluriseriatis minimis in laminas scabriusculas unitis, dentibus serie externa dentibus ceteris majoribus crista ossea insertis; caninis utraque maxilla antice 4 externis mediis majoribus curvatis divergentibus; maxilla superiore angulo oris insuper canino prominente; praeoperculo obtusangulo angulo rotundato toto squamis medioeribus numrerosis tecto; squamis oper- culo squamis pracopercularibus et interopercularibus multo mujoribus; __membrana operculari postice rotundata; squamis lateribus 32 p. m. in sc- rie longitudinalis linea laterali singulis squamis ramosa; pinnis impari- bus basi valde squamosis; pinna dorsali radiosa dorsali spinosa altiore obtusiuscula rotundata, spinosa spinis posterioribus spinis ceteris longio- ribus membrana interspinali incisa lobata; pectoralibus obtusis valde con- vexis 53 ad 58, ventralibus acutis 72 ad 72, caudali extensa margine posterioriore convexa angulo superiore acuta paulo producta 54 circiter im longitudine corporis; anali obtusa parte radiosa parte spinosa vix al- tiore parte spinosa spina 8* spinis ceteris longiore; colore capite dorso- que et ventre antice violascente-rubro, corpore medio postieeque flavo; vitta maxillo-interoperculari carmosina; dorso utroque latere maculis 4 nitide luteis 1* ante pinnam dorsulem, 2* et 8* sub dorsali spinosa, 4* sub media dorsali radiosa; dorso ecaudae medio macula ejusdem coloris; dor- so sub dorsali radiosa et cauda superne insuper singulis squamis macula nigra; pinna dorsali antice carmosina postice rosea spinis 8 anteriores in- ter nigricante vel coeruleo profundiore marginata, radio postico basi gut- ta nigra; pectoralibus roseis basi flavis; ventralibus radiis roseis membra- na flavis; anali antice rubra postice rosea; caudali rosea media basi ma- cula oblonga nigricante lineam Jateralem attingente,

RD O vel 12/11. P. 2/14. V. 1/5. As 3/12 vel 3/18. Cà 15

et lat. brev. Synon. Zabrus diana Lacép. Poiss. III p. 451, 522 tab. 32 fig. la Labre diane Lacép. ibid. Cossyphe diane CV. Poiss. XIII p. 92. Habit, Priaman, in mari. Longitudo speciminis unici 162'//,

Aanm. De woonplaats dezer soort was tot nog toe niet juist bekend. De Lacfrpr gaf die woonplaats op te zijn „le grand Oeéan équatorial” zonder nadere bepaling. De aangehaalde af- beelding is uiterst inkorrekt.

ns

STLUROIDEI.

Bagroïdes macracanthus Blkr.

Bagroïd. eorpore elongato compresso, altitudine 5 cireiter in cjus lon- gitndine; capite acuto convexo 7 et paulo in longitndine corporis; alti- tudine capitis 14, latitudine 14 circiter in ejus Jongitudine; oculis diame- tro 42 circiter in longitudine capitis; rostro rotundaco; linea rostro-fron- tali convexas linea nuchali crista interparietali concavas ore infero rietu parvo oeulo multo majore; lubiis carnosis plus minusve papillatis; cirris 8, supramaxillaribus operculum, nasalibus supramaxillaribus brevioribus oeuli partem posteriorem, inframaxillaribus externis aperturam branchia- lem inferne attingentibus, inframaxillaribus internis oeulo vix vel non lon- gioribus; dentibus maxillis pluriseriatis in thurmam semilunarem dispositis valde econspicuis serie externa serichus internis majoribus conicis; denti- bus vomerinis bene conspicuis in thurmam semilunarem oculo breviorem dispositis; scuto capitis glabro; crista interparietali leviter rugosa triplo circiter longiore quam basi lata apice os interspinosum primum gracilem elongatum convexum attingente; pinna dorsali cerpore paulo altiore acuta non emarginata spina parte ossea 5 et paulo in longitudine corporis gra- cili compressa leviter striata postice serrata dentibus valde econspicuis sursum spectantibus; dorsali adiposa maxima anali plus quadruplo lon- giore valde convexa corpore minus triplo humiliore antice dorsali radio- sae approximata; pectorali acuta spina spina dorsali erassiore sed multo breviore striata postice valde serrata; ventralibus obtusis capite paulo bre- vioribus; anali obtusa rotundata ecorpore multo humiliore; caudali usque ad basin fere incisa lobis valde acutis superiore inferiore multo longiore 42 cireiter in longitudine corporis; colore corpore pinnisque violaceo-fus- co vel nigricante.

B. 7. D. 1/7. P. 1/9. V. 1/5. A. 4/11.-C., Nij eta at beeme

Habit, Sumatra orientalis, ubi conflaunt flumina Lamatang et Enim dicta.

Longitudo speciminis unici 240///,

Aanm. Van Bagroïdes beschreef ik vroeger reeds 2 soorten, Bagroïdes melanopterus (Nat. Tijdschr. N. Ind. Dl, HI p. 204) en Bagroïdes macropterus (Nat. T.N. Ind. DL. Vp. 515). De on- derwerpelijke is alzoo de derde soort, welke ik van dit geslacht heb ontdekt. Zij is zeer gemakkelijk van de beide genoemde te onderkennen door het eenvormig bruinachtige harer kleur zoowel op ligchaam als vinnen, door de korte neusdraden, langen rugdoorn, die veel langer is dam de borstvindoornen, door de halvemaanvormige gedaante der ploegbeenstandgroep, enz. Zij heeft

a jo en

overigens de groote vetvin van Bagroïdes macropterus, maar veel grootere bekspleet en veel talrijkere en grootere tanden in

kaken en gehemelte, enz.

Pimelodus melanogaster Blkr,

Pimelod. corpore elongato, altitudine 62%, latitudine maxima 4 circiter in ejus longitudine; capite depresso antice semicirculariter rotundato 42 circiter in longitudine corporis, aeque lato ac longo; altitudine capitis 12 circiter in ejus longitudine usque ad apicem opercularem; linea rostro- dorsali convexa vertice tantum concaviuscula; oculis diametro 15 circiter in longitudine capitis; scuto capitis cristaque interparietali glabris; crista interparietali vix longiore quam basi lata apice obtuso os interspinosum glabrum subattingente; cirris 8? pasalibus oculum non superantibus, la- bialibus basi latis operculum vix attingentibus, inframaxillaribus apertu- ram branchialem inferiorem non attingentibus; maxilla superiore maxilla inferiore longiore; rictu latitudine capite minus duplo breviore; dentibus maxillis aequalibus bene conspicuis; cute verrucosa verrucis capite irre- gularibus rostro genisque verrucis ceteris majoribus; dorso lateribusque verrucis in series 6 p. m. longitudinales dispositis verrucis ceteris majo- ribus; pinnis radio nullo producto; dorsali radiosa acuta eonvexa spina cute tota tecta edentula corpore paulo humiliore; dorsali adiposa parva dorsali radiosa breviore trigona medio radio anali postieo opposita antice in Carinam verrucosam producta; pectoralibus latis aeutis 52 cireiter in longitudine corporis spina erassa cute tecta spina dorsali Jongiore postice medio dentibus 4 p. m. magnis armata; ventralibus latis obtusis peetora- ibus duplo eireiter brevioribus; anali obtusa eonvexa dorsali radiosa pau- lo humiliore; caudali extensa truncata angulis acuta 6% circiter in longi- tudine corporis; vesiea natatoria nulla; eolore corpore superne aurantiaco inferne nigrieante-fusco fusco regione postsexpulari pinnam dorsalem ver- sus adseendente; eirris aurantiacis fusco annulatis; pinnis aurantiaeis fusco dense nebulato-reticulatis,

MENE 1/5. P. 1/7. Ve 1/5. A. 3/5/1l. C. 12 vel 18 et lat, brev.

Habit. Sumatra orientalis, provine. Palembang, ubi eonfluunt flumina

Lamatang et Enim. Longitudo speeiminis uniei 110///,

Aanm. Deze soort is na verwant aan Pomelodus rugosus Blkr. zoowel door habitus en vinnen als door het wratachtige der huid. Zij is echter gemakkelijk kenbaar aan haren zwart- bruinen buik en onderhelft der zijden. De huid onder aan den kop is bij mijn voorwerp gedeeltelijk ingescheurd, zoodat

ik niet zeker ben of er vier of twee onderkaaksvoeldraden aan- VII. 9

Doe

wezig zijn. Ik zie er slechts de twee draden, welke aan de buitenste onderkaaksdraden bij verwante soorten beantwoorden en deze zijn zoo kort, dat zij het onderste gedeelte der kieuw- opening niet bereiken. Bij Pimelodus rugosus zijn de onder- kaaksdraden zeer goed ontwikkeld en reiken de buitenste tot ver achter de kieuwopening.

CYPRINOÏDEL

Barbus soro CV. Be! XVI p. 144.

Barb, corpore subelongato compresso, altitudine 4% ad 5 in ejus longi-= tudine , latitudine 2 ciiciter in ejus altitudine; ecapite convexo seutiusecu- lo 5 ad 6 in longitudine corporis; altitudine eapitis 14 ad 14, latitudine 2 ad 1% in ejus longitudine; oculis diametro 34 ad 4 in longitudine ca- pitis diametro 14 ad 12 distantibus; rostro convexo cculo paulo longiore; maxilla superiore maxilla inferiore longiore verticaliter deorsum valde protrsetili sub ceuli limbo anteriore desinente; cirris maxillaribus cirris labialibus brevioribus, maxillaribus pupillam, labialibus operculum attin- gentibus; labiis carnosis; dentibus pharyngealibus triseriatis serie longiore 5 eonicis ureinatis; osse scapulari trigono obtuse rotundato; linea rostro- dorsali vertiee et nucha convexa; dorso ventre multo convexiore; linea laterali concava lineam rostro caudalem subattingente; squamis parte ibe- ra longitudinaliter striatis, 26 ad 28 in serie longitudinali, 7 vel 8 in serie transversali; pinna dorsali scuta emarginata corpore paulo humilio- re, spina glabra ossea pinnis ventralibus opposita; peetoralibus et ventra- libus acutis, pcetoralibus ventrales non vel vix attingentibus 52 ad 52, ventralibus 64 ciciter, caudali profunde incisa lobis ucutis superiore infe- riore vix longiore 4 ad 44 in longitudine corporis; anali acuta non emar- ginata corpore humiliore; colore corpore superne oliv:eeo inferne olivas- eente-aureo vel argenteo; pinnis flavescente-vel roseo-viridibus.

B. 3. D. 4/8 vel 4/9 vel 4/10. P. 1/14 vel 1/15. Ve 1/8. A. 3/5

vel 2/6. C. 19 et lat. brev.

Synon. Barbeau soro CV. Poiss. XVI p. 144.

Jkan Soro Sundanens. Jkan Wader Javan.

Habit. Benkulen, Solok, Sumatrae oecidentalis, in fluviis.

Surakarta, Banjubiru, Darma, Garut, Javae insulae, in fluviis.

Longitudo 4 speciminum 142''’ ad 290''’.

Aanm. Barbus soro CV. komt in de binnenlanden-van Ja- va veelvuldig voor en bereikt eene lengte van bijkans een me-

murs.

Gb =S

ter. Ik heb exemplaren van die grootte gezien in de vijvers van Darma, eene lustplaats van de oude sulthans van Cheribon aan den zuidelijken voet van den Tjermai, alsmede in het zoogenaamd Blaauwwater (Banjoebiroe) in de residentie Pasoe- roean. De soort wordt veel in vijvers gehouden en zeer tam. Op vele plaatsen zooals te Banjoebiroe en Darma verkeeren deze visschen in eene soort van onschendbaarheid, zullende geen in- lander, uit eene soort van bijgeloof, het wagen ze uit de vijvers te nemen, terwijl de visschen, welke de vijvers vrijwillig verla- ten zonder vrees door hen gevangen en genuttigd worden. Dit belet echter niet dat de visschen in de vijvers gevaarlijke vijanden hebben in sommige roofvogels en in den vijver van Darma zag ik meerdere voorwerpen, welker ouderdom door de ingezetenen al- daar op ongeveer 100 jaar werd geschat, met groote likteekens op den rug, naar hun zeggen het gevolg van door roofvogels toegebragte wonden.

Kur en Van Hassenr vonden deze soort ook in de zoete wateren van Bantam.

Barbus douronensis CV. Poiss. XVI p. 141.

Barb. corpore oblongo compresso, altitudine 44 ad 42 in ejus longitu- dine, latitudine 2 eireiter in ejus altitudine; capite convexo acutiusculo 5 ad 52 in longitudine corporis; altitndine capitis 14 ad 12, latitudine 12 ad 13 in ejus longitudine; oculis diametro 3 fere ad 44 in longitudine capitis, diametro 1 ad 12 distantibus; rostro convexo junioribus oculo breviore adoleseentibus adultisque oeulo longiore ; maxilla superiore maxil- la inferiore longiore, verticaliter deorsum valde protractili, sub oculi mar- gine anteriore vel paulo ante ocalum desinente; cirris maxillaribus cirris labialibus brevioribus, maxillaribus ocalum, labialibus praeoperculi lim- bum posteriorem vel opercula attingentibus; labiis earnosis; dentibus pharyngealibus triseriatis serie longiore ò uncinatis; osse seapulari tri- gono rotundato; linea rostro-dorsali ecapite nuchaque convexa; dorso elevato angulato ventre multo eonvexiore; linea laterali concava lineam rostro-caudalem non vel vix attingente; squamis parte libera longitudina- liter striatis 21 ad 23 in serie longitudinali, 7 vel 8 in serie verticalis; pinna dorsali acuta emarginata corpore paulo humiliore spina glabra os- sea pinnis ventralibus opposita; pectoralibus ventralibusque acutis, pecto- ralibus ventrales non vel fere attingentibus ventralibus paulo longioribns 54 ad 53, caudali profunde ineisa lobis acutis subaequalibus 4 ad 42 in

en

longitudine corporis; anali acnta junioribus vix, adultis non emarginata eorpore humiliore; eolore corpore superne olivaceo inferne, olivaseente- argenteo; pinnis flavescentibus vel roseis plus minusve fusceseente arena- tis.

B. 3. D. 4/8 vel 4/9 vel 4/10. P. 1/14 ad 1/16. V. 1/8. A. 3/5 vel 8/6. 19-et lat. brev.

Synon. Barbeau douro CV. Poiss. XIV p. l4l. Ikan Wader Sundan.

Habit. Beneulen, Telok betong, Solok, in fluviis. Buitenzorg, Javae oeeidentalis, in fluviis.

Longitudo 16 speciminum 100''/ ad 350'//,

Aanm. Deze barbeel heeft zoo groote overeenkomst met Bar- bus soro CV. dat ik haar er langen tijd voor identisch mede hield. Nadat ik echter meer talrijke exemplaren van verschil- lende grootte er van had ontvangen, deed mij eene naauwkeu- rige vergelijking standvastige verschillen ontwaren, welke het soortelijk verschil bepalen. Barbus soro CV. is standvastig slanker van ligchaam en heeft standvastig eenige schubben, meer, 26 tot 28, op eene overlangsche rei, terwijl de habitus van onderwerpelijke soort eene andere is en meer heeft van dien van Capoeta macrolepidota CV. Beide soorten verhouden zich ongeveer tot elkander als Zabeobarbus tambra Blkr. en Zabeo- barbus tambroïdes Blkr.

Ik heb geene reden om de onderwerpelijke soort voor eene andere te houden als Barbus dowro CV. Ik laat dien naam bestaan, hoezeer zij op eene foutieve opvatting berust. De Ja- vaansche naam der soort is niet dourr zooals de heer VaAreN- CIENNES aangeeft, maar wader, welken naam meerdere soorten van Barbus op Java dragen.

Labeobarbus tambroïdes Blkr.

Labeob. corpore oblongo compresso, altitudine 44 ad 4 in ejus longitudine, latitudine 2 cireiter in ejus altitudine; capite acuto 43 ad 54 in longitudine corporis; altitudine capitis 14 ad 14, latitudine 12 ad 12 in ejus longi- tudine; oculis diametro 3 et paulo ad 4 in longitudine capitis, diametro 1 ad 1# distantibus; linca rostro-dorsali capite deelivi reetiuscula nucha con- vexa; rostro aecuto junioribus oenlo breviore, adultis oeulo longiore;

maxilla superiore maxilla inferiore longiore vertiecaliter deorsum valde

OD en

protraetili, sub oeuli margine anteriore desinente; labiis valde earnosis latissimis inferiore in lobum latum exeunte; eirris maxillaribus cirris la- bialibus brevioribus angulum oris superantibus, labialibus praeopereuli marginem posteriorem fere attingentibus; opereulo longitudine 12 ad 12 in ejus altitudine; dentibus pharyngealibus triseriatis serie longivre 5 coni- eis subuneinatis; osse scapulari trigono postiee rotundato; dorso elevato angulato ventre multo altivre; linea laterali eonexva lineam rostro-cauda- lem non vel vix attingente; squamis parte livera longivudinaliter striutis, Jateribus 23 ad 26 in serie longimudinali, 7 vel 8 in serie verticalis piuna dorsali acuta emarginata eorpore humiliore spina glabra pinuis ventralibus opposita; pectoralibus et ventralibus acutis, peetoraïibus ventra'ibus paulo Jongioribus ventrales non vel vix attingentibus 54 ad 6, eaudali profunde incisa lobis acutis subaequalibus 8% ad 44 in longitudine corporis; anali acuta junioribus vix adultis non emarginata eorpore humiliore; eolore cor- pore superne olivaceo inferne argenteo;s squamis eorpore singulis baxin versus membrana nicore metallico splendida eonspicua teeiis; pinnis flaves- _ eentibus vel roseis membrana plus minusve fuseescente arenatis. B. 3. D: 4/9 vel 4/10. P. 1/16. V. 1/8. A. 3/5 vel 3/6. C. 19 et lat. brev. Synon. Jkan Tambra et Ikan Mampal Sundanens. Habit. Padang, Pajakombo, Solok, Lacus Menivju, Sumatrae occilen- talis, in fluviis. Tjampea, Buitenzorg, Tjipannas, Javae occidentalis, in fluviis. Longitudo 12 speciminum 88/// ad 430///,

Aanm. Zabeobarbus tambroïdes is het naaste verwant aan Za- beobarbus tambra Blkr (Barbus tambra CV), doch er door meerdere karakters van te onderkennen. Bij Zabeobarbus tam- bra toch is de snwt stomper, de nek boller, het operkel be- trekkelijk aanmerkelijk langer (breeder) en heeft de rugvin één straal en de borstvin één of twee stralen minder.” De grootte der lipkwabben hangt af van den leeftijd, nemende die grootte bij toenemenden leeftijd in den regel toe. Het zou wel kun- nen zijn dat Zor Mamillonii Gr. of Cyprinus tor Ham. Buch. van Bengalen en Assam dezelfde soort voorstelt als de hier be- schrevene. De afbeelding in de Illustrations of Indian Zoölo- gy komt er vrij goed mede overeen, doch het groote verschil in woonplaats en de niet beschikbaarheid van eenig voorwerp van de Buchanansche soort laten mij niet toe, hieromtrent te be- slissen. De afbeelding van Barbus Aevastichus MeCl., welke soort de heer J. MacCrerrvanp voor dezelfde houdt als Cyprizus

er Oee

for Buch. beantwoordt daarentegen in habitus volstrekt niet aan

mijne voorwerpen.

Leuciscus lateristriatus V. Hass. Blkr.

Leucise. corpore elongato compresso, altirudine 54 ad 54 in ejus lon- gitudine, latitudine 2 ciciser in ejus altitudine; capice ueuto 54 ad 52 in longitudine corporis; altitudine eapitis 14 ad 14, lativudine 2 ad 1% in e- jus longicudine; oeulis diametro 3 fere ad 3 et paulo in longitudine capi- tis, diametro l ad 14 distantibus; rostro acato oculo breviore; maxillis ae- qualibus superiore parum protractili vis ante ceulum vel sub veuli mar- gine auterivre desinente, inferivre valde adscendente symphysi subuncina- ta; dentibus pharyngealibus triseriatis serie longiore 5 gracilibus uncinatis; osse scapularì trigono apice rotundato; linea rostro-dorsali c:pite deeclivi reciiuseula; dorso ventre non vel vix aliivre; ventre non eultrato obtuso; linea laterali concuva lineae ventrali approximata et parallela basia pin- nae caudalis attingente; squamis parte libera longitudinaliter striutis, late- ribus 30 p. m. in serie longitudinali, 7 p. m. in serie vertiei; pinna dor- sali pinnas ventrales inter et analem sita, ventralibus magis quam ana- Ji approximata ucuta non emarginata, eorpore paulo humiliore; pectorali- bus acutis ventralibus acutis paulo longioribus 54 ad 6, caudali profunde incisa lobis acutis 44 ad 43 in longitudine evrporis; anali brevi acuta emar- giuata eorpore humilivre; eolore evrpore superne virili iuferne argenteo; fascia postoperculo-cauda:i lata coerulea; ventre supra anteriorem pinnae analis partem maecula everulea; pinnis hyalinis vel roseo-hyaliuis, caudali postics leviter fuseo marginata.

B. 3. D. 1/7 vel 1/3. P. 1/15 vel 1/16. V. 1/8. A. 3/5 vel 3/6. C.

19 vel 20 et lat. brev.

Synon. Jkan Tjetjerreh Mal. Batav. Ikan Parai Sundanens.

Habit Lacus Meninju, Pajacombo, Telok betong, Sumatrae occidentalis. Batavia, Tandjongoost, Tjampea, Bandong, Garut, Javae insu- lae, in fluviis.

Longitudo 14 speciminum 57’ ad 119'//,

Aanm. Deze tot nog toe onbeschrevene soort was reeds aan Var Hasserr bekend, en werd blijkens eene door hem nagela- tene en in mijn bezit geraakte teekening Leuciscus lateristria- tus genoemd. Zij is verwant aan de Bengaalsche soorten Zeu- ciscus daniconius CV, Leuciscus rasbora CV. en Leuciscus an- jona CV., alsmede aan Zeuciscus dusonensis Blkr, Leuciscus ce- phalotaenia Blìkr., Levciseus kallochroma Blkr., Leueiseus Eint-

— 95 —

hovenis Blkr., Zeweiseus bankanensis Blkr., Zeveiseus argyro- taenia Blkr. en Leuciseus cyanotaenia Blkr. Zij laat zich her- kennen aan haar slank ligchaam, aan den breeden blaauwen ligchaamsband welke niet tot op den kop gaat, aan de 80 schub- ben op eene overlangsche rei, korten kop, bovenaarsvinvlek, enz.

Colitis choirorhynchos Blkr.

Colit. corpore elongáto compresso, altitudine 11 fere in ejus longitudine, latitudine 14 cisciter in ejus aliitudine; capite valde aeuto 42 ad 4% in lon- gitudine corporis, plus duplo longiore quam alto; ceu.is diametro 64 ci: ci- ter in longitudine capiis, in posteriore tertia capitis parte «itis, lineae frontali maxime approximatis; linea rostro-frontali declivi recta apice ros- ti tantum convexa; rostro elongato suilloïdeo eapiis parte postoculari plus triplo longiore corico compressiusculo ante os prominente; spinis sub- orbitalibus utroque latere 2 bari unitis oeulo brevioribus plus ocali diame- tro ante oeulum eitis postertore anteriore paulo longiore; cirris 8 cons) i- euis, nasalibus bari approximatis labialibusque civris inframaxillaribus lon- gioribus oeulo vix vel non brevioribus; dentibus pharyngealibus uniseriatis eonicis acuis utroque latere p. m. 8; linea dorsali convexa; linea ventra- Ji rectiuseula; squamis mivimis sed oculo non armato bene eonsyicuis; pin- na dorsali secunda 4* ejus parte pinnis ventralibus opposita acuta vix emarginata corpore vix altiore et vix altiore quam basi longa; peetoralibus acute rotundatis 7 fere, ventralibus acutis angularis 104 ciiciter, caudalí oblique parum emarginata lobis acutis inferiore superiore longiore 63 circiter n longitudine corporis; corpore superne fuscescente-viiidi vel viridi inferne dilutiore, fuseo-vivlaceo vel viridi-violaceo maeculato et rivulato; maculis ge= pis parvis polymorphis, rostro et froute linea media oblongis transversis, linea dorsi media magnis oblongis fascias transveras 14 vel 15 subsimilan- tibus, lateribus Jinea laterali subrotundis magnis p. m. 12, ventre par- vis parcis, lateribus dorsum inter et lineam lateralem fere totis 1ivulatis; jianis aurantiseis radiis fusecescentibus, radiis pinna ecaudali fusco profun- divre diffuse variegatis.

END 2/10 vel 2/11. P.